کتاب در دفاع از آنارشیسم

دولت وسیله‌ی سرکوب است و در هر حکومتی، گروه خاصی از افراد سرکوب می‌شوند؛ به‌همین دلیل آنارشیست‌ها جامعه‌ی بدون دولت را پیشنهاد می‌دهند و این نوع از اجتماع را اخلاقی می‌دانند. کتاب در دفاع از آنارشیسم نوشته‌ی رابرت پل ولف مخاطبان خود را با این ایده‌ی سیاسی و فلسفی که با اقتدارگرایی و دولت‌مداری در ستیز و مخالفت است، آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب در دفاع از آنارشیسم

واقعاً نمی‌توان درباره‌ی آینده قضاوت کرد. آیا آنارشیسم، همانند قرن بیستم، تا ابد قرار است عملکردی پر از هرج‌ومرج و بی‌ثمر باقی بماند یا اینکه فساد و ظلم دولت‌ها در نهایت بشریت را به این نتیجه می‌رساند که باید جامعه‌ای بی‌دولت را بنا کنند، مدیریت همه‌چیز را به دست بگیرند و اجتماعی بدون قانون‌گذار و پلیس و... را به وجود آورند. یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که باید قبل از شروع مبحث آنارشیسم به آن اشاره کنیم و کتاب در دفاع از آنارشیسم (In Defense of Anarchism) نوشته‌ی رابرت پل ولف (Robert Paul Wolff) نیز به آن پرداخته است، تفاوت آنارشیسم با سوسیالیسم و تفاوت این دو جهت سیاسی با یکدیگر است.

سوسیالیسم حکومتی بی‌دولت نیست و مهم‌ترین نکته‌ای که در جامعه‌ی سوسیالیستی اجرا می‌شود، لغو مالکیت خصوصی و تعلق گرفتن منابع و ابزارهای تولید به کارگران و کشاورزان و توده‌های اجتماع است؛ اما در آنارشیسم، دولتی وجود ندارد که بخواهد چیزی را بین مردم تقسیم کند یا نکند. رابرت پل ولف معتقد است در یک جامعه‌ی ایده‌آل، افراد باید مرجع اخلاقی خودشان باشند و هیچ دولتی حق ندارد از شهروندانش پیروی از قوانین را خواستار باشد. کتاب در دفاع از آنارشیسم تنها قاضی صالح و دارای صلاحیت برای قضاوت اخلاقی افراد را خود آن آدم‌ها می‌داند؛ در این جامعه، «فلسفه‌ی اتوپیایی» حکم‌فرماست و همه‌ی عناصر و ابعاد گوناگون جامعه در آرمانی‌ترین شکل ممکن هستند.

کتاب در دفاع از آنارشیسم با ترجمه‌ی هومن کاسبی در انتشارات شوند به چاپ رسیده است.

در نکوداشت کتاب در دفاع از آنارشیسم

• برای اینکه کتابی برای دفاع از آنارشیسم بنویسیم، به کمی گستاخی نیاز داریم و برای انجام این گستاخی، به هوش نیاز داریم. پروفسور رابرت پل ولف هر دو را دارد. «آنارشی» که به زباله‌دان ایدئولوژیک رانده شده، یا به‌عنوان خوراک برای ویرایش‌های انتقادی به کار گرفته شده و مدت‌هاست که نشان داده به ارزیابی هوشمندانه و توجه نیاز دارد. کتاب موجز و خلاصه‌شده‌ی رابرت پل ولف با همراه کردن خواننده با خود در مسیری پرچالش، مسیری که از ایمان ساده‌دلانه‌ی خود او به «آموزه‌های سنتی دموکراتیک» آغاز می‌شود، می‌کوشد تا این بازنگری ضروری را محقق کند. (The New Scholasticism)

کتاب در دفاع از آنارشیسم برای شما مناسب است اگر

• به شناخت جنبش‌ها و مکتب‌های گوناگون سیاسی همچون آنارشیسم علاقه دارید و می‌خواهید درباره‌ی این گرایش سیاسی بیشتر بدانید.
• می‌خواهید با ایده‌ی «جامعه‌ی بدون دولت» آشنا شوید.
• به جریان چپ (مارکسیسم، لنینیسم، مائوئیسم) باور دارید و می‌دانید که آنارشیسم چپ‌روی بی‌ثمر و انحراف از ایده‌های مارکس است.
• به جریان راست اعتقاد دارید و می‌خواهید با تفاوت‌های بسیار قابل‌توجه آنارشیسم با سایر جهت‌گیری‌های چپ‌گرایی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب در دفاع از آنارشیسم می‌خوانیم

بنیان استدلال، تمایزی است بین انجام آن‌چه کسی اراده می‌کند و انجام آن‌چه می‌خواهد؛ تمایزی که نسب‌اش حداقل به افلاطون می‌رسد. می‌توان گفت فرد کاری را انجام می‌دهد که اراده می‌کند مادامی که موفق شود کنشی را اجرا کند که قصد اجرای آن را دارد؛ اما در صورتی که نتیجه‌ی آن کنش غیر از چیزی باشد که او توقع داشته، ممکن است در انجام آن‌چه می‌خواهد، ناکام بماند. برای مثال، فرض کنید دقیقاً زمانی که قطارم قرار است حرکت کند، به ایستگاه قطار برسم. بی آن‌که بدانم از کدام خط باید راه بیافتم، با عجله به سمت کنترلچی می‌روم و فریاد می‌زنم: «کدام خط به بوستون می‌رود؟» او به خط 6 اشاره می‌کند، اما من منظورش را اشتباه متوجه می‌شوم و به سوی خط 5 می‌شتابم، جایی که قطار به مقصد فیلادلفیا نیز در حال حرکت است.

کنترلچی با دیدن اشتباه من، تنها دو انتخاب دارد: می‌تواند به من اجازه دهد سوار قطار اشتباهی شوم و در نتیجه به من اجازه دهد کاری را که اراده کرده‌ام، انجام دهم؛ یا به زور مرا در قطار درست بیاندازد و در نتیجه مجبورم کند کاری را انجام دهم که می‌خواهم. توصیف روسو کاملاً درست به نظر می‌رسد. اگر کنترلچی هیچ قدمی برای متوقف کردن من بر ندارد، در انجام کاری که می‌خواهم انجام دهم، شکست می‌خورم و به این معنا آزاد نیستم.

نمونه‌ی دیگری را در نظر بگیرید: کارورزی که در بخش اورژانسِ یک بیمارستان، کشیک است. موردی پیش می‌آید که او به اشتباه تشخیص مسمومیت می‌دهد. او دستور پمپ معده را می‌دهد که در شرف انجام است اما رزیدنتِ مسئول ناگهان سروکله‌اش پیدا می‌شود و آن مورد را در واقع آپاندیس تشخیص می‌دهد که پمپ معده برای آن کشنده است و جلوی انجام دستور کارورز به پرستار را می‌گیرد. در این‌جا هدف کارورز طبعاً شفای بیمار است و دستور متقابل رزیدنت که او را (به عبارتی) مجبور به درمان صحیح بیمار می‌کند، به او در رسیدن به آن هدف کمک می‌کند.