کتاب فلسفه سیاسی: مقالاتی منتخب

کتاب فلسفه سیاسی مجموعه مقالاتی است از لئو اشتراوس نظریه‌پرداز آلمانی - آمریکایی که در سال‌های 1943 تا 1957 نوشته شده است و به برخی از معروف‌ترین آثار و اظهارنظرهای او درباره‌ی فلسفه‌ی سیاسی می‌پردازد. در این کتاب او درصدد است تا ماهیت و هدف فلسفه‌ی سیاسی را بسط دهد. نویسنده معتقد است که فلسفه‌ی سیاسی باید درباره‌ی چگونگی زندگی خوب و ایجاد جامعه‌ای عادلانه بحث کند و برای این بررسی به مقایسه‌ی افلاطون و ماکیاولی می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب فلسفه سیاسی

کتاب فلسفه سیاسی (?what is political philosophy) مجموعه‌‌ای مهم از آرای اشتراوس در باب فلسفه‌ی سیاسی است که نه تنها به بررسی مقولاتی مهم می‌پردازد، بلکه الگو و روش مختص خودش را هم در برخورد با فلسفه‌ی سیاسی به خواننده ارائه می‌دهد. مقالات کتاب فلسفه سیاسی به سه قسمت کلی و هفت گفتار تقسیم می‌شوند؛ در بخش اول با مقالاتی بنیادی‌تر مواجه هستیم که به مسائل و مقولاتی تغییرناپذیر در عالم فلسفه‌ی سیاسی می‌پردازد و در بخش دوم با قیاسی بین دو فیلسوف سیاسی مهم مواجه می‌شویم که برای الگوگرفتن خوانندگان در بحث تحلیل این فیلسوف‌ها از منظر فلسفه‌ی سیاسی راهگشا باشد. در بخش آخر به فهرستی از آثار اشتراوس برای مطالعه‌ی علاقه‌مندان پرداخته شده است.

لئو اشتراوس (Leo Strauss) در این کتاب افلاطون و ماکیاولی را نماینده‌ی دو رویکرد کاملا متفاوت می‌داند. از یک سو آثار افلاطون به‌عنوان یکی از پایه‌گذاران فلسفه‌ی سیاسی غربی دربردارنده‌ی اصول بنیادی درباره‌ی عدالت و حیاتی سعادتمندانه‌ست. او با تفسیر کردن دیالوگ‌های افلاطون به این نتیجه می‌‌رسد که هدف افلاطون در سیاست رسیدن به شناختی حقیقی است.

از سوی دیگر در کتاب فلسفه سیاسی می‌بینیم که نیکولو ماکیاولی فیلسوفی معرفی می‌شود که به‌نوعی بنیانگذار فلسفه سیاسی مدرن است. برخلاف افلاطون که مرکز توجهش اصولی متعالی و انتزاعی بود، ماکیاولی بر واقعیت‌های عملی و شرایط موجود در سیاست فعلی تأکید می‌کند. اشتراوس در این قسمت دو اثر شهریار و گفتارهای ماکیاولی را بررسی کرده است و در برابر رویکردی که نمایندگان کلاسیک آن سقراط و افلاطون بوده‌اند، ادعاهای آن‌ها را با جواب‌های ماکیاولی رد می‌کند. اشتراوس از آرای این دو فیلسوف استفاده کرده تا بتواند تفاوت‌های بنیادین میان فلسفه‌ی کلاسیک و مدرن را به بهترین نحو به خوانندگان توضیح دهد.

این کتاب از منظری دیگر می‌تواند کتابی درباره‌ی تاریخ سیاست نیز قلمداد شود. اشتراوس برای توضیح‌دادن آنچه می‌خواهد برای خواننده باز کند، دست به دامن تاریخ می‌شود. از زمان یونان باستان و چگونگی شکل‌گیری اندیشه‌ی سیاسی نزد مردم آتن تا بررسی مفهوم دموکراسی در سایه‌ی زندگی و اندیشه‌های افلاطون و سقراط به دوران پرهیاهوی دنیای مسیحیت در زمان نیکولو ماکیاولی می‌رسد که در آن با استفاده از آرا و زندگی ماکیاولی تلاش می‌کند تا تفکری عمیق‌تر درباره‌ی وجوه مختلف فلسفه‌ی سیاسی به نمایش بگذارد.

نثری که اشتراوس از خود به نمایش می‌گذارد، بسیار ساختارمند و جذاب است که مانند هر بررسی فلسفی دیگری از کلیات شروع می‌شود و به جزئیات می‌رسد. مترجم کتاب، فرهنگ رجایی که استاد علوم سیاسی دانشگاه کارلتون کاناداست، با اضافه‌کردن حاشیه‌هایی به متن باعث شده است تا حفره‌های خالی مطالب، به دلیل پراکنده بودن این مقالات در طی سالیان مختلف، در ذهن خواننده پر شود و در نهایت خواننده بتواند به تجمیعی درباره‌ی فلسفه‌ی سیاسی کلاسیک و مدرن دست پیدا کند.

کتاب فلسفه سیاسی با ترجمه و حاشیه‌نویسی فرهنگ رجایی توسط انتشارات علمی فرهنگی در دسترس خواننده‌ی فارسی‌زبان قرار گرفته است.

کتاب فلسفه سیاسی برای چه کسانی مناسب است؟

برای دانشجویان علوم سیاسی، علوم اجتماعی و فلسفه، خواندن این کتاب می‌تواند بسیار مفید و لذتبخش باشد. اگر از مخاطبان آثار افلاطون و ماکیاولی هستید، می‌توانید از تأویل‌ها و تفسیرهایی که لئو اشتراوس در این کتاب ارائه کرده است، بهره‌مند شوید.

در بخشی از کتاب فلسفه سیاسی: مقالاتی منتخب می‌خوانیم

در حال حاضر، ما هرچه بیشتر به ضرورت توجه به مطالعات تاریخی در روشن‌سازی آرای سیاسی خود جذب شویم، از مشاهدۀ این امر بیشتر متعجب می‌شویم که فلاسفۀ سیاسی دوره‌های ماقبل اصلاً چنین نیازی را حس نمی‌کردند. مثلاً مروری بر کتاب سیاست ارسطو کافی است تا متقاعد شویم که ارسطو اگرچه هرگز توجهی به تاریخ آرای سیاسی نکرد، اما کاملاً موفق شد به آرای سیاسی‌ای که در زمان خود کسب کرده بود صراحت بخشد. طبیعی‌ترین و محتاطانه‌ترین تفسیر این واقعیتِ به‌ظاهر متناقض این نکته است که شاید آرای سیاسی ما خصیصۀ اساساً متفاوتی از آرای سیاسی دوره‌های قبل داشته باشد. آرای سیاسی ما خصیصۀ ویژه‌ای دارند که آن‌ها را به طور کامل جز از طریق مطالعات تاریخی نمی‌توان روشنی بخشید، در حالی که آرای سیاسی گذشته را می‌شود کاملاً بدون توسل به تاریخ آن‌ها به‌وضوح توضیح داد.