کتاب درس‌های یونانی

کلمات پوچ و بی‌معنا شده‌اند و شاید بهتر باشد سکوت کنیم. کتاب درس‌های یونانی اثر هان کانگ، نویسنده‌ی برنده جایزه نوبل ادبیات سال 2024، ما را با زنی روبه‌رو می‌کند که پس از تجربه‌ی دو سوگ بزرگ، دیگر قادر به سخن گفتن نیست. کلماتی که زن می‌شناسد برای بیان حس او کافی نیستند و به‌همین دلیل به کلاس یونانی می‌رود تا شاید واژه‌ای مناسب احوالش پیدا شود؛ استاد این کلاس نیز، در شُرُف نابینا شدن است و تدریس می‌کند تا از زوال روحش جلوگیری کند.

درباره‌ی کتاب درس‌های یونانی

او حرف نمی‌زند؛ مثل تمام عمرش که ترجیح می‌داد سکوت کند و با نگاهش منظورش را برساند. اما حالا دیگر حتی کسی را ندارد که در برابرش سکوت کند. مادرش که فوت کرد، لکنت زبانی که از کودکی رهایش کرده بود، بازگشت. بعد همسرش رهایش کرد. حالا هم قرار است همسر سابقش حضانت پسرش را از او بگیرد. همه او را تنها گذاشته‌اند؛ حتی کلمات. کتاب درس‌های یونانی (Greek Lessons) اثر هان کانگ (Han Kang) به ما نشان می‌دهد هنگامی که همه‌ی دنیا رهایمان کرده‌اند، باید به سراغ خودمان برویم و رنج‌هایمان را لمس کنیم.

کلمات محدودتر از آن هستند که بتوانند احساسات آدمی را منتقل کنند؛ به‌خصوص آدمی که حرف نمی‌زند تا فضا را اشغال نکند و وقت کسی را نگیرد. زمانی که مادرش باردار او بوده، به بیماری سختی دچار می‌شود که ممکن بوده باعث سقط جنین شود و شاید همین موضوع سبب شده است که او هیچ‌وقت نخواهد مرکز توجه باشد. رمان درس‌های یونانی ما را به اتاق درمانگر و کلاس زبان یونانی می‌برد؛ شاید در نگاه اول این دو مکان به یکدیگر ربطی نداشته باشند، اما هر دو از یک جنس‌اند و آن، ناکافی بودن کلمات است.

درس‌های یونانی؛ روایتگر تنهایی و فقدان انسان

پدرش مردی بی‌عاطفه بود. مادرش ممکن بود او را سقط کند و جوجه‌هایش نیز مردند. کودکی و نوجوانی‌اش فاجعه‌بار بود؛ اما او تنها کسی نیست که در کتاب درس‌های یونانی اثر هان کانگ، گذشته و حالی دردناک دارد. استاد زبان یونان باستان نیز چنین وضعی دارد. سال‌ها پیش عاشق دختری بوده که نمی‌دانسته او نمی‌خواهد صحبت کند یا نمی‌تواند صحبت کند. فقط می‌دانیم زمانی که استاد از او خواسته برایش حرف بزند، دختر با صدایی رسا به او گفته است: «برو بیرون.»

استاد حالا در حال نابینا شدن است. شبانه‌روز زبان سخت و منسوخ یونانی را آموزش می‌دهد تا حس نابودی و بیگانگی را از خود دور کند. کتاب درس‌های یونانی، با ترجمه فریبا عرب‌زاده، زنی را که دیگر قدرت تکلمی ندارد و تمام زندگی‌اش را از دست‌رفته می‌بیند، در برابر مردی قرار می‌دهد که در گذشته عشق خود را از دست داده و هنوز نتوانسته است حس فقدان را از خود دور کند.

با خرید کتاب درس‌های یونانی نشر لگا بیش از پیش متوجه خواهید شد که کلمات تا چه اندازه در بیان حس آدمی ناتوان و محدود هستند و بشر تا چه حد موجود بی‌پناه و تنهایی است.

جوایز و افتخارات کتاب درس‌های یونانی هان کانگ

• رمان منتخب ویراستاران نیویورک تایمز
• کتاب برتر مجله‌ی تایم، کرکوس ریویوز، لایبرری ژورنال، پابلیشرز ویکلی و نیویورکر

نکوداشت‌های کتاب درس‌های یونانی

• رمان درس‌های یونانی را باید ستایشی عاشقانه از زبان و نقدی ظریف بر محدودیت‌های آن دانست. این اثر کوتاه، با ایجاز، ظرافت و دقتی کم‌نظیر، همچون نگینی تراش‌خورده می‌درخشد. می‌توان آن را یکی از صمیمی‌ترین و شخصی‌ترین آثار هان کانگ دانست؛ رمانی که در سکوت و لطافت خود، عمیق‌ترین لایه‌های رنج، تنهایی و ارتباط انسانی را می‌کاود. (فایننشال تایمز)

کتاب درس‌های یونانی برای شما مناسب است اگر

• از خواندن کتاب‌های هان کانگ و کتاب‌های نویسندگان برنده‌ی نوبل ادبیات لذت می‌برید.
• می‌خواهید یکی از بهترین کتاب‌های روانشناسی و رمان‌های فلسفی را مطالعه کنید که به ما نشان می‌دهد انسان در چه شرایطی به سکوت پناه می‌برد.
• در جست‌وجوی یک کتاب درباره تنهایی هستید.
• به رمان‌های عاشقانه که دارای مفاهیم فلسفی هستند و می‌کوشند تا احساسات لطیف انسانی رابه‌خوبی ترسیم کنند، علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب درس‌های یونانی می‌خوانیم

سبک زندگی‌اش ساده است.

سریع چند تکه لباس مشکی‌اش را می‌شوید، مقدار کمی مواد غذایی از نزدیک‌ترین فروشگاه می‌خرد، کمترین مقدار غذا را می‌پزد و بعد از آن همه‌چیز را مرتب می‌کند. هنگامی که مشغول کارهای روزمره نیست، معمولاً آرام روی کاناپۀ اتاق نشیمن می‌نشیند و به شاخه‌های سرسبز درختان بلند و تنه‌های قطور آن‌ها نگاه می‌کند. وقتی خطوط درختان سیاه می‌شوند، از درِ جلویی بیرون می‌رود و همان‌طور که غروب فرامی‌رسد، از میان مجتمع مسکونی می‌گذرد، به تقاطع عابر پیاده‌ای می‌رسد که چراغ سبزش برای مدت طولانی روشن نمی‌ماند. به پیاده‌روی ادامه می‌دهد.

آن‌قدر قدم می‌زند تا خودش را خسته کند تا وقتی که دیگر قادر به راه‌رفتن نباشد. آن‌قدرراه می‌رود که دیگر نمی‌تواند خانۀ ساکتی را که باید به آن بازگردد تشخیص دهد. تاجایی‌که دیگر توانی برای نگاه‌کردنِ به جنگل سیاه، پردۀ سیاه، کاناپۀ سیاه، جعبۀ اسباب‌بازی سیاه باقی نماند. آن‌قدر راه می‌رود تا سرگیجه و خستگی باعث شود روی کاناپه به پهلویش دراز بکشد و به خواب رود بی‌آنکه حمام کند یا لحافی روی خود بیندازد، تا نیمه‌شب بیدار نشود حتی اگر کابوس ببیند، تا با چشم‌های باز تا سپیده‌دم غلت نزند. آن‌قدر راه می‌رود تا مجبور نباشد در آن ساعت‌های روشنِ سپیده‌دم تکه‌های شکستۀ خاطرات را به‌سختی مرور کند و به هم پیوند دهد.

در پنجشنبه، روزی که کلاس یونانی تشکیل می‌شود، کیفش را از قبل آماده می‌کند. چند ایستگاه زودتر از اتوبوس پیاده می‌شود. درحالی‌که گرمای بعدازظهر تابستان را تحمل می‌کند که از آسفالت ساطع می‌شود، تا دانشگاه قدم می‌زند. حتی وقتی وارد ساختمان می‌شود کل بدنش برای مدتی خیس عرق است.