کتاب درباره حکومت قانون: تاریخ، سیاست، نظریه

معرفی کتاب درباره حکومت قانون: تاریخ، سیاست، نظریه

کتاب درباره حکومت قانون نوشته‌ی برایان تاماناها یکی از آثار مهم و مرجع در حوزه‌ی فلسفه‌ی حقوق است که یکی از بنیادی‌ترین مفاهیم جهان معاصر، یعنی حکومت قانون را بررسی می‌کند. این کتاب با نگاهی تاریخی، نظری و سیاسی نشان می‌دهد این مفهوم چگونه شکل گرفته، چگونه تحول یافته و چرا همچنان در مرکز بحث‌های حقوقی و سیاسی جهان قرار دارد.

درباره‌ی کتاب درباره حکومت قانون

«حکومت قانون» از مفاهیمی است که با وجود جایگاه بسیار مهمش در سیاست امروز، همچنان دچار ابهام و برداشت‌های متضاد است. در کتاب درباره حکومت قانون:‌ تاریخ، سیاست، نظریه (On the Rule of Law: History, Politics, Theory) برایان تاماناها (Brian Z. Tamanaha) نشان می‌دهد بسیاری از سیاست‌ها و برنامه‌های توسعه‌ی حقوقی بر پایه‌ی درک ناقص از این آرمان شکل گرفته‌اند و بدون فهم تاریخی و نظری آن، نمی‌توان درباره‌ی کارآمدی یا ناکارآمدی نظریه‌ی حقوق در نظام‌های سیاسی قضاوت کرد.

کتاب درباره حکومت قانون از ریشه‌های کلاسیک این آرمان در یونان و روم آغاز می‌کند تا آنکه به نقش قرون وسطی و سپس لیبرالیسم مدرن می‌رسد. همچنین برایان تاماناها به اختلافات نظری میان جریان‌های فکری مختلف اشاره می‌کند؛ از محافظه‌کاران غربی که افول حکومت قانون را هشدار می‌دهند تا چپ رادیکال که در برخی تحلیل‌ها به تضعیف آن متهم می‌شود. افزون بر این، دو جریان اصلی نظری درباره‌ی حاکمیت قانون بررسی و کارکرد جهانی این مفهوم نیز واکاوی شده است.

حکومت قانون: در میدان مناقشه

کتاب درباره حکومت قانون برایان تاماناها به‌صورت تاریخی و تحلیلی پیش می‌رود و به طیف گسترده‌ای از مباحث و نگرانی‌ها می‌پردازد. این کتاب اندیشه‌های نظریه‌پردازانی چون لاک و مونتسکیو و نویسندگان فدرالیست را بررسی می‌کند و به نقدهای محافظه‌کاران و دیدگاه‌های چپ رادیکال درباره‌ی افول این مفهوم می‌پردازد. در نهایت پرسش اساسی و نهایی کتاب آن است که آیا می‌توان حکومت قانون را یک خیر جهانی برای همه‌ی انسان‌ها دانست یا خیر.

اثر حاضر را می‌توان از پژوهش‌های حائز اهمیت در حوزه‌ی حقوق و سیاست دانست که هنری ملکمی به فارسی ترجمه کرده است. اثری جامع، تحلیلی و چندلایه که تلاش می‌کند «حکومت قانون» را از سطح شعاری سیاسی به یک مفهوم نظری دقیق و قابل فهم تبدیل کند.

برایان تاماناها با ترکیب تاریخ، سیاست و نظریه، تصویری پیچیده اما روشن از این آرمان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد که فهم آن بدون توجه به زمینه‌های تاریخی و اجتماعی ممکن نیست. با خرید کتاب درباره حکومت قانون انتشارات فراهم در حوزه‌ی فلسفه‌ی حقوق مطالعه کنید و پاسخ بسیاری از پرسش‌های خود را بگیرید.

نکوداشت‌های کتاب درباره حکومت قانون

• فوق‌العاده است. برایان تاماناها کتابی نوشته که نه‌تنها هر دانشجو و مخاطب عام باید آن را بخواند و از آن بیاموزد، بلکه برای پژوهشگرانی نیز ارزشمند است که به اشتباه تصور می‌کنند دیگر حرف تازه‌ای درباره‌ی مفهوم «حاکمیت قانون» باقی نمانده است. … امیدوارم این کتاب آن‌قدر که شایسته‌اش است، خواندگان زیادی را جذب کند. (سنفورد لوینسون، دانشکده حقوق دانشگاه تگزاس و نویسنده کتاب کشمکش با تنوع)
• [کتابی] مختصر اما جامع… هر کس می‌خواهد انبوه اظهارنظرهای عمومی یا آن دسته از آثار دانشگاهی را ارزیابی کند که از حاکمیت قانون حمایت می‌کنند، آن را نقد می‌کنند یا زیر سؤال می‌برند، این کتاب نقطه‌ی شروعی بسیار مناسب برای او خواهد بود. (نشریه‌ی مرور حقوق و سیاست)
• کتاب برایان تاماناها تاریخچه و تحلیلی مقدماتی و کوتاه، روشن و منسجم ارائه می‌دهد که از انسجام و ارزش حاکمیت قانون دفاع می‌کند و درعین‌حال تصویری از گستره‌ی جهانی آن، محدودیت‌ها و چشم‌اندازهایش به دست می‌دهد… تحلیل‌های او هوشمندانه و منصفانه هستند… تاماناها آشکارا یک نهادگرای برجسته و دقیق است و کتاب درباره حکومت قانون بینش‌های ارزشمندی ارائه می‌دهد. (نشریه‌ی دیدگاه‌‌هایی درباره‌ی سیاست)

کتاب درباره حکومت قانون برای شما مناسب است اگر

• دانشجو و پژوهشگر حوزه‌ی حقوق و سیاست، علوم سیاسی یا فلسفه سیاسی هستید و به نظریه‌ی قانون علاقه‌مندید.
• دوست دارید بدانید حکومت قانون یعنی چه.

در بخشی از کتاب درباره حکومت قانون: تاریخ، سیاست، نظریه می‌خوانیم

درحالی‌که راست سیاسی برای انحطاط حکومت قانون در غرب افسوس می‌خورد، نظریه‌پردازان چپ رادیکال از این افول استقبال می‌کنند. بنیان مخالفت آنان، واکنشی جامعه‌گرا به لیبرالیسم و پیامدهای ناگوار حکومت قانون در نظام‌های لیبرال است، به‌ویژه آن پیامدهایی که به عدالت توزیعی و برابری شکلی مربوط می‌شوند. در واقع، این لیبرالیسم و سرمایه‌داری است که آماج خشم چپ رادیکال قرار دارد و حکومت قانون نیز به سبب خدمتی که به تقویت این نظام سیاسی و اقتصادی می‌کند، مورد حمله واقع می‌شود. این فصل بر استدلال‌های مطرح‌شده در میان نظریه‌پردازان حقوقی ایالات متحده متمرکز خواهد بود؛ جایی که چالش نظری علیه حکومت قانون برجستگی بیشتری یافته است. چنین انتقاد تندوتیزی تنها در کشوری امکان طرح می‌یابد که آشنایی دیرینه‌اش با حکومت قانون، به شناختی عمیق از محدودیت‌های آن انجامیده و درعین‌حال، به چنان احساس امنیتی دامن زده که مزایای آن به بوته‌ی فراموشی سپرده شده است.

دهه‌های 1960 و 1970 در ایالات متحده، صحنه‌ی تحولات اجتماعی عظیمی بود؛ از مبارزات حقوق مدنی و اعتراضات به جنگ ویتنام گرفته تا سرپیچی از خدمت سربازی و مقاومت در برابر طرح جابه‌جایی دانش‌آموزان با اتوبوس. این رویدادها با نگرانی‌های فراگیرتری همچون آینده‌ی تیره اقتصادی (رکود تورمی و بحران نفت)، فساد سیاسی (رسوایی واترگیت) و انقلاب جنسی و رواج مواد مخدر درهم‌آمیخته بود. رئیس‌جمهور جان اف. کندی و برادر و جانشین سیاسی‌اش، رابرت کندی، ترور شده بودند. مارتین لوتر کینگ، رهبر جنبش حقوق مدنی، به قتل رسیده بود. تصاویر تلویزیونی از کیسه‌های حمل جسد سربازان آمریکایی و دهکده‌های ویتنامی در آتش ناپالم، بر تصور بی‌گناهی ایالات متحده خط بطلانی کشید. بمب‌گذاری‌ها و سرقت‌های بانکی و فعالیت گروه‌هایی چون «ودر آندرگراند» و «شیکاگو هفت»، شبح ناآشنای تروریسم سیاسی را بر فضای کشور حاکم کرد. مالکوم ایکس و پلنگ‌های سیاه، هراسی عمیق در دل آمریکای سفیدپوست افکنده بودند. پخش زنده‌ی این حوادث، این باور را در سراسر کشور تقویت کرد که آمریکا دچار شکافی ژرف و بحرانی چندوجهی شده است؛ بحرانی که شاید سرآغاز افول یک ملت بزرگ بود.

فهرست مطالب کتاب

معرفی کوتاه کتاب
مقدمه‌ی مترجم
قدردانی
مقدمه
فصل اول: خاستگاه‌های کهن
فصل دوم: ریشه‌های قرون‌وسطایی
فصل سوم: لیبرالیسم
فصل چهارم: لاک، مونتسکیو و نویسندگان مقالات فدرالیست
فصل پنجم: محافظه‌کاران هشدار می‌دهند
فصل ششم: چپ افراطی و افول حکومت قانون
فصل هفتم: تئوری‌های رسمی
فصل هشتم: نظریه‌های ماهوی
فصل نهم: سه بُن‌مایه
فصل دهم: حکومت قانون در پهنه‌ی بین‌الملل
فصل یازدهم: آیا حکومت قانون یک خیرِ انسانیِ جهان‌شمول است؟
یادداشت‌های مؤلف
کتاب‌نامه
نمایه