بله
کتاب از فروید تا ChatGPT نوشته‌ی مریم زینالی و صدیقه گوزل، تاریخچه‌ی علم روانشناسی را از نظریات فروید در ابتدای قرن بیست تا رفتارگرایی، انقلاب شناختی و ورود علم اعصاب به این حیطه مرور کرده و به آینده‌ی آن زیر سایه‌ی فناوری هوش مصنوعی می‌پردازد. نویسندگان، نحوه‌ی کار مدل‌های زبانی بزرگ مثل ChatGPT را توضیح داده و ظرفیت‌ها و خطرهای استفاده از این مدل‌ها در فرایند مشاوره را مورد تحلیل و بررسی قرار می‌دهند.
درباره‌ی کتاب از فروید تا ChatGPT
هوش مصنوعی با پیشرفت سریع و رشد روزافزون خود، تقریباً به تمام حیطه‌های تخصصی وارد شده و علم روانشناسی نیز از این قاعده مستثنی نیست. مریم زینالی و صدیقه گوزل تلاش می‌کنند تا در اثر حاضر، تصویری از آینده‌ی این رشته و موارد استفاده‌ی مسئولانه و اخلاقی از هوش مصنوعی برای روانشناسی را مورد موشکافی قرار داده و کاربردهای آن را در ارائه‌ی مشاوره، آموزش مهارت‌های روان‌شناختی و درمان شرح دهند.
کتاب از فروید تا ChatGPT از هفت فصل تشکیل شده و کار خود را با مرور اتفاقات مهم روانشناسی در قرن بیست شروع می‌کند؛ یعنی هنگامی که فروید در اواخر قرن نوزده و اوایل قرن بیست با معرفی روانکاوی و مفاهیمی مثل ضمیر ناخودآگاه و ایگو، این علم را دچار تحولات شگرفی کرد. موضوعات معاصری مثل اعتیاد به شبکه‌های مجازی و دیگر چالش‌های فرهنگ دیجیتال نیز در این بخش به طور فشرده پوشش داده می‌شوند.
آیا هوش مصنوعی جای تراپیست را می‌گیرد؟
کتاب از فروید تا ChatGPT، پس از معرفی کلیت و ماهیت هوش مصنوعی و نحوه‌ی کار مدل‌های زبانی بزرگ، به توضیح تفاوت‌ها و شباهت‌های آن‌ها با سازوکار مغز انسان پرداخته و احتمال جایگزینی روان‌درمانگر با هوش مصنوعی را مورد بررسی قرار می‌دهد. نویسندگان مباحثی نظیر همدلی زبانی، ارائه‌ی تکنیک‌های درمان شناختی رفتاری، دسترسی همیشگی بدون محدودیت هوش مصنوعی و محدودیت‌های آن در فهم واقعی عواطف انسان را در این فصل مطرح می‌کنند.
کتاب در ادامه، توجه خود را معطوف به کاربردهای هوش مصنوعی به‌عنوان دستیار درمانگر کرده و امکانات آموزشی این فناوری را مورد مطالعه قرار می‌دهد. مریم زینالی و صدیقه گوزل عقیده دارند که مدل‌های زبانی می‌توانند فرصت‌هایی مثل تحلیل و ارزیابی وضع سلامتی مراجعان، شخصی‌سازی درمان و آموزش مهارت‌های روان‌شناختی را در اختیار بگذارند؛ اما درعین‌حال، تهدیداتی چون تجاری‌سازی احساسات، نقض حریم خصوصی و کاهش ارتباط انسانی را نیز متذکر می‌شوند.
خرید کتاب از فروید تا ChatGPT نشر وانیا را به تمامی علاقه‌مندان به علم روانشناسی و دنیای مدل‌های زبانی بزرگ پیشنهاد می‌کنیم. نویسندگان در این اثر، پدیده‌ی جدید «هوش مصنوعی تراپیست» را مورد مطالعه قرار داده و کاربردها و پتانسیل‌های آن را با نگاهی انتقادی بررسی می‌کنند.
کتاب از فروید تا ChatGPT برای شما مناسب است اگر
- می‌خواهید با فرصت‌ها و تهدیدهای کاربرد هوش مصنوعی در روانشناسی و چت‌بات‌هایی مثل ChatGPT و Claude آشنا شوید.
- دانشجو یا علاقه‌مند به رشته‌ی روانشناسی بوده و موضوعات روز این حوزه مثل مشاوره با هوش مصنوعی برایتان جذابیت دارد.
در بخشی از کتاب از فروید تا ChatGPT: چگونه هوش مصنوعی در اتاق درمان جای خود را باز می‌کند می‌خوانیم
هوش مصنوعی (AI) شاخه‌ای از علوم رایانه است که هدف آن، ساخت ماشین‌هایی است که بتوانند به‌نحوی رفتار کنند که اگر انسان همان رفتار را انجام می‌داد، آن را ناشی از هوش می‌دانستیم. این رفتارها می‌توانند شامل یادگیری، استدلال، تصمیم‌گیری، پردازش زبان، یا حتی خلاقیت باشند.
در ابتدا، هوش مصنوعی بیشتر در صنایع فنی و مهندسی مورد توجه بود: کنترل ربات‌ها، بازی‌های رایانه‌ای، پیش‌بینی مالی و تحلیل تصویر. اما به‌تدریج، AI وارد حوزه‌های انسانی‌تر شد- از جمله سلامت روان.
اما چرا این تکنولوژی باید برای روان‌شناسان اهمیت داشته باشد؟
سه دلیل کلیدی:
1. دسترسی گسترده: میلیون‌ها نفر در دنیا به خدمات سلامت روان دسترسی ندارند. ربات‌های گفتگوگر می‌توانند پشتیبانی اولیه فراهم کنند، مخصوصاً در جوامع دورافتاده یا شرایط بحرانی.
مثال: در ایام قرنطینه کرونا، اپلیکیشنی مثل Wysa با پاسخ‌های خودکار و طراحی‌شده توسط روان‌شناسان، به کاهش اضطراب بسیاری از کاربران کمک کرد.
2. مقیاس‌پذیری: یک روان‌شناس نمی‌تواند هم‌زمان با صد نفر گفت‌وگو کند، اما یک سیستم AI می‌تواند هزاران مکالمه را در آنِ واحد مدیریت کند.
3. تحلیل پیشرفته داده‌ها: روان‌شناسان می‌توانند از AI برای تحلیل الگوهای گفتار، زبان بدن، یا حتی الگوهای خواب استفاده کنند تا به درک عمیق‌تری از شرایط روانی مراجع برسند.
