کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی: راهنمای عملی برای درمانگران

کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی به یکی از مباحث مهم در علم روان‌شناسی، یعنی شناخت درمانی می‌پردازد و مبحث طرحواره‌ها را در درمان برخی از اختلالات ازجمله افسردگی، اضطراب، مشکلات در روابط و همچنین مشکلات پیچیده‌تری مانند اسکیزوفرنی بررسی می‌کند. دکتر لارنس ریزو، دکتر پیتر دوتویت، دکتر دان استین، دکتر جفری یانگ با زبانی علمی و کاربردی، راه‌هایی برای شناخت این الگوهای فکری و درمان آن‌ها برای روان‌شناسان، درمانگران و هرکسی که به سلامت روان علاقه‌مند است پیشنهاد می‌دهند.

درباره‌ی کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی

کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی: راهنمای عملی برای درمانگران (Cognitive Schemas and Core Beliefs in Psychological Problems: A Scientist-practitioner Guide) به‌صورت تخصصی مبحث طرحواره‌های شناختی را مورد بحث قرار می‌دهد. بسیاری از متخصصان علم روانشناسی معتقد هستند که باورهای عمیق و ناخودآگاه ما به‌ویژه از دوران کودکی می‌توانند باعث ایجاد مشکلات روانی مختلفی شوند. این باورها که به آن‌ها «طرحواره» می‌گوییم، مانند عینکی هستند که دنیا، خودمان و دیگران را از پشت آن می‌بینیم. وقتی این عینک شکسته یا کج باشد، درک ما هم از زندگی دچار مشکل می‌شود و این می‌تواند به افسردگی، اضطراب، وسواس، اعتیاد، مشکلات روابط یا حتی اختلالات شدیدتری مثل اسکیزوفرنی منجر شود.

دکتر لارنس ریزو (Lawrence P. Riso)، دکتر پیتر دوتویت (Pieter L. Du Toit)، دکتر دان استین (Dan J. Stein)، دکتر جفری یانگ (Jeffrey E. Young) که از روان‌درمانگران و پژوهشگران برجسته هستند، تلاش کرده‌اند نشان دهند که شناخت و درمان این طرحواره‌های ناسازگار چه‌قدر برای بهبود سلامت روان مهم است. در هر فصل، یکی از اختلالات مهم روانی بررسی شده و توضیح داده شده که طرحواره‌ها چه نقشی در شکل‌گیری آن دارند و چطور می‌توان با روش‌های درمانی، آن‌ها را اصلاح کرد.

یکی از ویژگی‌های مهم کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی این است که صرفاً تئوری نیست، بلکه ابزارهای عملی برای درمانگران فراهم می‌کند که این ابزارها شامل برگه‌های درمان، فرم‌های تشخیص و مثال‌هایی واقعی از درمان مراجعان می‌شود. این کتاب به دلیل ساختار و زبان تخصصی بیشتر مناسب افرادی است که به نحوی با علم روانشناسی آشنا هستند.

در پایان، کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی که با ترجمه‌ی دکتر امینه کاشانیان، دکتر فهیمه السادات صاحبی، دکتر نجیبه اکبرزاده امیردهی توسط انتشارات برگ و باد منتشر شده است، پیشنهادهایی برای پژوهش‌های بعدی در زمینه‌ی طرحواره‌ها هم ارائه می‌دهد. به‌طور خلاصه، اگر به‌دنبال درکی عمیق‌تر از ذهن انسان و ریشه‌های ناپیدای اختلالات روانی هستید، این کتاب می‌تواند راهنمایی مطمئن و علمی برای شما باشد.

کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای روان‌شناسان، درمانگران و مشاورانی مناسب است که می‌خواهند درک عمیق‌تری از نقش طرحواره‌ها در اختلالات روانی پیدا کنند. همچنین برای دانشجویان رشته‌های روان‌شناسی و علاقه‌مندان به خودشناسی و سلامت روان کاربردی و قابل استفاده است.

در بخشی از کتاب طرحواره‌های شناختی و باورهای مرکزی در مشکلات روانشناختی: راهنمای عملی برای درمانگران می‌خوانیم

در مدل ارزیابی شناختی جانف-بولمن (جانف-بولمن، 1989، 1992؛ جانف-بولمن و فرانتز، 1997؛ جانف-بولمن و فریز، 1983) سه دسته فرضیات پیش از آسیب وجود دارد که توسط تجربه‌ی آسیب‌زا نابود می‌شوند. در نتیجه، راهکار مقابله‌ای شامل بازسازی دنیای فرضی به سبکی است که با تجربه‌ی آسیب‌زای اخیر هماهنگ باشد. سه فرضی که تصور می‌شود با اختلال استرس پس از سانحه مرتبط باشد به این شرح است: دنیا بخشنده است، دنیا معنادار و هدفمند است؛ مکانی هوشمند و قابل درک است که در آن پیامد کارها منصفانه است و «افراد خوب و شایسته» که رفتاری محتاطانه دارند می‌توانند از بدبختی جلوگیری کنند (جانف-بولمن، 1989؛ جانف-بولمن و فریز، 1983)؛ خویشتن ارزشمند است که این مورد روی فرضیات دیگر تاثیرگذار است. مثلاً اگر خودپنداره‌ی فرد دربرگیرنده‌ی این باور است که فرد اخلاق‌مدار است و دست به انتخاب‌های درست می‌زند، پس یکپارچه کردن قربانی بودن درون طرحواره‌های موجود سخت‌تر می‌شود. از این رو، قربانیان تجاوز جنسی معمولاً خود را مقصر می‌دانند زیرا برای وفق دادن تجاوز و شناخت‌واره‌های مرتبط با تجاوز درون طرحواره‌های پیش از آسیب درباره‌ی بخشندگی و معنادار بودن دنیا مشکل دارند. درمان طرحواره محور لزوماً شامل یک فرایند انطباق است که قربانی این طرحواره‌های پیش از آسیب را با تشخیص این موضوع که اتفاقات بد ممکن است برای افراد خوب هم بیفتد و پیامدها لزوماً عادلانه توزیع نمی‌شوند، تغییر دهد.

داگلیش (1999) خاطرنشان می‌کند که نظریه‌ی جانف-بولمن (1989) چگونگی بازنمایی این فرضیات را توضیح نمی‌دهد یا اینکه وقتی این فرضیات خدشه‌دار می‌شود چه فرایندهایی دخیل هستند.