کتاب طنزآوران جهان نمایش 23

بیست‌وسومین دفتر از مجموعه‌کتاب‌هایی که دربردارنده‌ی نمایشنامه‌های معروف جهان‌اند، با عنوان طنزآوران جهان نمایش 23، به ارائه‌ی چند نمایشنامه از آثار دو تن از معروف‌ترین نمایشنامه‌نویسان آلمانی‌زبان قرن بیستم، پرداخته است. داریوش مودبیان، گردآورنده، پژوهشگر و مترجم نمایش‌نامه‌های آقای بیدرمن و آتش‌افروزان نوشته‌ی ماکس فریش و رمولوس کبیر اثر فریدریش دورنمات، است.

درباره‌ی کتاب طنزآوران جهان نمایش 23

در طول تاریخ و در هر برهه از زمان، انسان‌های بی‌شماری زیسته‌اند که از زمان حیات تا سال‌ها پس از مرگ‌شان، اثر یا آثار ارزنده‌ای از آن‌ها برجای مانده است. در حوزه‌ی هنرهای نمایشی نیز همین‌طور است. تحولات سیاسی، اجتماعی و فرهنگی، اگرچه فرازونشیب‌های زیادی را برای این هنر به همراه داشته، اما از تاثیرگذاری آن چیزی کم نکرده است. همانند هر هنر دیگری، نمایشنامه‌نویسی نیز، تنوع سبک و سیاق خود را دارد. دسته‌ای از نمایش‌ها، در ژانر کمدی یا ترکیب طنز با دیگر گونه‌ها، نوشته می‌شوند و به اجرا درمی‌آیند. اگر قرار باشد دو فرد نام‌آشنا در این حوزه، که نمایش‌نامه‌های محبوب و معروفی را از خود برجای گذاشته‌اند، معرفی کنیم، ماکس فریش و فریدریش دورنمات بهترین گزینه هستند.

داریوش مودبیان در کتاب طنزآوران جهان نمایش 23، علاوه‌بر ارائه‌ی زندگی‌نامه‌ی این افراد، آثار آنان را معرفی کرده است. او دو نمایشنامه‌ی محبوب و معروف از آن‌ها را ترجمه کرده و برای هر یک توضیح و بررسی افزوده‌ای نیز نوشته است. اولین نمایشنامه‌ی این کتاب، با عنوان آقای بیدرمن و آتش‌افروزان (Biedermann und die Brandstifler M. Biedermann et les Incendiaires 1958)، نوشته‌ی ماکس فریش (Max Frisch) در سبک کمدی تراژیک است. او با تاثیرپذیری از زندگی خود و تجاربی که از سر گذارنده است، نمایشنامه‌های پرمعنا و عمیقی را خلق کرده است.

در نمایشنامه‌های ماکس فریش، دیالوگ‌های ساده، اما قابل تاملی را می‌خوانیم که به آن‌چه در جهان امروزی در جریان است، اشاره دارد؛ مضامینی هم‌چون بحران‌های درونی افراد و درگیری‌هایی که بین هویت خود و جامعه دارند، سرنوشت، سرگشتگی، جبر جغرافیایی و دیگر ابعاد زندگی روزمره‌ی انسان‌ها، به زیباترین شکل در قالب یک نمایش، مطرح شده‌اند.

دومین نمایش این کتاب، از فریدریش دورنمات (Friedrich Durrenmatt)، با عنوان رُمولوس کبیر (Romulus der grosse Romulus le grand)، زاده و پرداخته‌ی اندیشه‌های عمیق او است.

با مطالعه‌ی این نمایشنامه، به قرن‌ها پیش پرتاب می‌شوید؛ نقطه‌ای که فرمانده اسپوریوس تیتوس ماما، پس از تاخت‌وتازی طولانی، به کاخ امپراتوری برمی‌گردد. نویسنده‌ی این اثر، برداشت آزادانه‌ای از اتفاقات تاریخی دارد و نمایشنامه‌ای کمدی را از سقوط امپراتوری روم در قرن پنجم پس از میلاد، نگاشته است. ترکیبی از طنز گزنده‌ی نمایشنامه‌نویسی از قرن بیستم پس از میلاد با رخ‌داده‌های جهانِ قرن پنجم پس از میلاد، ممکن است تصورناپذیر یا غیرمعمول به‌نظر برسد؛ اما با توانایی فریدریش دورنمات، به یک داستانِ خواندنی و ارزنده، بدل شده است.

کتاب طنزآوران جهان نمایش 23، توسط داریوش مودبیان گردآوری، بررسی و ترجمه شده و انتشارات گویا آن را به چاپ رسانده است.

کتاب طنزآوران جهان نمایش 23 برای چه کسانی مناسب است؟

مطالعه‌ی این کتاب به تمامی فعالان، دانش‌جویان، پژوهشگران، استادان و علاقه‌مندان حوزه‌ی هنر تئاتر و ادبیات نمایشی، پیشنهاد می‌شود.

در بخشی از کتاب طنزآوران جهان نمایش 23 می‌خوانیم

تراژدی پای خطا را به پیش می‌کشد؛ ضرورت را، ارزیابی را، درستی را، دیدگاه کلی و مسئولیت‌پذیری را. در گیرودار بلبشوی قرن ما، در این دوران لال‌بازی‌های مسخره نژاد سفید، نه مجرمی یافت می‌شود و نه مسئولی. هیچ‌کس کاری از او ساخته نیست و هیچ‌کس هم نمی‌خواهد دست به کاری بزند.

به واقع همه‌چیز و همه‌کس راه خود را به پیش می‌برد؛ بی‌آن‌که کسی بتواند در این روند مداخله کند. همگان در میان این گردباد مهیب گرفتار شده و به این‌سوی و آن‌سو می‌روند و گاه به امید لحظه‌ای آرامش نومیدانه دست می‌برند و به میله‌های این زندان چنگ می‌زنند. همگی ما، جمعی هستیم، بیش‌وکم و بیش‌ازاندازه گناهکار، گناهی مشترک؛ بیش‌ازاندازه در بندِ گناهان پدران خویش گرفتار آمده‌ایم؛ حتا گناهان نیاکانمان. ما فقط فرزندان پدران و نیاکان خود هستیم، و این از بدبختی ماست، نه این‌که از سر تقصیر ما: تقصیری وجود ندارد، مگر اعمال شخصی ما، اعمال مذهبی و باورهای ما. ما فقط در مقابل «کمدی» حساس هستیم. با این‌همه امکان وجود و پدید آمدن «تراژدی» همیشه پابرجاست. همگی به‌راحتی می‌توانیم از کمدی هم به تراژدی برسیم؛ تراژدی را در لحظه‌های سخت زندگیمان برانگیزانیم؛ همچون دروازه‌ای که ناگهان رو به نیستی دهان گشوده؛ اما ما با ابزار کمدی در مقابلش بایستیم و آن را به سُخره بگیریم. این چنین است که بسیاری از تراژدی‌های شکسپیر درواقع کمدی هستند؛ اما از عمق آن‌هاست که تراژدی فوران می‌کند.