کتاب انسان موجودی یک روزه: و قصه‌های دیگری از روان درمانی

کتاب انسان موجودی یک روزه داستان‌هایی را در بر دارد که اروین یالوم در هر کدام از آن‌ها تجربیاتش در اتاق درمان را شرح داده است. او با تلفیق واقعیت و داستان‌پردازی، نگاه علمی خود را در روایت‌هایش بازتاب می‌دهد تا به پرسشی مهم پاسخ دهد؛ اینکه چگونه انسان می‌تواند در عین آگاهی از کوتاه بودن عمر خود، زیستی پرمعنا داشته باشد؟

درباره‌ی کتاب انسان موجودی یک روزه

اروین یالوم (Irvin D. Yalom) نویسنده، روان‌پزشک و روان‌درمانگر مشهور، عمر حرفه‌ای خود را بر چارچوب فکری روان‌درمانی اگزیستانسیالیستی پیش برده و آثار داستانی و غیرداستانی خود را با همین نگاه به نگارش درآورده است. او در کتاب انسان موجودی یک روزه (Creatures of a Day: And Other Tales of Psychotherapy) به بزرگ‌ترین چهره‌ی فلسفه‌ی رواقی، مارکوس اورلیوس اقتدا می‌کند و حتی عنوان کتابش را از نقل قول این متفکر رواقی برمی‌گزیند. او در این کتاب بر معنای زندگی و محدودیت عمر انسان تمرکز دارد و عنوان کتاب نیز عمر کوتاه انسان در برابر گستره‌ی خلقت را به یک روز تشبیه کرده است.

این کتاب نه تنها برای انسان‌های دغدغه‌مند سودبخش و کمک‌کننده است، بلکه می‌تواند به‌عنوان یک راهنمای کاربردی برای درمانگران نیز عمل کند. اما یالوم در این اثر به جای آنکه فهرستی از دستورالعمل‌ها را پیش روی درمانگر قرار دهد، با نثری روان، تعاملات درمانگر و بیمار را در قالب داستان شرح می‌دهد و به شیوه‌ای منحصربه‌فرد امکان آموزش را برای روان‌کاوان و روان‌شناسان فراهم می‌آورد.

داستان به‌مثابه‌ی درمانی برای ترس‌های وجودی

اروین یالوم در کتاب انسان موجودی یک روزه با تکیه بر تجربیات خود و با الهام از روایت زندگی مراجعانش، ده داستان تأمل‌برانگیز در زمینه‌ی روان‌درمانی را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد. لازم به ذکر است که یالوم نام افراد را تغییر داده و با اینکه از تخیل خود نیز برای خلق این داستان‌ها بهره برده، برای نشر داستان‌ها از مراجعانش اجازه‌ی کتبی دریافت کرده است. او با تلفیق واقعیت و تخیل، از مسائلی مثل مرگ، فقدان و گذر زمان می‌گوید. یالوم در تمامی این داستان‌ها به شکلی بر ضرورت پذیرش محدودیت عمر تأکید می‌کند و نحوه‌ی برخورد علم روان‌درمانی را با این مسئله نشان می‌دهد.

هر یک از داستان‌های کتاب انسان موجودی یک روزه، قدرت مقاومت و خلاقیت انسان‌ها در مواجهه با دغدغه‌یِ کوتاهیِ عمر و مسئله‌ی مرگ را به تصویر می‌کشد. چراکه از نگاه روان‌درمانی اگزیستانسیالیستی، انسان فقط زمانی می‌تواند از امکان آزادی و انتخاب بهره ببرد و به تمامی زندگی کند که با ترس از زوال و مرگ مواجه شود. با مطالعه‌ی داستان‌های کتاب انسان موجودی یک روزه، با مشکلات بالینی افراد مختلف روبه‌رو می‌شوید، درباره‌ی زندگی بیمارانی می‌خوانید که در برابر تغییر مقاومت می‌کنند و یا افرادی که درمان خود را در میانه‌ی راه متوقف کرده‌اند. به این ترتیب اروین یالوم با بهره‌گیری از قدرت داستان‌سرایی، مفاهیم علمی را با زبانی ساده پیش روی خواننده قرار می‌دهد و او را به کنکاشی دقیق در زندگی دعوت می‌کند تا بتواند راهِ داشتن زندگی پرمعنا را بیابد و در عین حال پایان ناگزیر آن را پذیرا باشد.

کتاب انسان موجودی یک روزه، این اثر خواندنی و تأمل‌برانگیز با تلاش نازی اکبری و به همت انتشارات ققنوس به دست مخاطبان علاقه‌مند رسیده است.

نکوداشت‌های کتاب انسان موجودی یک روزه

• این کتاب برای درمانگران در هر مرحله‌ای که باشند، الهام‌بخش خواهد بود. خوانندگانی هم که به روان، روابط و امکان تغییر علاقه دارند، جذب این کتاب می‌شوند. (لایبرری ژورنال)
• مجموعه‌ای از مطالعات موردی آموزنده که می‌توان آن‌ها را مانند داستان‌های کوتاه زندگی‌بخش خواند. (ساندی اکسپرس)
• اروین یالوم با مهربانی، همدلی و خرد از دیدگاه خود به‌عنوان درمانگر هشتادساله‌ای می‌نویسد که تقریباً همه چیز را دیده است و افکار مفیدی درباره‌ی اسرار ذهن دارد. کتاب انسان موجودی یک روزه نگاهی انسانی و بسیار آگاهانه به کاناپه‌ی روان‌کاوی است. (کِرکوس ریویوز)

کتاب انسان موجودی یک روزه برای شما مناسب است اگر

• در حوزه‌های روان‌شناسی، مشاوره و روان‌درمانی فعالیت می‌کنید.
• به آثار اروین یالوم علاقه دارید.
• دلتان می‌خواهد در خلال مطالعه‌ی داستان‌هایی روان‌شناختی به مفاهیم عمیقی نظیر معنای زندگی بیندیشید.
• کنجکاوید بدانید که افراد مختلف چگونه با مسائلی نظیر محدودیت عمر، مرگ و فقدان کنار می‌آیند.

در بخشی از کتاب انسان موجودی یک روزه: و قصه‌های دیگری از روان درمانی می‌خوانیم

افکارى را که به ذهنم هجوم آورده بود مرور کردم. همان‌طور که ریک مشغول صحبت بود، من به خر «بوریدان» فکر مى‌کردم، تناقضى فلسفى از دوران کهن. الاغى گرسنه را به فاصله مساوى از دو کپه یونجه خوشبو قرار مى‌دهند، اما الاغ به دلیل ناتوانى در تصمیم‌گیرى و انتخاب از گرسنگى جان مى‌بازد. با خود گفتم بیان این مثال براى ریک سودى نخواهد داشت و این کار تنها واکنش من به رفتار چالش‌انگیز او خواهد بود و خودنمایى دانشورى‌ام. سپس افکار دیگرى به ذهنم خطور کرد که مى‌توانست بیشتر مورد قبول او و برایش مفید باشد. «ریک، اجازه بده چیزى رو که از ذهنم گذشت باهات در میون بذارم.»

آگاه بودم که خودم را رها کرده‌ام، اما این امر اغلب نتیجه نهایى مفیدى به همراه دارد درمانجویان عموما از این‌که من مطالبى شخصى از خودم را با آن‌ها در میان بگذارم خشنود مى‌شوند و این معمولاً براى تسریع بیان بیشتر مؤثر است.

«شاید برات جالب باشه. جریانیه که مدت‌ها قبل اتفاق افتاد. در موردش یه جایى نوشتم ولى مدت‌ها بود بهش فکر نکرده بودم. یه روز متوجه شدم که عینک ذره‌بینى‌م دیگه خوب کار نمى‌کنه. به یه چشم‌پزشک مراجعه کردم، مردى بسیار مسن‌تر از من. بعد از این‌که چشم‌هام رو آزمایش کرد ازم سنم رو پرسید. گفتم: چهل. گفت: چهل؟ هان؟ عینکش رو برداشت، با دقت پاکش کرد و گفت: خب، مرد جوان شما درست طبق برنامه پیش مى‌رى، پیرچشمى. به خاطر دارم که خیلى ناراحت شده بودم و دوست داشتم بهش بگم، چه برنامه‌اى؟ کى طبق برنامه‌ست؟ شما و مریض‌هاى دیگه‌ت شاید طبق برنامه باشین ولى من نه! من با همه فرق مى‌کنم!»