کتاب صوتی تت‌ها

معرفی کتاب صوتی تت‌ها

تا به حال یک پستچی با وسواس قرینگی دیده‌اید؟ خب در کتاب صوتی تت‌ها اثر ایشتوان ارکنی این شخصیت را با صدای گرم هوتن شکیبا خواهید شناخت. خانواده‌ی تت متشکل از لایوش، ماریشکا و دخترشان آگیکا در روستایی کوهستانی دور از هیاهوی جنگ جهانی دوم زندگی آرامی دارند و تنها دل‌مشغولی‌شان پسرشان ژولا است که در جبهه می‌جنگد. اما رسیدن یک نامه و نرسیدن نامه‌ای دیگر، زندگی آن‌ها را به کابوسی گروتسک تبدیل می‌کند.

درباره‌ی کتاب صوتی تت‌ها

نامه‌ای از ژولا می‌رسد و خبر می‌دهد که فرمانده‌اش سرگرد وارو، دو هفته مرخصی می‌آید تا در خانه‌ی آن‌ها استراحت کند، خانواده با تمام وجود برای پذیرایی از او آماده می‌شود. کتاب صوتی تت‌ها (Tóték) اثری از ایشتوان ارکنی (István Örkény) مجارستانی از همین لحظه آغاز می‌شود. این کتاب با صدای گرم هوتن شکیبا روایت شده و با طنزی تلخ و فضایی آشفته پیش می‌رود.

تت‌ها حتی درصدند که بوی نامطبوع محل زندگی‌شان را از بین ببرند، مبادا اعصاب سرگرد آزرده شود. وقتی سرگرد به خانه‌ی آن‌ها می‌رسد، آرامش روستا و سادگی زندگی خانواده به تدریج رنگ می‌بازد. ابتدا فضای داستان ساده و آرام به نظر می‌رسد، اما هرچه بیشتر پیش می‌رویم، کمدی سیاهِ کتاب صوتی تت‌ها با صدای هوتن شکیبا بیشتر و بیشتر به مرز جنون و ابزورد نزدیک می‌شود.

ادبیات ابزورد ایشتوان ارکنی با صدای هوتن شکیبا

در این کتاب ما یک پستچی با وسواس تقارن به نام آتوش داریم که نامه‌ها را به دلخواه خودش می‌فرستد و شاید اگر نامه‌ای قرار است نظم موجود را بر هم بزند، هرگز آن را به دست صاحبش نرساند. آتوش برای آقای لایوش احترامی ویژه قائل است؛ چرا که او درست از وسط سرش فرق باز می‌کند. همین قرینگی بی‌همتا باعث می‌شود که آتوش نخواهد لایوش را برنجاند. حالا باید ببینیم خانواده‌ی تت به دلیل خیرخواهی پستچی قرار است با چه فاجعه‌ای روبه‌رو شوند.

ادبیات جنگ به ویژه جنگ جهانی دوم، پر از ماجراهایی طنزآمیز و در عین حال تلخ است و ایشتوان ارکنی، استاد سبک گروتسک، خوب می‌داند چطور میان خنده و وحشت پلی بسازد؛ پلی که خواننده را هم‌زمان می‌خنداند و می‌لرزاند. در کتاب صوتی تت‌ها نشر صوتی رادیو گوشه، این پل هر لحظه تاریک‌تر و لغزنده‌تر می‌شود.

تت‌ها در چنگال فاشیسم؛ کمدی سیاه کتاب تت‌ها

سرگرد با نگاه از بالا به پایین و روحیه‌ی نظامی‌اش، خانواده‌ی تت را به بیگاری می‌گیرد. انجام کار بیهوده‌ای مانند ساختن جعبه‌های مقوایی تا صبح، پلک نزدن و تحمل رفتارهای تحقیرآمیز، کم‌کم به بخشی از زندگی روزمره‌ی تت‌ها تبدیل می‌شود. کمدی سیاه داستان از همین جا اوج می‌گیرد؛ جایی که مرز میان خنده و وحشت کم‌کم محو می‌شود و زندگی خانواده‌ی تت به نمایش مضحکی از اطاعت، ترس و فروپاشی روانی تبدیل می‌شود. سرگرد حتی دستور ساختن یک گیوتین برای سریع‌تر پیش بردن ساخت جعبه‌ها را صادر می‌کند.

لایوش، این مرد باوقار و محترم، برای خوش‌آمد سرگرد از هر چیزی می‌گذرد؛ زانوهایش را خم می‌کند تا قدش کوتاه‌تر به نظر برسد و حتی چراغ‌قوه‌ای را برای جلوگیری از دهن‌دره، مثل آب‌نبات در دهان نگه می‌دارد. ماریشکا با محبت بی‌پایانش تلاش می‌کند هر تحقیر را توجیه کند و آگیکا با معصومیت کودکانه‌اش می‌کوشد فضای خانه را آرام نگه دارد. کتاب تت‌ها نشر چشمه با ترجمه‌ی روان کمال ظاهری، این جهان ابزورد، تلخ و در عین حال طنزآمیز را با نثری شفاف و دقیق پیش روی مخاطبان می‌گذارد.

پستچی وسواسی نامه‌ی اشتباه را رساند؛ شروع سبک گروتسک

تلخی ماجرا اینجا است که تت‌ها برای هیچ و پوچ این همه سختی را تحمل می‌کنند؛ برای پسری که دیگر زنده نیست و خودشان هرگز از این حقیقت باخبر نمی‌شوند. پستچی وسواسی تلگراف شهادت ژولا را پاره کرده تا توازن زندگی خانواده به هم نخورد و همین یک تصمیم کوچک، تمام فداکاری‌ها و اطاعت‌‌های کورکورانه‌ی خانواده را به تراژدی‌ای پوچ و دردناک تبدیل می‌کند.

خانواده‌ی تت تا کجا تحقیرهای سرگرد را تاب می‌آورند؟ تا کی باید زانوهای لایوش خم بماند؟ ماریشکا و آگیکا چطور در این خانه پر از جعبه‌های مقوایی دوام بیاورند؟ آیا از کشته شدن پسرشان باخبر می‌شوند؟ با خرید کتاب صوتی تت‌ها نشر صوتی رادیو گوشه و گوش دادن به صدای گیرای هوتن شکیبا، جواب این سؤال را پیدا خواهید کرد. ایشتوان ارکنی در پایان غافلگیری ویژه‌ای دارد که سبک گروتسک داستان را به اوج می‌رساند و ضربه‌ی نهایی را درست همان جایی می‌زند که خواننده یا شنونده انتظارش را ندارد.

نکوداشت‌های کتاب تت‌ها

• طنز گروتسک، صحنه‌های سورئال و شخصیت‌هایی با طبیعتی ناممکن، کتاب تت‌ها اثر ایشتوان ارکنی را به شکلی دردناک سرگرم‌کننده کرده است. (کاربر گودریدز)
• اگر فقط بخواهید یک اثر از ادبیات مجارستان بخوانید، بگذارید همین کتاب باشد. این داستان طنز، طعنه‌آمیز، کنایه‌دار و در مجموع فوق‌العاده نوشته شده است. (کاربر گودریدز)

کتاب صوتی تت‌ها برای شما مناسب است اگر

• سبک گروتسک در داستان و رمان می‌پسندید و شیفته‌ی روایت‌هایی هستید که بین تاریکی و طنز تلخ در نوسان‌اند.
• کمدی سیاه برایتان جذاب است و از داستان‌هایی لذت می‌برید که هم می‌خندانند و هم شما را به فکر فرو می‌برند.
• کتاب‌های صوتی با صدای هوتن شکیبا را جستجو می‌کنید و این بار می‌خواهید داستانی در دسته‌ی ادبیات جنگ را با صدای گرم او تجربه کنید.

در بخشی از کتاب صوتی تت‌ها می‌شنویم

آتوش حسابش را که بکنیم فقط از بابت حس «توازن و تقارن» مشکل داشت، که آن هم چندان وخیم نبود. پیش‌ازظهرها، وقتی نامه‌های رسیده را به خانه‌ها می‌برد، درست از روی خط فرضی وسط راهِ شوسه راه می‌رفت. دوست نداشت چیزی این «قرینگی» را به هم بزند. اشیای مزاحم را با لگد به گودی کنار راه پرت می‌کرد. کسی را که به انتظار رسیدن خبری از بستگانش بی‌تابانه کنار راه ایستاده بود این‌طور جریمه می‌کرد که نامه‌اش را یک روز دیرتر برایش می‌برد.

سر چاه آرتزین که می‌رسید، طوری بالای آن خم می‌شد که تصویرِ نگاهش درست وسط آب بیفتد. سرِ این کار بارها فحش خورده بود و به گمان آن‌که تف توی چاه می‌اندازد دنبالش کرده بودند. این البته درست نبود. آتوش تنها یک رشته‌ی باریک بزاق از لای دو لبش آویزان می‌کرد، و به محض آن‌که آونگ با امتداد محور فرضی چاه جفت‌وجور می‌شد، فرتی بالایش هم می‌کشید. از این کار یک جورهایی کیفور می‌شد و حالش جا می‌آمد.

این هم که کِی، به چه کسی نامه‌ای برسد به تشخیص آتوش بستگی داشت. مثلاً از پروفسور سیپریانی، پزشک معروف اعصاب که اتومبیلش را اغلب کنار راه، جلوِ ویلایش پارک می‌کرد و قرینگی راه را به هم می‌زد، خوشش نمی‌آمد. برعکس، تُت‌ها و به‌خصوص خود تُت را خیلی دوست داشت.

لایوش تُت را یکسره می‌پرستید. زیاد پیش می‌آید که شندرپندر‌ها یونیفُرم‌پوش‌ها را، و معلولانْ تن‌درستانِ بروبازودار را ابرمرد و فوق‌بشر می‌پندارند. اما این‌جا صحبت از چیزی بیش از این‌ها بود. لایوش تُت خوب به سرولباسش می‌رسید. هیچ‌کس او را با کلاهخود کج یا دستمالی که گوشه‌ی آن از جیبش بیرون زده باشد ندیده بود. به چشم آتوش، لایوش تُت غایت قرینگی بود، و از آن‌جا که درست هم از وسط سرش فرق باز می‌کرد، اگر با چاقوی تیزی دو نصفش می‌کردند، دو نیمه‌ی آن با هم مو نمی‌زد، کاری که حتی با تخم‌مرغ پخته نمی‌شود کرد.

فهرست مطالب کتاب صوتی