کتاب پاپ سبز اثر میگل آنخل آستوریاس با ترجمه زهرا خانلری (کیا) از نشر خوارزمی (برنده جایزه نوبل)

گلوله‌های طلایی به سوی تن و جان مردم بومی شلیک می‌شود. میگل انخل استوریاس در کتاب پاپ سبز ما را به سرزمینی مستعمره دعوت می‌کند؛ جایی که جو میکر تامپسن، ملقب به پاپ سبز، برای کاشتن درختان موز، زمین‌های مردم بومی را مصادره می‌کند و در برابر هر اعتراضی، یک گلوله به تن بومی‌ها فرو می‌رود. در این داستان سیاسی که نویسنده‌ی آن توانسته جایزه‌ی نوبل را از آن خود کند، روایتی صریح و بی‌پرده از استعمارگری و مقاومت مردمان بومی را نظاره می‌کنیم.

درباره‌ی کتاب پاپ سبز

کتاب پاپ سبز اثر میگل انخل استوریاس ما را به تماشای تصویر عریان و شفافی از استعمار دعوت می‌کند. جو میکر تامپسن تصمیم گرفته تا دیگر غارتگر نباشد. او از یک گرداب و توفان دریایی هولناک بازگشته و بعید می‌داند که یک‌بار دیگر بتواند جان خود را در میان موج‌های بلند دریا حفظ کند. او ثروتمند است؛ آن‌قدر پول دارد که بتواند کل زمین‌های این بندر را بخرد.

جو میکر می‌خواهد کشت‌وکار موز راه بیندازد و برای این کار به زمین‌های مردم محلی سرزمین گواتمالا نیاز دارد. مردمی که دو راه بیشتر ندارند؛ یا زمین‌های خود را بدون مقاومت و با قیمتی که جو میکر تعیین می‌کند، به او بفروشند یا یک گلوله‌ی داغ نصیبشان شود.

در این بندر مستعمره، جان و زندگی انسان‌ها هیچ ارزشی ندارد و تنها پول و سود بیشتر است که تعیین می‌کند چه کسی را زنده نگه داریم و چه کسی را نه. میگل آنخل آستوریاس در کتاب پاپ سبز ما را با مردی به نام جینجر کایند، نماینده‌ی کمپانی تروپیکال پلاتانرا، آشنا می‌کند. او از سال‌ها قبل به استعمار مردم بومی و بهره‌کشی از کارگران این مناطق پرداخته است. تنها فرق او با جو میکر تامپسن در روش کار اوست.

کایند با لحنی مهربان صحبت می‌کند. یک دستش آسیب دیده و با دست مصنوعی، قد کوتاه و بدن ظریف، خبیث به‌نظر نمی‌رسد. چهره‌اش معصوم و روش کارش ریاکارانه است. او با صراحت نمی‌گوید که استعمارگر است و به‌خاطر پول، خون هر کسی را بر زمین می‌ریزد. او استعمارگری را در لفافه می‌پیچد و می‌گوید: «ما مردم متمدن برای کمک به مردم عقب‌مانده به این بندر آمده‌ایم.» رمان پاپ سبز ما را با انواع استعمارگری، با ظاهر خشن و صریح و یا با چهره‌ی دموکراتیک، آشنا می‌کند.

پاپ سبز؛ رمان سیاسی میگل آنخل آستوریاس

جو میکر تامپسن حالا معشوقی نیز برای خود پیدا کرده است؛ دختری به نام مایاری پالما که سخت شیفته‌ی این مرد شده و جو میکر نیز او را دوست دارد. مایاری مادری دارد به نام دونیا فلورا که برخلاف دختر ساده و خیرخواهش، ریاکار و جاه‌طلب است. دونیا با کمک جو میکر به استعمار مردم بومی مشغول شده و در حال تلاش است تا با زور و کلاهبرداری، اموال و زمین‌های اهالی بندر را از آنِ خود کند. کتاب پاپ سبز اثر میگل آنخل آستوریاس ما را با تمام جزئیات استعمار مواجه می‌کند.

استعمارگران و کمپانی‌ها می‌کوشند تا زبان انگلیسی خود را جایگزین زبان اسپانیایی کنند. آن‌ها پرچم کشور خود را، که به جای پرچم مناطق مستعمره بر فراز ساختمان‌ها برافراشته‌اند، جایگزین پرچم بومیان کرده‌اند.

مبلغان مذهبی و کشیش‌ها در حال از بین بردن دین مردم مناطق بومی هستند و می‌کوشند تا مسیحیت را جایگزین دین‌های دیگر کنند. دستگاه حقوقی و قضایی بندری که در رمان پاپ سبز ترجمه‌ی زهرا خانلری (کیا) با آن روبه‌رو می‌شویم، قوانین را به نفع استعمارگران تصویب می‌کند و غاصبانی مثل جو میکر، با جعل سند، زمین‌های مردم را به نام خود می‌زنند و از هیچ پیگیری حقوقی واهمه ندارند.

تمام جنایت‌های کتاب پاپ سبز انتشارات خوارزمی که با همکاری و کمک برخی از مردم بومی همچون دونیا انجام می‌شود، روح و روان مایاری را در هم می‌شکند. او ترجیح می‌دهد لباس عروس بپوشد و خود را به اعماق رود محلی بیندازد تا اینکه ببیند معشوقش از یک سو و مادرش از سوی دیگر، به مصادره‌ی دارایی‌های مردم و کشتار آن‌ها مشغول‌اند.

امپراتوری استعمار؛ ویرانه‌ای بر خون مردمان بومی

پس از مرگ مایاری، جو میکر تامپسن با مادر او یعنی دونیا فلورا ازدواج می‌کند. او حالا مشغول غصب زمین‌های بومی است. جو میکر و دونیا زندگی خوب و مملو از تجارتی را ترتیب داده‌اند. در این میان، دختری به نام اورلیا را نیز به دنیا می‌آورند؛ دختری که سال‌های سال در ناز و نعمت و البته روی خون هزاران بی‌گناه بزرگ می‌شود و در سال‌های نخست جوانی، به مردی به نام ری سالسدو که ظاهراً باستان‌شناس است، دل می‌بازد؛ اما این تمام حقیقت کتاب پاپ سبز از میگل آنخل آستوریاس نیست و فاجعه‌ای جبران‌ناپذیر در انتظار او و امپراتوری پدرش نشسته است.

با خرید کتاب پاپ سبز، رنج بی‌پایان مردمی تحت استعمار و ستم را نظاره می‌کنیم که همه‌چیز خود، از زمین تا زبان، را از دست داده‌اند و می‌خواهند با هرچه دارند در برابر این ظلم بایستند. این اثر دومین کتاب از «سه‌گانه‌ موز (Trílogia Bananera)» میگل آنخل آستوریاس است. باد سهمگین نخستین جلد و چشم انتظار در خاک رفتگان سومین جلد از این مجموعه هستند.

کتاب پاپ سبز برای شما مناسب است اگر

• به رمان‌های سیاسی که چهره‌ی روشن و شفافی از استعمار را به نمایش می‌گذارند و می‌کوشند تا ما را با جنایت‌های استعمارگران آشنا کنند، علاقه‌مندید.
• از خواندن کتاب‌های میگل انخل استوریاس که رگه‌هایی از رئالیسم جادویی در توصیفات ادبی‌اش دیده می‌شود، لذت می‌برید.
• به‌دنبال یک کتاب درباره استعمار هستید که انواع چیره شدن از لحاظ سیاسی، همچون چیرگی مذهبی، زبانی، فرهنگی و... را به شما نشان دهد.

در بخشی از کتاب پاپ سبز می‌خوانیم

قانون اساسی یا فرمان مخصوص شاه؟ فرمان مخصوص شاه یا قانون اساسی؟ حقوقدانان، با عبارت فرمان مخصوص که باید برای مشخص‌ساختن قانون اساسی بکاررود، موافق نیستند. اصطلاح فرمان مخصوص مورد پسند من نیست. من زیادی امریکایی‌ام، بعکس اصطلاح قانون اساسی منطبق با این منظور است. اما...

و وقتی پیشخدمتی را دید که با متن قانون اساسی وارد شد و آن را به میکر تامپسن داد، حرفش را قطع کرد. میکر تامپسن شروع کرد به‌ورق‌زدن تا ماده‌ای را پیدا کند مربوط به‌زبان رایج کشور. زبان اسپانیایی یا کاستیلی؟

ویدال موتا در برابر چهار چشم خیره‌شدۀ برادران داسول که به‌او گوش می‌دادند، بی‌آنکه یک کلمه از سخنانش را بفهمند، دنبالۀ حرف را گرفت:

_ یادم می‌آید که در امتحان درس حقوق حکومت مشروطه، استاد پیر این درس وکیل دعاوی برجسته و بنام رود سیندو چاوس212 بر خلاف من که رساله‌ام را عرضه کردم و همچنین بر خلاف داوطلبان دیگر، چنین اظهار عقیده کرد که نباید قانون اساسی را در ردیف قوانین مخصوص قرارداد، زیرا معایب و مضار بسیار از این کار حاصل می‌شود. کافی است که آن را «اولین قانون» بنامیم. همین، بی‌آنکه این عبارت با مقصودتان منافاتی داشته‌باشد.