معرفی و دانلود کتاب دنیای سوفی

معرفی کتاب دنیای سوفی

وقت آن است که سؤالات فلسفی خود را که مدت‌هاست در صندوق ذهنتان خاک گرفته، بیرون بیاورید. یوستین گردر، معلم و نویسنده‌ی نروژی در شاهکار داستانی خود، یعنی کتاب دنیای سوفی، با ترکیب پرسش‌های بنیادین شما و چاشنی فانتزی و خیال، اثری خواندنی خلق می‌کند. سوفی، دختر نوجوان داستان، به دنبال نامه‌هایی که از یک فیلسوف کهنه‌کار دریافت می‌کند، راهی یافتن پاسخ برای پرسش‌های فلسفی خود می‌شود؛ اما در ادامه‌ی راه به حقایق عجیب‌تری درباره‌ی زندگی خود پی می‌برد.

درباره‌‌ی کتاب دنیای سوفی

شاید اولین‌باری که یوستین گردر (Jostein Gaarder)، این داستان‌نویس شناخته‌شده‌ی اهل نروژ، تصمیم گرفت خلاصه‌ای از تاریخ فلسفه را در قالب اثری داستانی بنویسد، خیال می‌کرد تنها خوانندگان نوجوان از چنین ایده‌ای استقبال کنند. اما امروزه همه‌ی مخاطبان بازار کتاب، از هر نقطه‌ای از جهان و با هر سن‌وسالی، حداقل یک بار نام رمان فلسفی دنیای سوفی (Sophie's World) به گوششان خورده است. کتابی که به‌راحتی در قفسه‌ی هر کتابخانه‌ای پیدا می‌شود، ده‌ها ترجمه‌ی مختلف دارد و حتی فیلم سینمایی اقتباس‌شده از آن نیز به اندازه‌ی خود اثر، پرطرف‌دار است.

من کی هستم؟ چرا به این جهان پا گذاشته‌ام؟ آیا کسی در حال نظارت بر دنیای ماست؟ حقایقی مثل زیبایی، عدالت و زمان از کجا سر در آورده‌اند؟ این‌ها تنها گوشه‌ای از ده‌ها سؤال چالش‌برانگیزی‌ست که معلمان فلسفه، هرروزه از زبان شاگردان خود می‌شنوند؛ پرسش‌هایی که یافتن پاسخ آن‌‌ها کار راحتی نخواهد بود، خصوصاً وقتی که پرسشگر آن یک نوجوان کنجکاو و نکته‌بین باشد. ایده‌ی کتاب دنیای سوفی نیز درست در همین نقطه جرقه می‌خورد.

خالق رمان دنیای سوفی، یوستین گردر، که سال‌های بسیاری از زندگی خود را به‌عنوان معلم فلسفه در دبیرستان گذارنده بود، بهتر از هر کسی با این دست دغدغه‌های ذهنی و فلسفی آشنایی داشت. البته که پرسش‌های فلسفی، مخصوص و محدود به دوران نوجوانی نیستند، اما معمولاً در سال‌های آغازین زندگی، و هم‌زمان با درک ابعاد مختلف و جدیدی از جهان ناشناخته و بی‌کران، لشگر پرسش‌های فلسفی نیز به یک‌باره از راه می‌رسند.

در چنین شرایطی، شاید ساده‌ترین راه‌حل برای یوستین گردر این بود که شاگردان خود را به منابع فلسفی شناخته‌شده و آثار پدید‌آورندگان بزرگ دنیای اندیشه، ارجاع دهد. اما سؤال این‌جاست که تاکنون چند کتاب فلسفی نوشته شده که مخاطبان اصلی آن نوجوانان باشند؟ یا چند فیلسوف بزرگ تلاش کرده‌اند تا برای فهماندن موضوعات پیچیده‌ی فکری، آن‌ها را به زبان ساده‌ی داستانی روایت کنند؟ خوانندگان تازه‌وارد جهان فلسفه، اغلب در چنین شرایطی و در میان صد‌ها عنوان کتاب و سیل اندیشه‌های گوناگونی که بازار‌های کتاب فلسفی به خود دیده، سردرگم می‌شوند.

نویسنده‌ی داستان دنیای سوفی، به راحتی از کنار این دغدغه‌ی فکری گذر نمی‌کند. او به دنبال راه‌حلی برای پاسخ دادن به سوالات فلسفی شاگردانش می‌گردد و درنهایت تصمیم می‌گیرد تا خود دست‌به‌کار شود و کتابی برای آموزش فلسفه به زبان ساده را به دنیای خوانندگان تقدیم کنند. ایده‌ی اولیه‌ی رمان دنیای سوفی نیز از چنین نقطه‌ای و در چنین شرایطی در ذهن یوستین گردر کاشته شد. حالا هر خواننده‌ی مشتاق به سفر در تاریخ فلسفه، و یا هر دانش‌آموزی که ذهن خود را از حجم سؤالات فلسفی در مرز انفجار می‌بیند، یک ایده‌ی ناب برای آغاز مطالعه‌ی فلسفی دارد.

قهرمان کتاب دنیای سوفی، یک دختر نوجوان است. جهان فکری سوفی نیز همانند دیگر هم‌سن‌وسال‌های او پر است از سؤالات بزرگ، اما بی‌جواب. زندگی در یک روستای کوچک و دورافتاده در نروژ، فرصت چندانی برای کشف حقایق جهان پررمزوراز را در اختیار این دختر چهارده‌ساله نمی‌گذارد. درحقیقت، تا روز تولد پانزده‌سالگی، زندگی سوفی به رفت‌وآمد هرروزه میان خانه و مدرسه محدود شده و تنها دل‌خوشی او نیز چک کردن صندوق پستی درب‌وداغانی است که جز تار عنکبوت، خبر تازه‌ای در آن‌ پیدا نمی‌شود. شاید در دنیای واقعی، کمتر کسی شانس این را داشته باشد که همانند شخصیت داستان دنیای سوفی، به‌شیوه‌ای معجزه‌وار با پاسخ پرسش‌‌های ذهنی خود روبه‌رو شود. اما می‌دانیم که در دنیای خیال‌انگیز ادبیات، هیچ‌ معجزه‌ای بعید نیست.

وقتی اولین‌ نامه‌ی عجیب «آلبرتو ناکس» در صندوق پستی سوفی انداخته می‌شود، دخترک در ابتدا تصور می‌کند که قضیه، یک شوخی بی‌مزه باشد. نامه، کاغذ یادداشت کوچکی است حاوی دو سؤال: «تو کی هستی؟» و «دنیا چطور ساخته شده؟». دو پرسش کوتاه و ساده که زندگی بی‌هیاهوی قهرمان داستان یوستین گردر را به سلسله‌ای از حوادث پیش‌بینی‌ناپذیر و هیجان‌انگیز گره می‌زند. با ادامه‌دار شدن نامه‌های آلبرتو ناکس، ماجرای کتاب دنیای سوفی وارد بازی ناخوانده، اما شیرینی می‌شود. هر نامه حاوی پرسش تازه‌ای است و پاسخ دادن به هر کدام از این سؤالات، مطالعه‌ی بخش ویژه‌ای از تاریخ فلسفه را طلب می‌کند. از همین‌جاست که سفر فلسفی سوفی برای پیدا کردن پرسش‌های بنیادین زندگی آغاز می‌شود و آلبرتو ناکس نیز در این مسیر پرافت‌وخیز، دست شاگرد مشتاق خود را می‌گیرد و از دوران فلسفه‌ی پیشاسقراطی تا دوران پل سارتر، به‌پیش می‌برد.

اما ماجرای رمان یوستین گردر در ادامه از این هم جذاب‌تر می‌شود و پیچ‌وتاپ غیرمنتظره‌ای در میانه‌ی داستان، پایه‌های فکری قهرمان کتاب دنیای سوفی را به لرزه درمی‌آورد. تصور کنید به یک‌باره بفهمید جهانی که در آن زندگی می‌کنید، واقعی نیست و بلکه داستانی‌ست که از ذهن خلاق یک نویسنده زاده شده است. دخترک داستان دنیای سوفی، در میانه‌ی راه آموزش فلسفه و درست وقتی که مشغول مطالعه‌ی نظرات فلسفی جرج بارکلی است، به حقیقت عجیبی درباره‌ی زندگی خود پی می‌برد. او که اکنون با فلسفه‌ی متافیزیک آشنا شده، به یک‌باره به حقیقت داشتن جهان اطراف خود شک می‌کند. موضوعات زیادی در اطراف سوفی این واقعیت را تأیید می‌کنند؛ ازجمله نامه‌هایی که به‌اشتباه برای دختری به نام «هیلد» به صندوق پستی او ارسال می‌شود.

طولی نمی‌کشد که شخصیت‌های رمان یوستین گردر، یعنی سوفی و استاد او آلبرتو ناکس، درمی‌یابند که آن‌ها نه دو شخص واقعی، بلکه دو شخصیت خیالی در کتابی داستانی هستند. کتابی که سرگردی نظامی به نام «آلبرت کنگ» حوادث آن را کنترل می‌کند و عاقبت قرار است به عنوان هدیه‌ی تولد دختر نوجوانش هیلد به او هدیه دهد. با فهمیدن این حقیقت عجیب، تلاش‌های سوفی برای بیرون آمدن از دنیای غیرواقعی کتاب آغاز می‌شود. اما آیا آموخته‌های فلسفی سوفی می‌توانند در این مسیر به او یاری برسانند؟ آموزه‌های بی‌نظیر استاد سوفی درباره‌ی فلسفه‌ی رنسانس، رمانتیسیسم، و اگزیستانسیالیسم، هم‌گام با تلاش‌های او در مسیر حل این گره پرپیچ‌وخم به پیش می‌روند. اما گاهی واقعیت از آنچه که تصور می‌کنیم، به‌مراتب پیچیده‌تر است. امکان دارد جهانی که آلبرت کنگ و دخترش هیلد در آن زندگی می‌کنند نیز زاده‌ی خیالات نویسنده‌ی دیگری باشد؟ جهانی مثل رمان دنیای سوفی؟

کتاب دنیای سوفی از جهات مختلفی، نمونه‌ای منحصر‌به‌فرد از متون حوزه‌ی آموزش فلسفه به‌حساب می‌آید. یوستین گردر، پدیدآورنده‌ی این شاهکار ادبی، توانسته است خلاصه‌ای از تاریخ سه‌‌هزار‌ساله‌ی فلسفه را در قالب و ظرف رمانی چندصدصفحه‌ای بگنجاند، و چنان بنویسد که از خواننده‌ی نوجوان تا مخاطب سن‌وسال‌دار دنیای کتاب را با خود همراه کند. اما این‌ها تنها قسمتی از شگفتی‌های داستان خواندنی دنیای سوفی است. یوستین گردر به‌خوبی می‌داند چطور از ظرفیت‌های ویژه‌ی ادبیات و داستان، برای بیان موضوعات آموزشی استفاده کند و چنان اثری بسازد که از لحاظ اهمیت فلسفی حتی با کتاب تاریخ فلسفه‌ی غرب، اثر برتراند راسل مقایسه شود. او شخصیت‌های کتاب دنیای سوفی را همراه با پرسشگری فلسفی، در موقعیت‌های چالش‌برانگیز قرار می‌دهد و در لابه‌لای دالان‌های روایی این رمان، مخاطبانش را به سمت این پرسش مهم و سرنوشت‌ساز می‌کشاند: جهانی که در آن زندگی می‌کنیم، چطور جایی‌ست؟

رمان دنیای سوفی با چاپ اول خود در سال 1991 میلادی، توجه جامعه‌ی ادبی جهان را به یک‌باره به سمت خالق آن، یعنی یوستین گردر جلب کرد و شهرت و محبوبیتی برای او به ارمغان آورد که هرگز در تجربیات پیشین او در دنیای داستان‌نویسی، یعنی در نگارش کتاب «راز فال ورق (The Solitaire Mystery)» و «قصر قورباغه‌ها (Froskeslottet)»، به دست نیامده بود. عمده‌ی این موفقیت خارق‌العاده را می‌توان مدیون ابتکار عمل ویژه و خلاقیت منحصر‌به‌فرد گردر، در پیوند میان دو جهان فلسفه و داستان‌نویسی و روش هوشمندانه‌اش در به‌کارگرفتن نمادها و نشانه‌ها دانست.

یوستین گردر، پیش از این هم با دنیای فلسفه بیگانه نبود. او تحصیلات خود را در رشته‌های ادبیات، الهیات و فلسفه در دانشگاه اسلو نروژ ادامه داد و پس از آن هم تا سال‌ها در نظام آموزشی کشورش به تدریس مباحث فلسفی و به‌ویژه تاریخ عقاید و اندیشه‌ها مشغول بود. یوستین گردر پس از موفقیت بی‌نظیر خود در کتاب دنیای سوفی، به حضور در جهان نویسندگی ادامه داد. او رمان بعدی خود یعنی کتاب «راز تولد (the christmas mystery) را درست یک سال بعد از فروش بی‌نظیر داستان دنیای سوفی به چاپ رساند. این رمان نیز مانند بخش ویژه‌ای از آثار گردر، برای مخاطبان گروه سنی کودک و نوجوانان نوشته شده بود و مثل تمامی نوشته‌های او، درون‌مایه‌ای فلسفی و نماد‌شناختی داشت.

یوستین گردر، پس از شهرت و ثروت حاصل از موفقیت داستان دنیای سوفی، بخشی از تلاش‌های خود را به فعالیت‌های خیر‌خواهانه‌ی در زمینه‌ی محیط زیست و ترویج توسعه‌ی پایدار اختصاص داد. «جایزه‌ی سوفی» که از سال 1997 توسط گردر و همسرش تأسیس شد نیز نمونه‌ای از فعالیت‌های مهم غیرانتفاعی این نویسنده‌ی محبوب است. علاوه‌بر این‌ها، نام یوستین گردر در چند سال گذشته بابت دیدگاه‌ها و دغدغه‌های بشردوستانه و سیاسی‌اش بارها سر زبان‌ها افتاده است. او چندین‌بار نگرانی خود را بابت وضعیت پناهندگان فلسطینی به دنیای خبر ابراز کرد و در یک مقاله‌ی جنجال‌برانگیز، سیاست‌های رژیم اسرائیل را به باد انتقاد گرفت. یوستین گردر، در سال‌های گذشته همچنان به‌عنوان نویسنده‌ای مستقل مشغول به فعالیت است و پس از موفقیت‌های پیاپی خود، چندین جلد اثر داستانی دیگر را نیز به چاپ رسانده است.

از مهم‌ترین آثار نوشتاری یوستین گردر در سال‌های گذشته می‌توان به کتاب «دختر پرتقالی (The Orange Girl)» و «مرد داستان فروش (The Ringmaster's Daughter) اشاره کرد. اما از میان تمامی این آثار، نام یوستین گردر همچنان با رمان یکه‌تاز خود، یعنی دنیای سوفی گره خورده است؛ رمانی که تابه‌امروز مرز فروش 40میلیون نسخه را برای خالق نابغه‌ی خود به دست آورده است. از کتاب دنیای سوفی نسخه‌ها و ترجمه‌های گوناگونی نیز به زبان فارسی منتشر شده که یکی از نسخه‌های کامل آن، با ترجمه‌ی خوب و روان مهدی سمسار و با تلاش‌های انتشارات جامی هم‌اکنون در دستان شما قرار دارد.

جوایز و افتخارات کتاب دنیای سوفی

• منتخب کتاب سال نروژ، در سال 1991
• برنده‌ی جایزه‌ی ادبیات جوانان آلمان، در سال 1994
• کسب جایزه‌ی Premio Bancarella از ایتالیا، در سال 1995
• دریافت عنوان رمان پرفروش جهان، در سال 1995
• ترجمه‌شده به بیش از 50 زبان مختلف در دنیا
• رکورد فروش بیش از 40میلیون نسخه

نکوداشت‌های کتاب دنیای سوفی

• ابتدا به یک کتاب راهنمای ساده و ابتدایی برای آموزش فلسفه بیندیشید و سپس آن را با رمانی فانتزی ترکیب کنید. چیزی شبیه به داستان آلیس در سرمین عجایب! نتیجه کتابی می‌شود به نام دنیای سوفی، با فروشی باورنکردنی در دنیا. (نشریه‌ی تایمز)
• رمان دنیای سوفی، برای روزهایی که دنیا شما را به چالش می‌کشد، یک رهنمود تازه است. (هفته‌نامه‌ی سرگرمی)
• بی‌نظیر است. باید خودتان آن را بخوانید! (نشریه‌ی اخبار هفته)
• کتابی که در عین سادگی، شگفت‌انگیز است و نمی‌توان در برابر آن مقاومت کرد. (نشریه‌ی دیلی تلگراف)
• دنیای سوفی لذتی تام و تمام است. کاش در دوره‌ی مقدماتی فلسفه در سال اول دانشگاه، آن را در اختیار داشتم. (مادلین ال انگل، نویسنده)

اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب دنیای سوفی

• فیلم دنیای سوفی (Sophie's World)، اثری سینمایی به کارگردانی اریک گوستاوسون (Erik Gustavson) است. این فیلم اولین‌بار در سال 1999 به اکران درآمد و بازیگر نقش زن آن، کریستی هولمن توانست برای نقش‌آفرینی در این فیلم، جایزه‌ی سینمایی آماندا را از آن خود کند. فیلم‌نامه‌ی این اثر بعد‌ها با بازنویسی مجدد نویسنده، در قالب یک سریال کوتاه هشت قسمتی، در تلویزیون استرالیا ساخته شد.
• «جایزه‌ی سوفی» یک جایزه‌ی بین‌المللی‌ به مبلغ 77هزار پوند است که هرساله به حامیان طبیعت و توسعه اهدا می‌شود. یوستین گردر و همسرش از سال 1997 این جایزه را برگزار می‌کنند.
• آلبوم خانم‌ها و آقایان ما در فضا شناوریم (Ladies and Gentlemen We Are Floating in Space) از گروه راک Spiritualized، با الهام از خط داستانی دنیای سوفی نام‌گذاری شده است.
• گروه موسیقی راک Baby Formula نیز یکی از قطعات معروف خود را با اشاره به رمان یوستین گردر، «دنیای سوفی» نام‌گذاری کرده‌اند.
• اجرایی تلویزیونی از داستان دنیای سوفی به کارگردانی پل گرینگرس (Paul Greengrass)، در سال 1995 در مجموعه برنامه‌های The Late Show تلوزیون بی‌بی‌سی به نمایش درآمد.
• بازی کامپیوتری دنیای سوفی، یک نسخه‌ی بازی فکری‌ و ماجراجویی‌ست که در سال 1997 و با الهام از ایده‌ی اصلی رمان دنیای سوفی منتشر شد.

کتاب دنیای سوفی برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب خوانندگان دنیای رمان و ادبیات داستانی را، در کنار علاقه‌مندان به دنیای فلسفه و تاریخ اندیشه، به یک‌اندازه از خود راضی نگه می‌دارد. همچنین گروه‌های سنی مختلف، از نوجوانان گرفته تا بزرگسالان، همگی از خواندن این اثر لذت می‌برند.

در بخشی از کتاب دنیای سوفی می‌خوانیم

- به آن پسربچه‌ی عصر حجر بازمی‌گردیم که سی‌هزار سال پیش در جهان می‌زیسته است. وقتی بزرگ‌تر می‌شود یاد می‌گیرد که برای کشتن حیوانات از نیزه استفاده کند، با زنی عشق بورزد، او را مادر فرزندان خود کند و اطمینان داشته باشد که خدایان قبیله‌ی خود را نیز ستایش و پرستش می‌کرده است. آیا واقعاً باور داری که همه‌ی این کارها را خودش تصمیم گرفته است؟

- نمی‌دانم.

- یا آنکه شیری را در افریقا در نظر آر. آیا اوست که تصمیم می‌گیرد به‌مثابه‌ی یک درنده‌ی بزرگ زندگی کند؟ و بر روی اولین غزالی که لنگ‌لنگان می‌دود، بپرد؟ آیا ترجیح نمی‌داده است که جانوری علف‌خوار باشد؟

- البته که نه. شیر باید مطابق طبیعت خود زندگی کند.

- به گفته‌ی دیگر، مطابق قوانین طبیعت. درست مثل تو، سوفی، زیرا که تو هم جزئی از طبیعت هستی. البته تو می‌توانی به «دکارت» استناد جوئی و به من ایراد بگیری که شیر حیوان است و نه انسانی برخوردار از یک ذهن آزاد. خوب، یک طفل نوزاد را در نظر بگیر: او فریاد می‌زند، و اگر شیر به او نرسانند، انگشست شست خود را مک می‌زند. به عقیده‌ی تو، این نوزاد اراده‌ی آزاد دارد؟

- نه.

- پس چه وقت صاحب یک اراده‌ی آزاد خواهد شد؟

- در دوسالگی، این دختر خردسال به هر جا سرمی‌کشد و با انگشت هر چه را که می‌بیند نشان می‌دهد. در سه‌سالگی از فرط بازیگوشی مادرش را به‌ستوه می‌آورد و در چهارسالگی ناگهان از تاریکی به وحشت می‌افتد. در تمامی این احوال، آزادی او کجاست، سوفی؟

فهرست مطالب کتاب

درباره نویسنده
فصل اول: باغ بهشت
فصل دوم: کلاه سیلندر
فصل سوم: اساطیر
فصل چهارم: فیلسوفان و طبیعت
فصل پنجم: دموکریت
فصل ششم: سرنوشت
فصل هفتم: سقراط
فصل هشتم: آتن
فصل نهم: افلاطون
فصل دهم: کلبه‌ى ماژور
فصل یازدهم: ارسطو
فصل دوازدهم: هِلِنیسم
فصل سیزدهم: کارت پستال‌ها
فصل چهاردهم: دوفرهنگ
فصل پانزدهم: قرون وسطى
فصل شانزدهم: رُنِسانس
فصل هفدهم: باروک
فصل هجدهم: دکارت
فصل نوزدهم: سپینوزا
فصل بیستم: لاک
فصل بیست و یکم: هیوم
فصل بیست و دوم: برکلى
فصل بیست و سوم: بژرکلى
فصل بیست و چهارم: عصر روشنگرى
فصل بیست و پنجم: کانت
فصل بیست و ششم: رمانتیسم
فصل بیست و هفتم: هگل
فصل بیست و هشتم: کى‌یرکه گارد
فصل بیست و نهم: مارکس
فصل سى‌ام: داروین
فصل سى و یکم: فروید
فصل سى و دوم: عصر معاصر
فصل سى و سوم: مهمانى در هواى آزاد
فصل سى و چهارم: نت‌هاى متقابل
فصل سى و پنجم: بیگ‌بنگ
فهرست اعلام