کتاب دیگر کافی است: نئولیبرالیسم چگونه انسان‌ها و طبیعت را نابود می‌کند

نویسنده‌ی نروژی، لین استالسبرگ در کتاب دیگر کافی است سعی دارد تا خواننده را با مفهوم و چیستی معنای نئولیبرالیسم آشنا کند. این اثر که با زبانی ساده به قلم درآمده، سرشار از مثال‌های عینی است که می‌تواند برای طیف متنوعی از خوانندگان، مناسب و کاربردی باشد. نویسنده مفاهیم مختلف مربوط به نئورئالیسم همچون خصوصی‌سازی، رشد اقتصادی و سودآوری را توضیح می‌دهد و به‌سادگی روشن می‌سازد که این مفهوم به‌عنوان یک سیستم جهانی، چه معنایی دارد.

درباره‌ی کتاب دیگر کافی است

کتاب دیگر کافی است (Det er nok nå hvordan nyliberalismen ødelegger mennesker og natur) درباره‌ی چیستی نئولیبرالیسم و چگونگی زندگی در عصری است که گویی تحت سلطه‌ی کامل آن درآمده است؛ لین استالسبرگ (Linn Stalsberg) از افکار و ایده‌های فردگرایانه و بازارمحور و ریشه‌های شکل‌گیری آن‌ها سخن می‌گوید و تاثیرات غیرقابل انکارشان بر ساحت فکری و زیستی زندگی ما را بررسی می‌کند. از این حیث، نویسنده کتابش را اثری در ضدیت تام با آثار انگیزشی محبوب این روزهای بازارهای جهانی می‌داند و حل مشکلات بسیاری از ما را فردی نمی‌داند.

کتاب دیگر کافی است لین استالسبرگ مطرح می‌کند که انسان‌ها می‌بایست برای یافتن راه درست، به یکدیگر کمک برسانند و در کنار هم و با هم، با مشکلات رو‌به‌رو شود. نویسنده فرهنگ مصرف‌گرای کنونی حاکم بر جهان را نقد می‌کند. فرهنگی که حتی خود انسان‌ها را نیز به‌سان موجودی مصرفی، استفاده می‌کند و به پایان می‌رساند. در این وضعیت، هیچ پایانی برای موفقیت، پیشرفت، خریدکردن و... نمی‌توان متصور شد.

در مقابل، لین استالسبرگ در کتاب دیگر کافی است از لزوم استفاده از سیستم شش ساعت کار روزانه می‌گوید؛ سیستمی انسانی‌تر که همسو با وضعیت و نیازهای بشر، به بهبود کیفیت روانی و زیستی جامعه کمک می‌کند. سیستمی که در مقابل وضعیتی قد علم می‌کند که تندتر دویدن و بیشتر کار کردن را ستایش می‌کند.

طبیعت سبز و ذهن آرام با رویکردهای انسان دوستانه

از بزرگ‌ترین معضلات امروزه‌ی جهان، نابودی بخش قابل‌توجهی از محیط زیست است؛ بشر هر روزه به‌منظور گسترش مساحت شهر‌ها و کسب مواد اولیه برای تولید و گرداندن چرخ اقتصاد، طبیعت را شخم می‌زند و تلی از خاک و غبار در جایش باقی می‌گذارد. کتاب دیگر کافی است انتشارات رایبد حل این بحران را، در پیوندی تنگاتنگ با تنظیم‌گری و قانون‌گذاری سیاسی شجاعانه و جامع، در هر دو سطح ملی و فراملی می‌داند، نه فقط در ارتباط با اینکه مردم به طور فردی محصولات سبز را مصرف کنند و در تفکیک زباله‌های تر و خشک فعالانه عمل کنند.

لین استالسبرگ از سرعت، عجله و اضطراب دائم عصر کنونی می‌گوید که ما را در وضعیت مداومی از استرس، از زمان حال به بیرون پرتاب می‌کند و این فکر را در ذهنمان می‌سازد که هیچ‌چیز کافی نیست، که ما کافی نیستیم و همیشه باید بهتر شویم. یک دنیا اتفاق مختلف را تجربه کنیم، خودمان را ثانیه‌به‌ثانیه مدیریت کنیم و تک‌به‌تک ساحت‌های زیستی خود را ارتقا ببخشیم. خانه‌ی بزرگ‌تر، ماشین بهتر، لباس قشنگ‌تر، برند گران‌قیمت‌تر. یک بازی بی‌انتها که ما را روی تردمیلی ابدی قرار می‌دهد که هر چند دقیقه سرعتش دو برابر می‌شود و هیچ امیدی به ایستادنش نیست.

با خرید کتاب دیگر کافی است یاد می‌گیرید که نئولیبرالیسم هیچ راهنمای اخلاقی درونی‌ای جز تسهیل‌گری برای بازار در دل خود ندارد. ولی در عین حال از انسان‌ها، ارزش‌ها و فضیلت‌های اخلاقی خاصی را طلب می‌کند. گویی آدم‌ها می‌بایست عامل‌های پرتلاش و مصرف‌کنندگانی مثبت‌نگر باشند. این کتاب توسط مسعود قدیم فلاح به فارسی ترجمه شده و انتشارات رایبد آن را منتشر کرده است.

کتاب دیگر کافی است برای شما مناسب است اگر

• به نئولیبرالیسم و اثرات زیست محیطی و اجتماعی آن علاقه دارید.
• دوست دارید در مورد مفهوم نئولیبرالیسم و تاریخچه‌ی آن بیشتر بدانید.
• دوستدار علوم سیاسی و تحلیل‌های نقادانه‌ی اجتماعی - فرهنگی هستید.

در بخشی از کتاب دیگر کافی است: نئولیبرالیسم چگونه انسان‌ها و طبیعت را نابود می‌کند می‌خوانیم

این روند شاید با کسی آغاز شد که قرار بود به‌زودی نخست‌وزیرِ بریتانیای کبیر شود: مارگارت تاچر. نویسندۀ بریتانیایی، جورج مونبیوت، بر این باور است که سرآغازِ پیروزیِ انتخاباتیِ دونالد ترامپ در سال 2016 را می‌توان در انگلستانِ 1975 جست‌وجو کرد. در نشستی در حزبِ محافظه‌کارِ انگلستان (که مارگارت تاچر تازه به رهبری آن رسیده بود)، این موضوع به بحث گذاشته شد که هستۀ پروژۀ محافظه‌کاری چیست. تاچر کتابی از درون کیفش درآورد، روی میز کوبید و گفت: «این چیزی است که ما به آن اعتقاد داریم!»

کتابِ در سنگر آزادی، اثر فردریش هایک، که در سال 1960 منتشر شده بود؛ و در آن کتاب، «رقابت» به‌عنوان ویژگی‌ای توصیف می‌شود که روابط انسانی را به بهترین شیوه تعریف می‌کند. بازار، که دولت می‌بایست آن را تسهیل می‌کرد، امری تلقی می‌شد که می‌توانست به طور طبیعی برندگان و بازندگان را انتخاب و از این طریق سلسله‌مراتبی ایجاد بکند که به‌خودی‌خود از برنامه‌های بلندمدتِ دولتی بسیار کارآمدتر بودند. درنتیجه، هر چیزی که بر سر راه بازار مانع ایجاد می‌کرد (مانند مالیات یا اتحادیه‌های کارگری) می‌بایست از میان برداشته می‌شد.

در این دوره، چندین اتفاق رخ داد که نقشِ مشابهی ایفا کردند و موجب رویدادهای دیگری شدند. بحرانِ «رکودِ تورمی» (که پیش‌تر نیز به آن اشاره شد) هم‌زمان با آغازِ شورش‌هایِ دانشجویی و انتقاد از امپریالیسم، جنگِ ویتنام، اقدامات هسته‌ای و... به کاهش سرعتِ اقتصاد انجامید. در این میان، فعالان یا اکتیویست‌ها برای حقوقِ زنان، سیا‌هان، همجنس‌گرایان و مردمی که زیر سلطۀ امپریالیسمِ غربی رنج می‌کشیدند، مبارزه می‌کردند؛ جنبشِ جوانانی روبه‌رشد و بیشتر با تحصیلاتِ عالیه که دولتی را که معتقد بودند بورژوایی است به نقد می‌کشیدند و خواستار آزادی‌هایِ فردی بیشتر بودند.

در جناح چپ نیز بسیاری شروع کردند به پرسشگری از خویش که آیا دولت می‌تواند تا این حد یک‌طرفه باشد؟ آیا می‌تواند تهاجمی و کنترل‌گر باشد؟ آیا جامعه بیش از اندازه خاکستری و ملال‌آور نشده است؟ آیا در این سوسیال‌دموکراسیِ مستحکم، به‌راستی آزادیِ دیگرگون‌بودن و دیگرگون‌اندیشیدن وجود دارد؟