بله
روی زمین خدا برای همه جا نیست... کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان اثر یوری هررا، از آثار منتخب گاردین در فهرست بهترین داستان‌های سال 2015 است. این رمان اجتماعی با رخدادی هولناک در شهری معدنی آغاز می‌شود؛ جایی که زمین ناگهان دهان باز می‌کند و خیابان را می‌بلعد. در چنین فضایی، دختر جوانی به نام مکینا به درخواست مادرش، سفری مخاطره‌آمیز را برای یافتن برادر گم‌شده‌اش در آن سوی مرز آغاز می‌کند.
درباره‌ی کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان
مکینا در تلفن‌خانه‌ی شهر مسئولیتی مهم دارد و به سه زبان مسلط است، با رمز و رازهای ارتباط میان انسان‌ها آشنایی دارد و پیام‌رسانی هوشمند و کارآزموده است. مأموریت او به تدریج پایش را به شبکه‌ای از چهره‌های قدرتمند دنیای زیرزمینی باز می‌کند؛ از آقای بلیو در حمام بخار و آقای اچ حیله‌گر گرفته تا آقای کیو در تالار آینه‌ها. مکینا با همراهی راهنمایی مرموز به نام چوچو، از رودخانه‌ای خروشان و گذرگاه‌های کوهستانی عبور می‌کند و قدم به جهانی بیگانه می‌گذارد که نژادپرستی و غربت بر آن سایه انداخته است.
با این حال، کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان نوشته‌ی یوری هررا، فراتر یک رمان فلسفی در حوزه‌ی ادبیات مهاجرت است و از لایه‌های اسطوره‌ای عمیقی بهره می‌برد. ساختار داستان، یادآور سفر به جهان زیرین و عبور از مراحل دشوار اسطوره‌ای است؛ از دهان گشودن زمین و فرو رفتن در آب‌های یخ‌زده گرفته تا برخورد نمادین کوه‌ها و بارش برف‌هایی که همچون قصرهایی شکننده از یخ جلوه می‌کنند. حامی قنبرزاده با صدای روح‌بخشش، این رمان نمادین را روایت می‌کند.
رمان فلسفی یوری هررا با چاشنی اسطوره و نماد
عناوین فصل‌های این رمان فلسفی با ترجمه‌ی مهدی غبرایی، چه شاعرانه و زیبا تصویر شده‌اند. فصل پنجم با عنوان «آنجا که باد کاردی بُرنده است» نشان‌دهنده‌ی ورود مکینا به سرزمینی بسیار سرد و مواجهه‌ی او با زبان میانجی است؛ زبانی انعطاف‌پذیر که میان فرهنگ بومی و انگلو پیوند می‌زند و فضایی دفاعی برای زیست مهاجران می‌آفریند.
در ادامه‌ی این مسیر اسطوره‌ای، فصل نهم کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان با نام «جایگاه شیشه‌سنگ آذرین بی‌پنجره یا روزنی که دود سیگار از آن بیرون برود»، اوج و نقطه‌ی پایانی این سفر پررمزوراز را به تصویر می‌کشد؛ جایی در اعماق زمین که مکینا را در آستانه‌ی مواجهه‌ی نهایی با خود و دگرگونی بنیادین هستی و هویتش قرار می‌دهد، بی آن که مسیر بازگشتی به گذشته باقی مانده باشد.
نشانه‌های پایان جهان؛ در مسیر ناشناخته‌ها
هر مرحله از سفر ماکینا، استعاره‌ای از عبور از آستانه‌های تاریک، گسستن از گذشته و فروپاشی تعلقاتی است که پیش‌تر هویت او را شکل داده‌اند. در این رمان اجتماعی، مرز صرفاً خطی جغرافیایی نیست، بلکه آستانه‌ای اسطوره‌ای میان بودن و نبودن، نیستی و رستاخیز است؛ مکانی که در آن، هویت پیشین فرد به چالش کشیده می‌شود و امکان دگرگونی پدید می‌آید. برادر مکینا، از جبهه‌های جنگ بازگشته و دیگر چیزی از زندگی پیشینش در خاطر ندارد؛ گویی جنگ نه فقط خاطرات، بلکه پیوندهای او را با گذشته و هویت پیشینش نیز از میان برده است.
این گسست، مضمون اصلی کتاب نشانه‌های پایان جهان انتشارات دیدآور را عمیق‌تر می‌کند؛ عبور از مرز در این رمان نمادین، تنها جابه‌جایی میان دو سرزمین نیست، بلکه تجربه‌ای است که می‌تواند انسان را از آنچه پیش‌تر بوده جدا کند و به بازتعریف خویشتن در جهانی بیگانه وادارد. سمبولیسم اجتماعی در این اثر نیز از همین‌جا معنا پیدا می‌کند؛ مرز، زبان و سفر هر کدام فراتر از معنای ظاهری خود، به تجربه‌ی مهاجرت، طردشدگی و دگرگونی هویت اشاره دارند.
رمان اجتماعی با لایه‌های معنایی چندگانه
گرچه سرزمینی که یوری هررا به تصویر می‌کشد، کاملاً خیالی است و عناصر داستان نیز حال و هوایی اسطوره‌ای دارند، مسائل و تجربه‌هایی که روایت می‌کند، ریشه در واقعیت زندگی مهاجران دارند. نژادپرستی، طردشدگی، بیگانگی و دشواری برقراری ارتباط در جامعه‌ای ناآشنا، بخشی از جهانی هستند که مکینا پس از عبور از مرز با آن روبه‌رو می‌شود.
با خرید کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان نشر صوتی ماه آوا، یکی از بهترین داستان‌های ادبیات مهاجرت را با صدای گرم و دلنشین حامی قنبرزاده تجربه خواهید کرد. ترجمه‌ی روان مهدی غبرائی نیز به انتقال فضای رازآلود و لایه‌های معنایی این رمان فلسفی کمک می‌کند و مخاطب را با روایتی متفاوت از مرز، هویت و تجربه‌ی زیستن در سرزمینی بیگانه همراه می‌سازد.
جوایز و افتخارات کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان
- نامزد جایزه‌ی Goodreads Choice Awards در بخش داستان در سال 2015
- برنده‌ی جایزه‌ی بهترین کتاب ترجمه‌شده در بخش داستان (Best Translated Book Award) در سال 2016
- انتخاب‌شده در فهرست بهترین داستان‌های سال 2015 روزنامه‌ی گاردین
- قرار گرفتن در فهرست «ده کتاب برجسته‌ی ادبیات آمریکای لاتین» به انتخاب شبکه‌ی NBC در سال 2016
نکوداشت‌های کتاب نشانه‌های پایان جهان
- خیره‌کننده است... آنچه خواننده را مسحور می‌کند، نه خود داستان، بلکه شیوه‌ی درخشان روایت آن به قلم یوری هررا است؛ توانایی او در به تصویر کشیدن افکار، ترس‌ها و خواسته‌های شخصیت اصلی و انتقال شیوا و هنرمندانه‌ی تمام تجربه‌هایی که از سر می‌گذراند. روایتی که شما را افسون می‌کند و اشتیاقتان را برای خواندن بیشتر برمی‌انگیزد. (Typographical era)
- این رمان اجتماعی، خواننده را به تأمل درباره‌ی تجربه‌ی مهاجران و تفاوت‌های فرهنگی فرامی‌خواند؛ در عین حال، هیجان یک ماجراجویی پر از گانگسترها، اسلحه‌ها و سرنخ‌های گمراه‌کننده را نیز به همراه دارد... یوری هررا فضایی رویاگونه را با نثری پرقدرت و پویا در هم می‌آمیزد. (هفته‌نامه‌ی TLS)
کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان برای شما مناسب است اگر
- به ادبیات مهاجرت و روایت‌هایی درباره‌ی عبور از مرزها، بیگانگی و جست‌وجوی هویت علاقه‌مندید.
- می‌خواهید یک رمان نمادین و رازآلود را در دست بگیرید که سفر قهرمانش را به تأملی درباره‌ی دگرگونی هویت، گسست از گذشته و مواجهه با جهانی بیگانه تبدیل می‌کند.
- به سمبولیسم اجتماعی و داستان‌هایی علاقه دارید که در پس روایت ظاهری خود، به مسائلی چون نژادپرستی، طردشدگی و دشواری تعلق داشتن به یک سرزمین می‌پردازد.
در بخشی از کتاب صوتی نشانه‌های پایان جهان می‌شنویم
اول هیچ نبود، هیچ چیز جز نوار ترک‌خورده‌ی سیمانی روی خاک سفید. بعد توانست دو کوه را تشخیص بدهد که در آن دورها به هم برخورده بودند. انگار از ناکجایی آمده باشند و راهشان به هیچ کجا ختم نشود. اما درست در آن تنگ‌جا میان هیچ‌چیز به هم رسیده بودند و مصرانه با هیاهو به هم می‌کوبیدند. گرچه ناآگاهان خیال می‌کردند که آن دو کوه، فقط ساکت و بی‌حرکت ایستاده‌اند. چوچو گفت: «اون‌ور تپه‌ها یه وانته. همون می‌بردت. اما اول یه جا وایمیسیم تو لباس عوض کنی.». بعد از دور درختی دید و زیر درخت، زنی باردار. پیش از پاها یا صورت یا موهایش، اول شکمش را دید. و دید که زن در سایه‌ی درخت آرام گرفته است. با خود گفت اگر این نشانه‌ای باشد، باید به فال نیک گرفت. دیاری که در آن زنی با بچه‌ای در شکم، دل کویر را طی می‌کند و همین‌طور بی‌خیال می‌آساید تا بچه‌اش رشد کند.
