کتاب در انتظار گودو: به همراه یک مقاله

کتاب در انتظار گودو یکى از مهم‌ترین نمایشنامه‌های تراژدی و کمدی قرن بیستم به قلم پر توان ساموئل بکت است. در این نمایشنامه‌ی بی‌نظیر شما با دو انسانی مواجه خواهید شد که سال‌هاست در انتظار فردی هستند تا زندگی‌شان را تغییر دهد.

درباره‌ی کتاب در انتظار گودو:

سرنوشت بشریت سراسر شکست و رنج است. انسان در زندگی پیوسته با ناکامی رو به رو می‌شود، اما برای همین تلخ کامی‌های پیوسته و پشت سرهم نیز باید جنگید و تلاش کرد؛ چرا که جز این راهی وجود نخواهد داشت. حقیقتا در دنیایی که پایه و اساس آن بر پوچ بودن بنا نهاده شده، تلاش کردن، خسته شدن و از پی آن دوباره تقلا کردن، کنش‌هایی بی‌معنی و تو خالی هستند که راه به جایی نمی‌برند و حاصلی ندارند؛ رفتارها و عملکرهایی که صرفا با آن‌ها می‌توان زنده ماند و زندگی کرد و البته هیچ راه گریزی هم ندارند.

این موضوع مطلبی است که ساموئل بکت (Samuel Beckett) در معروف‌ترین و تاثیرگذارترین نمایشنامه‌ی دنیا با عنوان در انتظار گودو (Waiting for godot) به خوبی آن را برای شما به تصویر می‌کشد. نمایشنامه‌ای تراژیک که سرنوشت گریزناپذیر بشر را در مقابل دیدگانتان قرار می‌دهد و حکایت از ناتوانی مطلق انسان دارد.

در این نمایشنامه دو ولگرد به نام‌های ولادیمیر و استراگون که آخرین روزهای زندگی خود را سپری می‌کنند در کنار جاده‌‌ای بی‌آب و علف، در زیر درختی بی‌برگ، سال‌هاست منتظر آمدن فردی به نام گودو هستند. آن دو هیچ شناختی از گودو ندارند و حتی زمان رسیدنش را نمی‌دانند.

ولادیمیر و استراگون هر کدام شخصیت‌های متفاوتی دارند اما هر دو با چشمانی پر فروغ منتظر کسی هستند که زندگی آن‌ها را تغییر دهد. آن دو برای بهبود کیفیت زندگی خود از گودو مطالبات مختلفی دارند، اما این انتظار بی‌پایان چیزی جز پوچی برای آن‌ها در پی ندارد. زیرا هیچکدام از دو ولگرد مطمئن نیستند که اصلا شخصی به نام گودو وجود دارد یا نه، آن‌ها‌ حتی از محل قرار خود اطمینان ندارند!

در این انتظار بی‌پایان و ساده، گودو هیچوقت نمی‌آید و فقط از طریق گفتگوهای رد و بدل شده میان آن دو شما با شخصیت گودو آشنا می‌شوید. در واقع این کتاب که حول محور مکالمات دو ولگرد میان خودشان و دیگر شخصیت‌های داستان می‌چرخد، ماحصلش بازی کلامی خنده داری می‌شود که می‌توان آن را تمثیلی زیبا و حرفه‌ای از تلاش بیهوده بشر برای یافتن معنا در زندگی‌اش دانست.

به مفهومی کامل‌تر، این کتاب که به بیش از بیست زبان ترجمه شده نوعی کمدی سیاه است که با طنزی تلخ امید واهی در زندگی امروز بشر را به تصویر می‌کشد.

مجموعه نمایشنامه‌های بیدگل، مجموعه‌ای خاص و ویژه از نمایش‌نامه‌هایی است که یا تاکنون به فارسی ترجمه نشده‌اند و یا ترجمۀ دوباره‌ای از نمایش‌نامه‌هایی خواهد بود که از هر لحاظ ترجمۀ دوبارۀ آن‌ها ضروری بود. این مجموعه تا جای ممکن تلاش می‌کند تا تأکیدش را بیشتر بر خصوصیت اجرایی یک متن نمایشی قرار دهد تا ادبیات آن و از این طریق به نیازهای اجرایی متن‌های نمایشی پاسخ دهد.

یکی از هدف‌های اساسی این مجموعه معرفی جهان‌های متفاوت نمایشی خواهد بود، جهان‌هایی که تا به حال به روی مخاطبان ایرانی باز نشده‌اند یا سیاست‌های فرهنگی خاص، جلوی باز شدن آن‌ها را گرفته است. این مجموعه به این دلیل که حداکثر آثار نمایشی را پوشش دهد، به بخش‌های کوچک‌تری مثل کلاسیک‌ها، کلاسیک‌های مدرن، آمریکای لاتین، بعد از هزاره، چشم‌انداز شرق، نمایشنامه‌هایی ایرانی، نمایشنامه‌های آمریکایی و نمایشنامه‌های اروپایی تقسیم شده است. جهت درک بهتر و بیشتر مخاطب از دنیای نویسنده و متن او، هر نمایشنامه همراه با یک مقاله یا نقد خواهد بود.

کتاب در انتظار گودو مناسب چه کسانی است؟

این کتاب به افرادی که به خواندن نمایشنامه‌های فرانسوی با درونمایه‌ی تراژدی، کمدی و پوچ گرایانه علاقه دارند، پیشنهاد می‌شود.

نکوداشت‌های کتاب در انتظار گودو:

- یکی از اصیل‌ترین و تکان دهنده‌ترین نمایشنامه‌های نسل کنونی. (London Times)
- رازی محصور در دل معمایی دیگر. (New York Times New York Times)
- نمایشنامه‌ای آکنده از عطوفت و مهربانی نسبت به تمام سرگشتگی‌های آدمی. (Newsweek)

با ساموئل بکت بیشتر آشنا شویم:

یکی از نمایشنامه‌نویسان و رمان نویسان مشهور دنیا ساموئل بارکلی بکت (Samuel Barclay Beckett) است که در سال 1906 دیده به جهان گشود. علاقه‌‌ی او به زبان و ادبیات فرانسه باعث شد تا به این کشور مهاجرت کند و تحصیلات خود را در پاریس ادامه دهد. ساموئل بکت از پیشتازان عرصه نویسندگی تئاتر و پایه‌گذاران سبک پوچ گرا به شمار می‌رود. او جوایز و افتخارات بسیاری کسب کرده که مهم‌ترین آن‌ها دریافت جایزه نوبل ادبیات به خاطر قالب نوین رمان‌ها و نمایشنامه‌هایش در سال 1969 است. از دیگر آثار برجسته بکت می‌توان به دست آخر، ملون می‌میرد، مالوی و مورفی اشاره کرد.

در بخشی از کتاب در انتظار گودو می‌خوانیم:

پوتین‌هاى استراگون مرکز صحنه در جلو قرار دارد، با پاشنه‌هاى به هم‌چسبیده، سرها جدا. کلاه لاکى هم در همان جا قرار دارد.

درخت چهار یا پنج برگ دارد. ولادیمیر با حالتى آشفته وارد مى‌شود. مى‌ایستد و مدتى طولانى به درخت نگاه مى‌کند، بعد ناگهان تندتند اطراف صحنه حرکت مى‌کند، بالا و پایین، جلو و عقب. کنار پوتین‌ها مى‌ایستد. یکى از آن‌ها را برمى‌دارد. وارسى مى‌کند. بو مى‌کشد. حالش به هم مى‌خورد. آن را به دقت سر جایش مى‌گذارد. مى‌آید و مى‌رود. در انتهاى سمت راست مى‌ایستد و به دور دست نگاه مى‌کند. دست‌هایش را سایبان چشم‌هایش کرده است. مى‌آید و مى‌رود. در انتهاى چپ صحنه مى‌ایستد، مانند قبل. ناگهان مى‌ایستد و با صداى بلند شروع به خواندن مى‌کند.

ولادیمیر: آشپز ما یه سگ... [چون با صداى بلند شروع به خواندن کرده است از خواندن دست مى‌کشد، گلویش را صاف مى‌کند و دوباره از سر مى‌گیرد.]

آشپز ما یه سگ داشت
اون سگو خیلى دوس مى‌داشت.
یه روز یه تیکه گوشت خرید
گوشتو روى تاقچه گذاشت.
سگه اومد گوشته رو برد
سرپا نشست گوشته رو خورد.

[از خواندن دست مى‌کشد، به فکر فرو مى‌رود. دوباره از سر مى‌گیرد.]