بله
شادروان دکتر جلال خسروشاهی، با نگاهی ریزبین به شعر و ادب، اشعار شاعران مهم ترکی همچون ناظم حکمت، احمد هاشم، یحیی کمال بیاتلی، اورحان کمال و... را گردآوری و ترجمه کرد. کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه، ادامه‌ی پروژه‌ی ناتمام این ادیب برجسته است. جلال خسروشاهی در سال 1380 به زندگی‌اش پایان داد و همسرش، نوشته‌های او را به رضا سیدحسینی و عمران صلاحی سپرد. این دو عزیز نیز پس از تدوین و تکمیل ترجمه‌ها، مجموعه‌ای زیبا را ارائه داده‌اند که اکنون در دسترس شما است.
درباره‌ی کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه
تحول شعر در ترکیه، چیزی شبیه به ایران است. گذر از آن اشعار دیوانی که در قید و بند وزن سنگین شعر کلاسیک بودند، تنها با انقلابی عظیم در زبان شعر ممکن بود. جلال خسروشاهی شعر را خوب می‌شناخت و با نگاهی ظریف و موشکافانه، پروژه‌ای را آغاز کرد که پس از مرگ او تحت عنوان پیشگامان شعر معاصر ترکیه، با کوشش رضا سیدحسینی و عمران صلاحی ارائه شد. در این مجموعه شاهد نام‌های آشنای شعر و ادب ترکیه همانند ناظم حکمت، احمد هاشم، یحیی کمال بیاتلی و... هستیم.
احمد شاملو بر این باور بود که اشعار شاعرانی مانند ناظم حکمت، باید فقط و فقط به زبان ترکی خوانده شوند. با این حال، جلال خسروشاهی سعی کرده است با حفظ آهنگ درونی اشعار، به لحن و زبان سراینده‌ی آن‌ها نزدیک شود. کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه، پر از اشعاری است که با خواندن آن‌ها می‌توانیم به درون ذهن سراینده‌ی آن‌ها نفوذ کنیم و با تعلیق آرام شعر همراه شویم.
شعر معاصر ترکیه زیر سایه‌ی سیاست
بخش مهمی از کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه، به زندگی و آثار ناظم حکمت اختصاص داده شده است. به قول عمران صلاحی، جلال خسروشاهی می‌خواست درباره‌ی ناظم حکمت سنگ تمام بگذارد؛ اما از قدیم گفته‌اند که سنگ بزرگ، علامت نزدن است! ناظم حکمت از آن دسته شاعرانی است که پرونده‌اش هیچ‌گاه بسته نمی‌شود و هر چه از او بگوییم کم گفته‌ایم. این شاعر پرآوازه سیزده سال از عمر شصت‌ویک ساله‌ی خود را پشت میله‌های زندان گذراند و بخش بزرگی از اشعار او تحت عنوان نامه‌های زندان ارائه شده است.
با خواندن نامه‌های زندان، شاهد روح سرکش و یاغی یک شاعر مبارز هستیم. ناظم حکمت به رغم کمبودها، رنج‌ها و حسرت‌ها، با تکیه بر قدرت آفرینش خود، امیدش را از دست نمی‌دهد و مبارزه در راه آزادی را پی می‌گیرد. بنابراین می‌توانیم بگوییم که بخش بزرگی از شعر و ادبیات ترکیه با سیاست گره خورده است؛ درست مانند ادبیات ایران. ناظم حکمت تا حدی محبوب و شناخته‌شده است که پابلو نرودا نیز برای مرگ او شعری سرود و اورحان کمال، نویسنده‌ی سرشناس ترکیه او را «ماشین شعر» می‌نامید.
مطالعه‌ی شعر معاصر هر ملتی، ما را با روحیات، فرهنگ، سیاست و حافظه‌ی جمعی آن ملت آشنا می‌سازد. کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه نیز مجموعه‌ای کامل و تمام‌عیار است برای آن‌هایی که می‌خواهند در کوچه‌پس‌کوچه‌های استانبول قدم بزنند؛ اما در عالم شعر و تخیل. از انتشارات مروراید برای چاپ و انتشار این اثر مهم سپاس‌گزاریم.
کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه برای شما مناسب است اگر
- شعر و ادبیات ترکیه برای شما جذاب است.
- جسته‌گریخته اشعاری از ناظم حکمت خوانده‌اید و حالا می‌خواهید از او بیشتر بدانید و با سایر شاعران معاصر ترکیه نیز آشنا شوید.
- آثار و ترجمه‌های عمران صلاحی و رضا سیدحسینی را می‌پسندید.
در بخشی از کتاب پیشگامان شعر معاصر ترکیه می‌خوانیم
گروه قلم‌هاى جوان از نظر شعرى، حرف بیشترى از فجر آتى ندارد. هر دو روش هنرى یکسانى دارند و آن فردپرستى در هنر است. فجر آتى معتقد است که «هنر، امرى است شخصى» و شاعرانش را در انتخاب موضوع، آزاد مى‌گذارد.
قلم‌هاى جوان نیز عقیده دارد که «شعر، امرى‌ست شخصى و درونى». این گروه هم شاعرانش را در انتخاب موضوع، آزاد مى‌گذارند. اختلاف این دو گروه تنها بر سر وزن و زبان است. اولى بر وزن عروضى تأکید دارد، دومى از «وزن هجایى» دفاع مى‌کند.
اولى، زبان غلیظ عثمانى را تأیید مى‌کند، دومى بر کاربرد «زبان محاوره» حساسیت نشان مى‌دهد. به همین سبب در شعر دورۀ «ادبیات ملى» نیز مضامین فردى، یعنى «هنر براى هنر» حاکم است.
بعد از انحلال گروه فجر آتى، کسانى مى‌خواهند جایش را پرکنند. بعضى از جوانان در نشریۀ رباب (1912) دور هم جمع مى‌شوند: خالد فخرى، صلاح‌الدین انیس، حقى تحسین، اورحان سیفى، یعقوب صالح، صفى نجیب و حسن سعید. این عده علیه قلم‌هاى جوان برمى‌خیزند و مى‌گویند «ادبیات ملى در صورتى پیش مى‌رود که با گذشتۀ خود پیوند داشته باشد» و خواستار احیاى زبان و شیوۀ تغزل عرفانى مولانا و یونس امره مى‌شوند. چون نشانه و سمبل این تغزل «لیریسم»نى است، آن‌ها خود را نائیان مى‌نامند. شهاب‌الدین سلیمان در نشریۀ صفحات شعر و فکر (1914) مقاله‌اى چاپ مى‌کند با عنوان «نائیان علیه یک نوع جوانى». با این مقاله، نائیان شناخته مى‌شوند. گروه نائیان بى‌آن‌که اثرى درخور بیافریند و بى‌آن‌که تأثیرى بگذارد، از بین مى‌رود.
