کتاب خانواده تت

معرفی کتاب خانواده تت

کتاب خانواده تت، نمایشنامه‌ای تکان‌دهنده از ایستادگی و فروپاشی در چنبره‌ی بی‌رحم جنگ و استبداد است. ایشتوان ارکنی در این اثر، با طنزی سیاه و زهرخندی تلخ، قصه‌ی خانواده‌ای را به تصویر می‌کشد که برای بقای فرزندشان در جبهه‌های خونین روسیه، تن به خفت پذیرایی از یک افسر سادیست می‌دهند. این داستان، آینه‌ای است ابزورد از زندگی که در آن، میان هول‌وهراسِ جنگ، انسانِ در جست‌وجوی معنا، محکوم به تکرار پوچِ تاریخ است.

درباره‌ی کتاب خانواده تت

در کتاب خانواده تت (The Toth Family) اثر ایشتوان ارکنی (István Örkény) در روستایی دورافتاده از کوهستان‌های مجارستان، زندگی آرام و بی‌دغدغه‌ی خانواده‌ی تت با ورود یک مهمانِ ناخوانده به کابوسی سرد تبدیل می‌شود.

پسر خانواده که در جبهه‌های جنگ روسیه می‌جنگد، در نامه‌ای از والدینش می‌خواهد که برای تمدد اعصابِ مافوقش، سرگردی که از فشار روانی جنگ به ستوه آمده، میزبانی کنند. خانواده‌ی تت با این تصور خام که پذیرایی شاهانه از این افسر بی‌رحمِ مجار، امنیتِ فرزندشان را در میدانِ نبرد تضمین می‌کند، تن به بازیچه‌شدن و تحقیرهای بی‌پایانِ او می‌دهند.

اما در پسِ این میزبانیِ اجباری، تراژدیِ اصلی در سکوت و غفلت رخ می‌دهد. پستچی روستا که با وسواسِ بیمارگونه‌ای نامه‌ها را گزینش می‌کند، خبر کشته‌شدنِ فرزندشان را هرگز به دستِ آن‌ها نمی‌رساند. بدین‌سان، خانواده تت در حالی با خضوع و زانوهای خمیده به خواسته‌های جنون‌آمیز سرگرد تن می‌دهند که نمی‌دانند صخره‌ای که برای نجاتِ پسرشان به دوش می‌کشند، بیهوده‌ترین تلاشی است که تاریخ برای انسانی گرفتار در مسلخِ جنگ رقم زده است؛ کتاب خانواده تت روایتی‌ست ظاهراً مضحک و عمیقاً هولناک از قربانی‌شدنِ شرافت در پای استبداد.

مضامین و درونمایه‌های کتاب خانواده تت

کتاب خانواده تت ایشتوان ارکِنی قصه‌ی یک خانه است که زیر فشار جنگ و قدرت، تبدیل به آزمایشگاهی برای تمکین می‌شود؛ جایی که انسان برای نجات عزیزش، ناخواسته به دست خودش درِ قفس را می‌بندد. ایشتوان ارکِنی با جابه‌جا کردن جایگاه قربانی و هم‌دست، نشان می‌دهد چگونه اطاعت خیرخواهانه و از سرِ عشق، آرام‌آرام به ابزاری در خدمت استبداد بدل می‌شود. تا جایی که خودِ خانواده، این نظم سرکوب‌گر را در دل خانه‌شان بازتولید خواهند کرد.

در این جهانِ تلخ و طنزآلود، حتی جزئی‌ترین رفتارها از خم‌کردنِ زانو در برابر افسر، تا برش‌زدن بی‌پایانِ جعبه‌های مقوایی، به نمادهایی از تکرارِ کور و بی‌نتیجه تبدیل می‌شوند... تکراری سیزیف‌وار که نشان می‌دهد چگونه اعمالِ خشونت وقتی به پرسش گرفته نشود، در مقیاس‌های کوچک، نادیدنی و روزمره هم راهی برای حیات و ادامه‌دادن خود پیدا می‌کند. کتاب خانواده تت ترجمه کمال ظاهری روایتی از یک خانواده‌ی درمانده در جنگ است که پرسش‌هایی ریشه‌ای درباره‌ی مفاهیمی چون بقا و کرامت، اطاعت و اعتراض و مسئولیت فردی در دل نظام‌های تمامیت‌خواه به نمایش می‌گذارد.

خرید کتاب خانواده تت نشر چشمه، فرصتی است برای تماشای سقوط آرام کرامت انسانی در چنبره‌ی قدرت؛ روایتی که در آن یاد می‌گیرید چگونه گاهی فداکارانه‌ترین اعمال ما، می‌تواند ناخواسته سوخت ماشین استبداد را تأمین کند. این کتاب برای کسانی که می‌خواهند فراتر از تاریخ، روحِ جنگ را لمس کنند، انتخابی بی‌بدیل است.

در نکوداشت کتاب خانواده تت

• ایشتوان ارکِنی با آگاهانه انتخاب کردن لحن طنز، سازوکار ظلم و سرکوب را در قالب یک روایت تمثیلی نشان می‌دهد که مجارستان گرفتار فاشیسم را تداعی می‌کند و به‌خوبی فرایند فرسایش و تسلیم شدن اراده‌ی فردی در برابر قدرت را به تصویر می‌کشد. (مجله‌ی Kirkus Reviews)

اقتباس فرهنگی و سینمایی از کتاب تت‌ها

ایشتوان ارکنی خیلی زود تت‌ها را از صفحه به صحنه و پرده برد؛ او در سال 1967 داستان را به نمایش‌نامه‌ای موفق تبدیل کرد که چندین بار به اجرا درآمد. دو سال بعد هم با همکاری زولتان فابری، فیلمنامه‌ای بر اساس همین اثر نوشته و فیلم سینمایی خانواده تت ساخته شد و به جشنواره بین‌المللی فیلم مسکو نیز راه پیدا کرد.

کتاب خانواده تت برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات ضد جنگ و آثار انتقادی علاقه دارید.
• قصد دارید به درک عمیق‌تری از تأثیر جنگ بر زندگیِ مردمِ عادی برسید.
• به دنبال خواندن داستانی نمادین هستید که آینه‌ی تمام‌نمایِ رفتارهای بشری در شرایط بحرانی باشد.
• به آثار نویسندگانِ اروپای شرقی علاقه دارید.

در بخشی از کتاب خانواده تت می‌خوانیم

تت: دیگه جناب سرگرد می‌تونه بیاد. [آرام به اتاق می‌روند. تغییر نور.]

پستچی: [نامه‌ای را می‌خواند] «از این که دائماً چیزهای تازه‌ای به‌فکرم می‌رسد معذرت می‌خواهم، ولی لطفاً خیلی مراقب باشید که هنگام صحبت نگاهتان از بالای سر جناب سرگرد رد نشود. از آن‌جایی که قد ایشان از اندازه‌ی معمول کوتاه‌تر است، این موضوع بهشان برمی‌خورد...» [به‌فکر می‌رود] اینو میگن ناجوری؛ چون قد آقای تت از قد آدم معمولی‌ام بلندتره. چرا آدما یه قد و اندازه نیستن؟ خُب اینو کاریش نمی‌تونم بکنم. ولی حالا بگیریم که به‌جای یه دونه، سه‌تا سرگرد می‌اومد، یه کوچیک، یه متوسط، یه بزرگ؛ اون‌وقت موضوع زیاد تو چشم نمی‌زد. حالا چی‌کار کنم؟ بهتره نامه رو پاره کنم... [نامه‌ی پاره‌شده را توی بشکه‌ی زباله می‌اندازد. از صحنه بیرون می‌رود.]

صحنه در عقب روشن‌تر می‌شود. جلوی درخت‌ها تابلویی به‌چشم می‌خورد که روی آن نوشته شده: ایستگاه اتوبوس. بازیگران فرعی وارد می‌شوند. مثلاً یک ارکستر سازهای بادیِ درب و داغان، بعد تت‌ها در لباس‌های رسمی و هیجان زیاد. آگیکا گلی در دست دارد.

تت: ساعت سه شد. قلبم دیگه داره کنده میشه، صدای بوق اتوبوسو شنیدین؟

ماریشکا: من دیگه هیچی نمی‌شنوم.

تت: بازم بوق زد.

آگیکا: اجازه هس یه چیزی بگم؟ این نمی‌تونه صدای بوق باشه، چون‌که خودمون از شوفر خواهش کردیم سر پیچ بوق نزنه.

ماریشکا: خیلی داری حرف می‌زنی دختر.

فهرست مطالب کتاب

ایشتوان ارکنی
خانواده‌ی تت
دو اپیزود از رمان که در پیش‌گفتار به آن اشاره شده