معرفی و دانلود کتاب سینما و روانکاوی: بازی سایه‌ها

معرفی کتاب سینما و روانکاوی: بازی سایه‌ها

ویکی لبو در کتاب سینما و روانکاوی سینما را شکلی از رویاپردازی همگانی می‌داند و آن را به‌نوعی شاه‌راه رسیدن به ناخودآگاه جمعی در نظر می‌گیرد؛ نزدیک به همان جایگاهی که رویا‌ها در اصول روانکاوی فرویدی دارند. جذابیت قبول این دیدگاه، امید داشتن به سینما به‌مثابه‌ی ابزاری به‌منظور تحلیل روان‌کاوانه‌ی فرهنگی و کشف دردهای جامعه در قالب رویاهای برون‌ریزی شده‌ی سینمایی است.

درباره‌ی کتاب سینما و روانکاوی

کتاب سینما و روانکاوی (Psychoanalysis and Cinema: The Play of Shadows) از ویکی لبو (Vicky Lebeau) با نخستین نمایش تصویر متحرک بر پرده‌ی سفید آغاز می‌کند، نقطه‌ی آغاز سینما در سال 1895 که نزدیک شدن قطار از عمق تصویر به پس زمینه، چنان ترس و وهمی در جان بینندگان این نخستین تصویر متحرک تاریخ انداخت که بسیاری خود را عقب می‌کشیدند که از برخورد غیرقابل اجتناب از قطار ساختگی پرهیز کنند. به‌ناگه تصاویر ثابت و بی‌جان عکاسی همانند رویا در جلوی چشمان مردم جان می‌گرفتند و سینما را می‌ساختند.

ویکی لبو این مقوله را مطرح می‌کند که سینما و روان‌کاوی، هر دو متعلق به تاریخ ناهمگونی از پیشرفت فناوری، علم و هنر مدرن هستند و تعلیق سینما میان وهم و واقعیت، نخستین نقطه‌ی تلاقی این دو با یکدیگر است. تلاقی‌ای که خیلی زود شاهد درهم تنیدگی بیشتری شد و فیلم بدل به یکی از راه‌های تصویرسازی و درک ذهن گردید و ذهن نیز راهی برای مطالعه و تحلیل ساختارها و ویژگی‌های مختلف سینما شد.

روانکاوی سینما و تحلیل ناخودآگاه جمعی

ویکی لبو در کتاب سینما و روانکاوی نشر خوانه می‌گوید که سینما از نوعی پیوند ویژه با ذهن برخوردار است و نوعی تقلید از ذهن و جهان پیرامون محسوب می‌شود. بنابراین، سینما نیز مانند رویا، ابزار و سند ارزشمندی برای ثبت و ضبط چیزی است که جز به این طریق، به‌دست نمی‌آمد. پس شاید بتوان سینما را نوعی از رویاپردازی همگانی در نظر گرفت.

ویکی لبو در ادامه‌ی صحبتش درخصوص روانکاوی فیلم، از زیگفرید کراکوئر نقل می‌کند که چگونه می‌توان با بررسی و تحلیل سینمای آلمان بین سال‌های 1918 و 1933 مهم‌ترین گرایش‌های عمیق روان‌شناختی در این کشور را مشخص کرد. یعنی می‌شود با استفاده از تصاویر و روایت‌های سینمای آلمان، به زمینه‌ی عمیق روان‌شناختی‌ای پی برد که به ظهور نازیسم منتهی می‌شود. مسئله‌ای که نویسنده در کتاب سینما و روانکاوی مطرح می‌کند، رابطه‌ی عمیق بین فیلم و ضمیر ناخودآگاه است.

با خرید کتاب سینما و روان‌کاوی متوجه تاثیر روانکاوی در تفسیر و خوانش سینما و کارکردش به‌مثابه‌ی ابزاری برای نقد اجتماعی می‌شوید. شما خواهید آموخت که روانکاوی چگونه می‌تواند به درک نظریه‌ی فیلم کمک کند و در گسترش فهم ما از سینما نقشی مؤثر ایفا کند. این کتاب توسط قاسم مومنی به فارسی ترجمه شده و انتشارات خوانه آن را منتشر کرده است.

کتاب سینما و روانکاوی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو و علاقه‌مند به سینما هستید و به دنبال یادگیری تاثیر متقابل روان‌کاوی و سینما بر یکدیگر هستید.
• به خوانش‌های تفسیری پست‌مدرن از سینما مثل تحلیل‌های روان‌کاوانه علاقه‌مندید.
• به‌عنوان روان‌درمانگر فعالیت دارید و می‌خواهید درخصوص تحلیل روان‌کاوانه در سینما اطلاعات بیشتری کسب کنید.

در بخشی از کتاب سینما و روانکاوی: بازی سایه‌ها می‌خوانیم

از تکنولوژی تا تماشاگر، از نهاد تا روان: مجموعه‌ی نوشتارهایی که امروزه به نامِ «نظریه‌ی آپاراتوس» معروف‌اند از جمله‌ی بهترین تأملات درباره‌ی سینما به شمار می‌روند؛ و، اگر دقیق‌تر بگوییم، از جمله‌ی بهترین تأملات درباره‌ی پیوندِ میانِ سینما و سوژه یا تماشاگر. بودْری می‌نویسد: «پس، چنان‌که می‌بینید، ما به واقعیت بازمی‌گردیم یا به آنچه برداشتی از واقعیت است در نظرِ سوژه‌ی تجربه‌گر (می‌توان گفت سوژه‌ای که حس می‌شود یا سوژه‌ای که بازی می‌شود)». به کلماتِ بودْری توجه کنید: نخستین نقطه‌ی اتصالِ رؤیا و سینما یا سوژه و سینما «برداشت از واقعیت» است. یعنی نظریه‌ی آپاراتوس بحث‌های ناظر بر بازنمایی و رئالیسم را پی می‌گیرد و میراثِ خود می‌داند (بحث‌هایی که بی‌درنگ در نقطه‌ی مقابلِ مبحثِ زیبایی‌شناسی و سیاست قرار می‌گیرد. در مبحثِ زیبایی‌شناسی و سیاست، یکی از مهم‌ترین اتهامات علیهِ سینما این است که سینما «وضعِ موجود» را طبیعی جلوه می‌دهد و هم از این رو یکی از خاستگاه‌های مقاومت در برابرِ تغییراتِ اجتماعی است). ولی بودْری می‌گوید برداشتِ سینما از واقعیت «با برداشت‌های هرروزه‌ی ما از واقعیت فرق دارد و، به‌سانِ آنچه در رؤیا می‌بینیم، بیش از واقعیت است». آنچه در رؤیا بیش-از-واقعیت است ناشی از ویژگی‌هایی است که از قضا وجهِ شباهتِ رؤیا با سینماست. به قولِ بودْری، «تغییراتی که خواب در آپاراتوسِ جسمانیِ بدن ایجاد می‌کند، از قبیلِ از کار افتادنِ فرایندِ تمرکزِ انرژیِ روانی، ناپایداریِ دستگاه‌های گوناگونِ بدن، بازگشت به خودشیفتگی، افتِ تحرکاتِ عصبی (بر اثرِ قطعِ ارتباط با آزمونِ واقعیت)، همگی وضعیتی ایجاد می‌کنند که زمینه‌سازِ رؤیا می‌شود: توانِ شکل‌دهی به حواس، ترجمه‌ی افکار به تصاویر، و تعمیمِ واقعیت‌ها به تصورات. حتی می‌توان افزود که در رؤیا با چیزی بیش -از- واقعیت سروُکار داریم و این با برداشتِ ما از واقعیت در حالتِ عادیِ بیداری تفاوت دارد: در چنین وضعیتی، سامانِ سوژه در تصوراتش فرافکنده می‌شود، توانِ گریز از زیرِ بارِ تأثیرِ آن‌ها ندارد، و این کاملاً فرق دارد با برداشتی که در ارتباطِ مستقیم با واقعیت حینِ بیداری داریم».

فهرست مطالب کتاب

سپاسگزاری
مقدمه
1. از شارکو تا فروید: خاستگاه‌های روان‌کاوی
نمایشِ هیستری
داستان‌های آنا اُ
2. همچون در آینه: آینه / رؤیا / پرده‌ی سینما
تبدیلِ افکار به تصاویر
رؤیا/آپاراتوس
آن‌سوی آینه
ایگو/سینما: تکنیکِ خیال؟
3. میان‌پرده‌ی کوتاه: فروید بر پرده‌ی سینما
4. رؤیاهای سنخ‌نما
اُدیپ: رؤیای سنخ‌نما؟
رؤیای لفظ‌به‌لفظ
5. مسئله‌ی زن
تفاوتِ جنسی و تماشا
زنانگی به منزله‌ی تظاهر
سینما: تکنیکِ خشونت؟
نتیجه‌گیری
کتابنامه
نمایه