کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر

کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر، دو نمایشنامه‌ی رادیوییِ مهم و تاثیرگذار را در بر گرفته است. آرتور میلر، نویسنده‌ی این نمایشنامه‌ها و برنده‌ی جایزه‌ی پولیتزر، حمله‌ی اسپانیایی‌ها به امپراتوری آزتک در دروان سلطنت مونته‌زوما را به‌عنوان موضوع نمایشنامه‌ی اول این مجموعه برگزیده است.

درباره‌ی کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر

کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر (The Golden Years and One Other Play)، از آرتور میلر (Arthur Miller)، دو نمایشنامه‌ی کمترشناخته‌شده را در بر گرفته است. او موضوع حمله‌ی اسپانیایی‌ها به امپراتوری آزتک در دوران پادشاهی مونته‌زوما را برای نمایشنامه‌ی سال‌های طلایی انتخاب کرده. اسپانیایی‌ها در سده‌ی شانزدهم میلادی به امپراتوری آزتک حمله کردند. برتری نظامی اسپانیایی‌ها، شیوع بیماری آبله و اختلاف‌های داخلی، باعث شکست امپراتوری آزتک و آغاز استعمار مکزیک کنونی شد.

آرتور میلر، نسل‌کشی آزتکی‌ها توسط اسپانیایی‌ها را به‌عنوان دستمایه‌ای برای اعتراض به بمباران گرنیکا و سیاست مماشات در برابر فاشیسم قرار داده بود. در سال 1937 و در طول جنگ داخلی اسپانیا، نیروی هوایی آلمان نازی در حمایت از ارتش فرانکو، شهر گرنیکا را بمباران کرد. این بمباران، یکی از نخستین حملات گسترده علیه مردم غیرنظامی در تاریخ مدرن شناخته می‌شود.

نمایشنامه‌ی سال‌های طلایی در یکی از شب‌های پاییز 1519 در شهر تنوچتیتلان، پایتخت امپراتوری آزتک، آغاز می‌شود. مونته‌زوما، پادشاه امپراتوری آزتک، در عمارت کوهستانی خود، پذیرای مشاوران است. در این بین اخترشناسی، مشغول رصد ماه است. مونته‌زوما، کنار این اخترشناس می‌رود و به نظاره‌ی آسمان شب می‌نشیند. سپس، می‌گوید که از ستاره‌اش خون می‌ریزد. اخترشناس، مدعی می‌شود که خورشید از چهارسوی جهان روی ستاره‌ی مونته‌زوما می‌تابد.

در ادامه‌ی نمایشنامه‌ی سال‌های طلایی متوجه می‌شوید که مونته‌زوما، اخترشناس و مشاوران منتظر خسوف ماه هستند. در باورهای آزتک، خسوف ماه به‌عنوان نشانه‌ای از خشم خدایان شناخته می‌شد و از فاجعه‌ای قریب‌الوقوع خبر می‌داد. به همین دلیل برای فرو نشاندن خشم خدایان، انسان یا حیوانی را در زمان خسوف قربانی می‌کردند.

در این نمایشنامه‌ی تاریخی، پسری جوان برای قربانی شدن در شب موعود، انتخاب شده است. مونته‌زوما که هجوم اسپانیاردها، امپراتوری‌اش را در معرض نابودی قرار داده، با قربانی صحبت می‌کند و از او می‌خواهد تا پس از قربانی شدن و رفتن به آسمان، پیامی از خدایان برای امپراتور بیاورد. در ادامه‌، ماجراهای تکان‌دهنده‌ای رخ می‌دهد و این نمایشنامه با پایانی تامل‌برانگیز خاتمه می‌یابد.

نقد آرتور میلر به کلیشه‌سازی مفهوم آزادی

دومین نمایشنامه‌ی کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر، «پدربزرگ و مجسمه» نام دارد. آرتور میلر، استفاده‌ی تبلیغاتیِ ساده‌انگارانه از مجسمه‌ی آزادی را در این نمایشنامه‌ی رئالیسم اجتماعی به تصویر کشیده است. نقد اجتماع و کشف معنای عمیق‌تر و حقیقیِ آزادی به‌عنوان مضمون‌های اصلی نمایشنامه‌ی پدربزرگ و مجسمه شناخته می‌شود. داستان این نمایشنامه با مرد جوانی در بیمارستانی با منظره‌ای به بندر نیویورک آغاز می‌شود. این مرد که مونگن نام دارد، خساست پدربزرگش برای کمک مالی به ساخت مجسمه‌ی آزادی را به یاد می‌آورد.

پدربزرگ ساخت مجسمه را هدر دادن پول مردم می‌دانست. او اصرار داشت که مجسمه‌ی آزادی چیزی به غیر از توده‌ی بزرگی از مس نیست. مونگن در ادامه‌ی نمایشنامه به یاد می‌آورد که پدربزرگش را به محل ساخت مجسمه‌ی آزادی برده بود. پدربزرگ در این مکان تحت‌تاثیر سخنان یک رزمنده‌ی قدیمی قرار می‌گیرد و سکه‌ی نیم‌دلاری از جیبش بیرون می‌آورد و در یکی از قسمت‌های در حال ساخت مجسمه‌ی آزادی قرار می‌دهد. آرتور میلر، این عمل را به‌عنوان نمادی از تسلیم شدن پدربزرگ در برابر آرمان بزرگ آزادی و پذیرش پیام مجسمه مطرح کرده است.

کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر را انتشارات بیدگل با ترجمه‌ی حسن ملکی، چاپ و روانه‌ی بازار کرده است.

اقتباس فرهنگی از نمایشنامه‌ی سال‌های طلایی

• اجرای نمایشنامه در شبکه‌ی 3 رادیو بی‌.‌بی‌.‌سی در 1987
• فیلم تلویزیونی به کارگردانی Paul Bryers در سال 1992

کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر برای شما مناسب است اگر

• از طرفداران آرتور میلر هستید و می‌خواهید نمایشنامه‌هایی متفاوت از این نمایشنامه‌نویس برجسته مطالعه نمایید.
• به خواندن نمایشنامه‌های عمیق و تامل‌برانگیز در ژانر تاریخی و اجتماعی علاقه دارید.
• آثار ادبی‌ای که درباره‌ی تمدن آزتک نوشته شده‌اند را دنبال می‌کنید.

در بخشی از کتاب سال‌های طلایی و یک نمایشنامه دیگر می‌خوانیم

مارینا: تو نمی‌توانی...

کورتس: (گُر می‌گیرد.) هیچ‌وقت! هیچ‌وقت. (مارینا نگاهش را پایین می‌افکند. کورتس با گام‌های بلند از او دور می‌شود، به‌سوی او می‌چرخد... تقریباً ملتمسانه.) چه‌کار می‌توانم بکنم؟ می‌گویی بدون سلاح بروم نزد آنها، بدونِ...

مارینا: بدون سلاح، بدون خون‌ریزی... من با یک صلیب پیشاپیش تو خواهم آمد. من با آن‌ها سخن خواهم گفت: «آی ملت، آی ملت خوب، به صدای خدای حقیقی گوش فرادهید!» آن‌ها هم گوش می‌دهند...

کورتس: تو چه صاف‌وساده‌ای... هرگز گوش نخواهند داد. آن‌ها نسل ما را از میان برمی‌دارند...

مارینا: در آن صورت ما خواهیم مرد و خداوند ما را به یاد خواهد داشت. ارناندو، من به‌تنهایی برای دیدن تو از جنگل پا بیرون گذاشتم. من نخستین نفر بودم ‌‌ ‌چرا؟ برای کشتن؟ من به‌قدر کافی کشته داده‌ام؛ پدرم در نبرد کشته شد، به کس دیگری فروخته شدم که او هم در جنگ مُرد، دوباره در جنگ اسیر شدم... بر فراز مکزیک، پیشاپیشِ طوفان دویدم صلح ستاره‌ای بود که می‌جُستم و صلح قولی بود که تو به من دادی. تو از صلح بر روی زمین گفتی و من باورش کردم. سپید بادبان‌های کشتی‌های تو، تمام‌افراشته در باد ‌‌ ‌با یک نگاه به فراز و فرودشان با امواج دانستم ‌‌ ‌چیز پاکی است، پس به ساحل آمدم تا تو را لمس کنم، به تو ایمان بیاورم و حالا با تو دارم می‌کشم... مردمم را می‌کشم.

کورتس: آن روز که تو بر عرشۀ آفتابی کشتی ایستادی و گونه‌هایت هنوز از آب مقدس خیس بود، به تو چه گفتم؟ مارینا، ما این ملت را از چنگال مسیح‌ستیزان به‌در می‌آوریم و مسیح بر مکزیک فرمان خواهد راند و خون و سنگ بازمان نخواهد داشت!

مارینا: اما کشتن چه حاصلی برایت داشته؟ بفرما؛ ارناندو ‌‌ ‌تو کمتر از چهارصد نفر داری و آن بیرون، پنجاه هزار نفر دارند گرد می‌آیند که دوباره بجنگند! اینک چه نیرویی تو را حفظ می‌کند!

کورتس: (از سر استیصال) اینک شمشیرم و مسیح ما را حفظ خواهد کرد!