کتاب هفت خان رستم: شاهنامه‌ی فردوسی

پری صابری در کتاب هفت خان رستم، اقتباسی نمایشی از این داستان شاهنامه سروده‌ی ابوالقاسم فردوسی ارائه کرده است. در این داستان حماسی، رستم پهلوان نامدار شاهنامه برای نجات دادن کیکاووس از بند دیو سپید، با هفت آزمون روبه‌رو می‌شود. در این اثر می‌بینیم که داستانی باستانی به شکلی وفادارانه در قالب نمایشنامه‌ای حماسی تاریخی بازنویسی شده است.

درباره‌ی کتاب هفت خان رستم

پهلوانی قوی، برای هدفی والا باید از آزمون‌هایی دشوار عبور کند؛ این داستان به گوش همه‌ی ما آشناست. داستانی همچون هفت خان رستم از شاهنامه‌ی ابوالقاسم فردوسی بارها و بارها در اساطیر ایران و سرزمین‌های دیگر تکرار شده و بیش از آنکه صرفا برای سرگرم‌ کردن مخاطبانشان باشند، لایه‌هایی متعدد از روان فرد و جامعه را بازنمایی می‌کنند. گویی که همه‌ی ما در زندگی باید از چنین چالش‌هایی بگذریم و این داستان‌ها به خاطر بازنمایی کردن سفر درونی هر شخص، هیچ‌گاه از تازگی آن کاسته نمی‌شود.

به همین دلیل پری صابری در این نمایشنامه‌ی حماسی، اقتباس شخصی خودش از این قصه را به خوانندگانش نشان داده است. نمایشنامه‌ی تاریخی هفت خان رستم با بلندپروازی‌های کیکاووس برای فتح مازندران آغاز می‌شود؛ ماجراجویی‌ای که به اسارت او در بند دیو سپید می‌انجامد و زمینه‌ساز ورود رستم به داستان می‌شود.

رخش و رستم در دل ماجرا

رستم باید به همراه اسبش رخش به سرزمین دیوان و جادوگران پا بگذارد تا صاحب فرّه ایزدی را نجات دهد؛ همان شاهی که انگار غرور و آز چشمانش را نابینا ساخته و حال باید ناجی‌ای از سوی یزدان او را از غار غفلتش بیرون بیاورد. رستم برای رد شدن از سرزمین مازندران از هفت خان عبور می‌کند؛ نخست بیشه‌ی شیر، سپس بیابان بی‌آب و علف، پس از آن رزم با اژدها و در خان چهارم به زن جادوگر می‌رسد که به یاری یزدان سحرش را باطل می‌کند. در خان پنجم با اولاد روبه‌رو می‌شود و پس از شکست دادنش، به جنگ ارژنگ دیو می‌رود تا در نهایت بتواند با کشتن دیو سپید اسیران را آزاد کند. سپس رستم جگر دیو سپید را از بدنش بیرون می‌کشد و با چکاندن قطره‌های خون او در چشمان اسیران، روشنایی و بینایی را به آن‌ها باز می‌گرداند تا برای نبردی مهم آماده شوند.

پری صابری با رویکرد دراماتیزه کردن شاهنامه در قالب تئاتری مولتی مدیا، نمایشنامه‌ی تاریخی هفت خان رستم را نگاشته است. این نمایشنامه که دوبار در سال‌های 1387 و 1388 در تالار وحدت به روی صحنه رفته، جانی دیگر به این داستان حماسی و اسطوره‌ای بخشیده است.

نمایشنامه‌ی اقتباسی هفت خان رستم را می‌توانید در نشر قطره بخوانید.

کتاب هفت خان رستم برای شما مناسب است اگر

• خواننده‌ی نمایشنامه‌های تاریخی ایرانی هستید.
• به ادبیات اقتباسی و خوانش‌های معاصر از داستان‌های کهن علاقه‌مند هستید.
• می‌خواهید داستان هفت خان رستم را در قالب تئاتر اجرا کنید.
• پژوهشگر ادبیات تطبیقی و ادبیات نمایشی هستید و به دنبال یک نمایشنامه‌ی اقتباسی ایرانی می‌گردید.

در بخشی از کتاب هفت خان رستم: شاهنامه‌ی فردوسی می‌خوانیم

رستم باز راه دراز پیش می‌گیرد و صبح را به شب می‌رساند و از شب تیره نیز می‌گذرد! بامداد به سرزمین سبز و خرم و پرآب می‌رسد. از سختی راه به آسایش نیازمند می‌شود. ببر بیان را از تن به در می‌کند و کلاه‌خُود از سر برمی‌دارد و هر دو را در آفتاب می‌نهد و خشک می‌کند و دوباره می‌پوشد. لگام از سر رخش برمی‌دارد و او را در سبزه‌زار رها می‌کند و بستری از گیاه می‌سازد. سپر را زیر سر می‌گذارد و به خواب می‌رود.

دشتبان از دیدن رخش در سبزه‌زار خشم می‌گیرد و با چوبی بلند بر سر اسب می‌کوبد و با رستم که از خواب گران بلند شده است تندی می‌کند که: «ای اهریمن چرا اسب خود را در کشتزار رها کردی؟»

رستم بدون آن‌که سخنی بگوید برمی‌خیزد و دو گوش دشتبان را از بن برمی‌کند. دشتبان فریادکنان با دو گوش بریده در دست و سر و صورتی پر از خون نزد اولاد می‌شتابد که سالار و پهلوان آن دیار می‌باشد و از او دادخواهی می‌طلبد. اولاد همراه پهلوانان خود به سوی رستم می‌شتابد تا او را کیفر کند.

جنگی خونین درمی‌گیرد. رستم تیغ آبدار از نیام بیرون می‌کشد. به هر زخم شمشیر دو سر از تن پهلوانان جدا می‌کند. لشگر اولاد پا به فرار می‌گذارد. رستم با کمند سر پهلوان اولاد را به چنگ می‌آورد. او را از اسب به زیر می‌کشد و به او می‌گوید: «اگر بگویی کاووس‌شاه کجا دربند است، از من نیکی خواهی دید و تو را به پادشاهی تاج‌وتخت مازندران می‌نشانم. اولاد او را از دشواری راه سرزمین دیوان و هزاران هزار سوار شاه مازندران هشدار می‌دهد. رستم می‌خندد و می‌گوید تو تنها راه را به من بنمای.

ببینی کزین یک تن پیلتن

چه آید بدان نامدار انجمن

رستم و اولاد شب و روز می‌تازند تا به دامنه‌ی کوه اسپروز جایگاه اسارت کاووس می‌رسند.