بله
سفر به سال‌های سرنوشت‌ساز تاریخ فرانسه، سوار بر اسب جادویی ادبیات و داستان! کتاب دزیره، رمانی تاریخی و عاشقانه از نویسنده‌ی نام‌دار قرن بیستم اروپا، آن ماری سلینکو است. داستانی با چاپ میلیونی در سراسر دنیا، که قهرمان و راوی ماجرایش، همچون خالق و نگارنده‌ی آن، یک زن است. این رمان، مجموعه‌ای از یادداشت‌های روز‌انه‌ی دختری‌ست که قرار بود روزی همسر ناپلئون بناپارت باشد، اما دست سرنوشت او را به تاجگذاری در کشور سوئد می‌رساند.
دربارهی کتاب دزیره
زندگی در بحبوحه‌ی جنگ جهانی دوم، فشار‌های سیاسی، آوارگی و تبعید؛ این‌ها تنها گوشه‌ای از سرگذشت زنی است که جهان ادبیات و ژانر رمان‌های عاشقانه و تاریخی را با شاهکار داستانی خود یعنی کتاب دزیره (Desiree)، زیرورو کرد. مهاجرت ناخواسته به فرانسه، آن ماری سلینکو (Annemarie Selinko)، این روز‌نامه‌نگار اتریشی‌تبار را، با جهانی از حقایق تازه دربارهی تاریخ غنی این سرزمین آشنا کرده بود، و حالا بهترین زمان بود تا این نویسنده‌ی تیز‌بین، کشف تازه‌ی خود و قهرمان مغفول و ناشناخته‌‌ی زنان تاریخ، یعنی «دزیره کلاری» را به مخاطبان دنیای ادبیات بشناساند.
ماجرای رمان دزیره، در هیاهوی اتفاقات و رخداد‌های سیاسی و اجتماعی نیمه‌ی دوم قرن هجدهم میلادی می‌گذرد؛ درست در روزهایی که نام پادشاهی جوان و جویای قدرت بر سر زبان‌ها می‌گشت. ناپلئون بناپارت حالا به کابوس تازهای برای سران قدرت در اروپا تبدیل شده بود و آوازه‌ی جنگ‌های انقلابی او تا دور‌ترین نقاط اروپا و جهان نیز می‌رفت. اما می‌دانیم که در پشت پردهی زندگی مردان نام‌دار تاریخ، نام زن یا زنان تأثیرگذار بسیاری پنهان شده است؛ زنانی که گرچه آن‌طور که باید و شاید شهرت و آوازه‌ی آن‌ها به گوش آیندگان نرسیده، اما نفوذ و قدرت آن‌ها گاه کم‌تر از مردان هم‌تراز خود نبوده است. قهرمان داستان دزیره نیز یکی از همین زنان است. دزیره کلاری، ملقب به دزیدریا، داستان زندگی خود را از روزهای آغازین نوجوانی در خانه‌ی پدری و در شهر مارسی فرانسه روایت می‌کند.
آن ماری سلینکو، اسناد و مدارک موثق و به‌جامانده از سرگذشت دزیره را یکی پشت دیگری می‌چیند، تا به روایت خیالی داستانش رنگ‌مایه‌ای واقعی ببخشد و جادوی کلمات خود را به حقایق تاریخی بیامیزد. خالق رمان دزیره، ماجرای کتاب را به صورت یاددا‌شت‌هایی کوتاه و روزانه از زبان شخصیت اصلی داستان یعنی دزیره، پیش می‌برد و خط حوادث تاریخی را نیز در دل همین خاطرات روزنوشت، تعریف می‌کند. این خاطرات که از زاویه‌ی اول‌شخص بیان می‌شوند، همگی نتیجه‌ی افکار و احساسات بی‌واسطه‌ی دزیره در خلوت هستند و به خالصانه‌ترین شکل، خواننده را به لا‌یه‌های شخصیتی و ظرایف نگاه این زن نزدیک می‌کنند. آن ماری سلینکو با این انتخاب هوشمندانه، خواننده‌ی امروزی را با شیوه‌ای منحصر‌به‌فرد به روزهای حیات زنی والامقام از سده‌ی هجدهم میلادی نزدیک می‌کند و مقدمات یک رویارویی مستقیم و بی‌واسطه را با جزئیات خیره‌کننده‌ی زندگی او فراهم می‌آورد.
رشته‌ی حوادث رمان دزیره یکی پس از دیگری پیش می‌روند و دست سرنوشت، راوی داستان را به عشقی پرسوزوگداز می‌رساند. اما معشوق روزهای جوانی دزیره، یک شخص معمولی نیست. شاید روزهایی که دزیره به دیدار عاشقانه با ژنرال جوان ژاکوبنی به نام ناپلئون بناپارت می‌رفت، هیچ‌کدام از این دو دل‌داده از سرنوشت پرتلاطم یکدیگر باخبر نبودند؛ و اگر عاقبت این عشق، نافرجام نمی‌ماند شاید حالا نام دزیره را با عنوان همسر امپراطور بزرگ فرانسه به یاد می‌آوردیم. اما می‌دانیم که دست تقدیر همیشه برگی تازه برای رو کردن دارد. عشق پرتب‌وتاب میان راوی رمان دزیره و سردار فرانسوی نیز دیری نمی‌پاید؛ ناپلئون جوان، در دوراهی مشقت‌باری میان قول‌وقرار ازدواج با دزیره یا حضور در جنگ قرار می‌گیرد. او درنهایت تصمیم می‌گیرد تا از این رابطه‌ی عاشقانه دست بکشد و فرصت شرکت کردن در نبرد آینده‌ساز کشور خود را از دست ندهد.
این رابطه‌ی ناآرام، تأثیر عمیقی بر روایت‌های روزنوشت قهرمان کتاب دزیره می‌گذارد. دزیره که تا دیروز دختری نوجوان در خانه‌ی یک بازرگان بود، با ورود به زندگی ناپلئون به مجموعه‌ای از احساسات پیچیده دچار می‌شود. او به دنبال پیدا کردن نقش خود به عنوان همسر آینده‌ی یک قهرمان نظامی جسور است، و این عشق اسطوره‌ای را در تاریخ سرزمین فرانسه اثرگذار می‌داند. اما درست در روزهایی که دزیره، آخرین کمک‌های خود را به ناپلئون می‌رساند، با فرجام تلخ عشق خود رو‌به‌رو می‌شود و در اعماق تنهایی فرو می‌رود. نگارنده‌ی داستان، یعنی آن ماری سلینکو نیز مهارت و توانایی بی‌نظیر خود را در بیان احساسات برافروخته و صدمه‌دیده‌‌ی قهرمان قصه به مخاطب نشان می‌دهد.
رمان دزیره، درادامه روایت‌گر حوادث مهم و تعیین‌کننده‌ای از خلال میانه‌ی دوم قرن هجدهم خواهد بود. انقلاب بزرگ فرانسه، سرنگونی حکومت وحشت و اعدام روبسپیر در لابه‌لای خاطره‌نویسی‌های دزیره از احوالات روزمره‌اش، برای خواننده هویدا می‌شود. ماجرای کودتای ناپلئون، جنگاوری و پیروزی‌ها، و شکست و سرافکندگی‌ها، درست به شفافیت و دقت احساسات و عواطف زنانه‌ی دزیره در خاطره‌نویسی‌های او منعکس می‌گردد. گویی خواننده‌ی داستان دزیره، دو خط داستانی متفاوت، اما در‌هم‌تنیده را پی می‌گیرد که یکی در اعماق تفکرات دزیره و دیگری در جهان بیرون و در میان جامعه جریان دارد. این موضوع یکی از دلایلی‌ست که رمان دزیره را به شاهکاری مرکب و برگرفته از دو ژانر ادبیات عاشقانه و ادبیات تاریخی تبدیل می‌کند.
اما پایان تلخ عشق دزیره و ناپلئون، آغازگر حوادث تازهای در رمان آن ماری سلینکو خواهد بود. دست تقدیر در ادامه، این دختر بی‌باک و پرروحیه را به شیوه‌ای معجزه‌آسا به بخش دیگری از اروپا و به سوی قصر پادشاهی استکهلم پیش می‌راند تا به تاج و تختی بنشاند که هیچ‌کس انتظارش را ندارد. زندگی گرچه فرصت تاجگذاری به‌عنوان ملکه‌ی فرانسه را از دزیره گرفته بود، اما در جای دیگری، تاج سلطنت به‌عنوان زن اول سوئد را به او نوید می‌داد. در این‌جاست که ابعاد تازهای از شخصیت شگفت‌انگیز دزیره برای خواننده رو می‌شود. نویسنده‌ی داستان دزیره، شخصیت قهرمان خود را به‌خوبی می‌شناسد. دزیره یک دختر معمولی نیست. او با تمام جوانی و نوبالغی، همچنان زنی پرامید با توانمندی‌های بی‌نظیر است. دزیره سن‌وسال چندانی ندارد که پا به کاخ سلطنت می‌گذارد، اما با‌این‌حال، هوش سرشار او در رویارویی با حوادث سیاسی و مواجهه با رجال بزرگ، از تجربه‌ی اندک او پیشی می‌گیرد.
رمان دزیره، نه یک داستان تاریخی ساده، بلکه ماجرایی الهام‌بخش و آموزنده از زندگی زنی باخرد و قدرت‌مند است. رمانی که با گذشت سال‌ها از اولین نوبت انتشار آن، هنوز هم نکات قابل توجه بسیاری دارد و همچنان‌که می‌توان از ماجرای پراحساس و شیرین آن لذت برد، اندرز‌های راه‌گشایی را برای مخاطبان خود رو می‌کند. زندگی دزیره‌ی جوان همواره به تصمیم‌های بزرگ و سرنوشت‌ساز گره خورده است؛ قدرت تصمیم‌گیری و انتخاب و همچنین گذشتن و رها کردن، از ویژگی‌های اصلی شخصیت این قهرمان است که درنهایت رمان دزیره را به یکی از زنانه‌ترین رمان‌های تاریخ تبدیل می‌کند.
آن ماری سلینکو، آفریننده‌ی این شاهکار ادبی، با نوشتن داستان زندگی دزیره کلاری، چند هدف را به‌درستی دنبال می‌کند. رمان دزیره به همان‌اندازه که تصویر‌گر حوادث سیاسی و اجتماعی برهه‌ی مهم تاریخ فرانسه است، قابی از ظرایف و پیچیدگی روابط میان انسان‌ها و آشنایی‌های پرسوزوگذار و جدایی‌های جان‌کاه میان آن‌ها را به‌درستی و با نبوغی قابل توجه به تصویر می‌کشد. این داستان بلند همچنین آینه‌ی تمام‌نمایی از تناقض‌های زندگی و جدال‌های درونی انسان‌هاست. به بیان دیگر، همان‌گونه که خط اصلی داستان در دل نبرد‌هایی خونین میان آدم‌ها و مقاصد آن‌ها به پیش می‌رود، در اعماق ذهن و احساسات پیچیده‌ی انسان‌ها نیز کشاکش و پیکار بی‌پایانی جریان دارد.
نویسنده‌ی داستان دزیره، امروزه در ردیف شناخته‌شده‌ترین داستان‌نویسان و روزنامه‌نگاران اهل اتریش به‌شمار می‌رود. آن ماری سلینکو زندگی خود را در سال‌های جنگ جهانی اول آغاز کرد و پیش از شروع کار به‌عنوان رمان‌نویس، به فعالیت در نشریات مشغول بود. او پیش از شاهکار داستانی خود یعنی رمان دزیره، چندین اثر داستانی دیگر را نیز به چاپ رساند. ازدواج با دیپلماتی دانمارکی و در ادامه، فعالیت‌های سیاسی و آزادی‌خواهانه‌ی آن ماری سلینکو در میانه‌ی جنگ جهانی دوم، زندگی این نویسنده‌ی جوان را به سلسله‌ی حوادث پرخطری گره زد. درنهایت در دوران تبعید به کشور فرانسه و در جریان تحقیق و مطالعات آن ماری سلینکو دربارهی تاریخ مشاهیر این کشور، آشنایی او با قهرمان تاریخی داستانش یعنی دزیره، شکل گرفت و سرانجام سلینکو توانست داستان پرآوازه‌ی خود را در سال 1951 بنویسد.
چاپ رمان دزیره زندگی آن ماری سلینکو را به سمت موفقیت و شهرت بیشتر برد. او که در مقصد بعدی به آمریکا مهاجرت کرده بود، حالا با پایان یافتن جنگ جهانی دوم به اروپا بازگشت و نوشتن را به‌طور جدی‌تری از سر گرفت. فروش رمان دزیره اما همچنان موفقیتی تکرارنشدنی بود که تابه‌امروز، نام نویسنده‌ی خود را در تاریخ ادبیات داستانی جاودانه کرده است. رمان دزیره اکنون مرز میلیون‌ها نسخه چاپ را پشت سر گذاشته و به زبان‌های بسیاری ترجمه شده است. داستان آن ماری سلینکو، همچنین در میان ناشرین و مترجمین فارسی‌زبان نیز محبوبیت ویژه‌ای دارد و تاکنون نسخه‌ها‌ی مختلفی از آن در کشورمان به چاپ رسیده است. نسخه‌ی مقابل شما، یکی از ترجمه‌های خوب از رمان دزیره است که با تلاشهای همایون پاکروان به ثمر رسیده است. انتشارات جامی، این اثر تاریخی و خواندنی را به دست علاقه‌مندان دنیای کتاب می‌رساند.
جوایز و افتخارات کتاب دزیره
- ترجمه‌شده به بیش از 25 زبان زنده‌ی دنیا
- چاپ میلیون‌ها نسخه در سراسر دنیا
- از شناخته‌شده‌ترین داستان‌های عاشقانه و تاریخی
نکوداشت‌های کتاب دزیره
- ماجرای عشقی حماسی! داستانی که نمی‌توان در برابر خواندن آن مقاومت کرد. (شیکاگو تریبون)
- از خواندن این رمان از آن ماری سلینکو، غافل نشوید. (Kirkus Reviews)
- یک نمای طولی خیره‌کننده، که از خاک و خون روبسپیر بر گیوتین تا فروپاشی پادشاهی فرانسه در عرض صد روز را نشان می‌دهد. (نیویورک تایمز)
اقتباس سینمایی از کتاب دزیره
فیلم سینمایی دزیره (Désirée)، اقتباسی سینمایی از رمان آن ماری سلینکو است که به کارگردانی هنری کاستر (Henry Koster)، فیلم‌ساز آلمانی، در سال 1954 بر پردهی سینماها به نمایش درآمد. مارلون براندو و جین سیمونز، ستاره‌های اصلی این فیلم ماندگار هستند.
کتاب دزیره برای چه کسانی مناسب است؟
خوانندگان رمان‌های کلاسیک و عاشقانه و علاقه‌مندان به دنبال کردن ماجراهای تاریخی، از خواندن این اثر بی‌نظیر از آن ماری سلینکو، لذت خواهند برد.
در بخشی از رمان دزیره می‌خوانیم
سرود ملی، آهنگ مارسییز، آهنگ دوران جوانی، من آن روز با لباس خواب در بالکن ویلای سفیدمان در مارسی ایستاده و داوطلبان جنگ، فرانشون خیاط، پسر لنگ کفاش محله، برادران لویی در لباس مهمانی را گل‌باران می‌کردم. آری آن روز تمام آن‌ها و تمام همشهریان برای دفاع جمهوری جوان فرانسه در مقابل دنیا پیش می‌رفتند.
آن‌ها از جمهوری جوانی که پول کافی برای خرید کفش جهت سربازان خود نداشت دفاع می‌کردند.
گردان‌های خود را تشکیل دهید.
به پیش... به پیش...
صدای خش‌خش دنباله‌ی پیراهن ابریشمی، صدای به‌هم خوردن شمشیرهای تشریفاتی به گوش رسید. خم شدیم و تعظیم کردیم. ناپلئون ظاهر گردید. وقتی برای اولین‌بار ناپلئون را دیدم تعجب کردم که چرا ارتش چنین افسر کوتاه‌قدی را پذیرفته است، ولی اکنون جثه‌ی کوچک او با بلندقدترین آجودان‌هایی که می‌توانست در ارتش پیدا کند احاطه شده و ساده‌ترین لباس ژنرالی را دربردارد.
