ما جزئی از جهان هستیم و جهان از آنِ ماست؛ این مفهومی است که در کتاب الفبای پدیدارشناسی اثر دان زهاوی با آن روبهرو میشوید. این کتاب برای شما نمایان میکند که «تجربهی ما» از پدیدههاست که اهمیت دارد، نه خودِ پدیدهها و ما باید به حسی که از هر چیز میگیریم و تأثیری که از آن میپذیریم بیندیشیم. این کتاب کوشیده است تا با کمک نظریات فلاسفهای همچون هایدگر، مفهوم روش پدیدارشناسی را به زبان ساده بازگو کند.
دربارهی کتاب الفبای پدیدارشناسی
روش پدیدارشناسی چیست؟ اصلاً پدیدار یعنی چه؟ این دانش که جزو تخصصیترین رویکردهای فلسفی است، چه چیزی را برای ما نمایان میکند و ما برای درک این سنت فلسفی کمتر شناختهشده، باید چه بخشی از شهود و آگاهی خود را به میان آوریم؟ پرسش نخستین که دان زهاوی در کتاب الفبای پدیدارشناسی مطرح میکند، هستهی اصلی این رویکرد است.
تاکنون به این پرسش اندیشیدهاید که «پدیدهها واقعاً چه هستند؟» احتمالاً گاهیاوقات به چیستی و ماهیت درونی اشیا فکر کردهاید، اما این موضوع دغدغهی روش جهانبینی در پدیدارشناسی نیست. واقعاً برای ما و زیست ما تفاوتی ندارد که یک فنجان قهوه چه هستی و وجودیتی را به دوش میکشد، بلکه آنچه مهم است، شیوهی پدیدار و نمودار شدن آن موجود بر ماست. رویکرد پدیدارشناسی از شما میخواهد فنجان قهوه را بردارید، آن را بو بکشید و حس و حال خود از چشیدن آن را توصیف کنید.
روش پدیدارشناسی؛ پلی میان فلسفه و روانشناسی
یکی از مهمترین نکات در پدیدارشناسی، «قصدیت» است. قصدیت برخلاف نام پیچیدهاش، همان چیزی است که در هر لحظه آن را تجربه میکنیم. ما همیشه نسبت به چیزی آگاه هستیم. وقتی میترسیم، از چیزی میترسیم و وقتی خوشحالیم، از وقوع واقعهای خاص خوشحال هستیم. ذهن ما همیشه به سوی قصد و مقصود خاصی پیش میرود و هیچگاه خالی نیست. در کتاب الفبای پدیدارشناسی اثر دان زهاوی به ما نشان داده میشود که ذهن ما نه شبیه به یک جعبهی دربسته، بلکه شبیه به پنجرهای باز رو به پدیدههای گوناگون است.

ما هیچگاه نمیتوانیم از محیط بیرونی خود جدا شویم و ذهنمان در ارتباط مستقیم با پیرامون خود است. کتاب حاضر این موضوع را در پاسخ به فلاسفهای مطرح کرده است که انسان را جداافتاده از محیط میدانند و ذهن بشر را محصورشده در جعبهای تاریک و منزوی میپندارند. فلاسفهی پدیدارشناسی به ما نشان میدهند که ذهن رو به جهان باز است و جهان نیز در ساحت ذهن، قابل رؤیت و پدیدارشونده است.
دان زهاوی در بعد زمان و مکان
انسان زمانمند، مکانمند و بدنمند است. کتاب الفبای پدیدارشناسی نشر بیدگل این محدودیتهای بشری را از زبان هایدگر به گونهای مناسب شرح میدهد. هایدگر برای ما شرح میدهد که انسان صرفاً با جهان پیرامون خود در ارتباط نیست، بلکه غرق و جزئی از جهان است. ما انسانها هیچگاه نمیتوانیم از بدن خود جدا شویم. بدن بخشی از تجربهی زیستهی ماست و حتی وسیلههایی همچون عینک و عصا نیز پس از مدتی به بخشی از بدن ما تبدیل میشوند.
دان زهاوی در کتاب الفبای پدیدارشناسی با ترجمهی مریم خدادادی به ما نشان میدهد که پدیدارشناسی صرفاً محدود به عالم فلسفه و آکادمی نیست، بلکه توانسته از عالم دانشگاهی بیرون بیاید و به عرصههایی چون روانشناسی، ادبیات، علوم اعصاب و... وارد شود و بر ذهنیت بشر دربارهی هر وجود پدیدارشوندهای اثر بگذارد.
با خرید کتاب الفبای پدیدارشناسی با یکی از کاربردیترین مفاهیم فلسفه که در زندگی روزمرهی خود بهطور ملموس آن را درک و لمس میکنید، بهطور نظاممند، موجز و البته ساده و قابلدرک، آشنا میشوید.
نکوداشتهای کتاب الفبای پدیدارشناسی
- این کتاب به شکلی واضح و روشن، به هستهی اصلی آنچه پدیدارشناسی دربارهی آن سخن میگوید میپردازد. مطالعهی کتاب الفبای پدیدارشناسی برای هر دانشجوی علاقهمند به این رویکرد و سنت علمی ضروری است. (پت هات، نویسنده)
- دان زهاوی، که یکی از پرکارترین و برجستهترین پدیدارشناسان نسل خود است، در این کتاب مقدمهای کوتاه اما جامع، شیوا و گویا و از نظر فکری اثرگذار را دربارهی چیستی و ضرورت خواندن پدیدارشناسی به ارمغان آورده است. (الساندرو دورانتی، استاد آکادمی مردمشناسی)
- کتاب الفبای پدیدارشناسی به شکلی شیرین و ساده، جذاب و ژرف توانسته حال و آیندهی فلسفهی پدیدارشناسی را شرح دهد. این اثر دان زهاوی از هر اثری برای درک پدیدارشناسی بهتر و مفیدتر است. (دیو وارد، استاد دانشگاه بریتانیا)
کتاب الفبای پدیدارشناسی برای شما مناسب است اگر
- به کتابهای فلسفی که مفهوم فلسفه ذهن و معرفتشناسی را به زبانی ساده و منطبق با علم زمان حال شرح میدهند، علاقه دارید.
- دانشجو و استاد رشتهی فلسفه هستید و میخواهید با یکی از اثرگذارترین سنتهای فلسفی بر علومی همچون روانشناسی و ادبیات و... به نام پدیدارشناسی آشنا شوید.
- به دانشهای میانرشتهای علاقهمندید و میخواهید با کمک کتابی برجسته و ماندگار، به ارتباط میان فلسفه و روانکاوی پی ببرید.
در بخشی از کتاب الفبای پدیدارشناسی میخوانیم
روششناسی قومی معمولاً منتقد جامعهشناسیهایی بوده است که سعی میکنند واقعیت اجتماعی را در قالب مقولاتِ ازپیشتعریفشدۀ گوناگونی مثل جنسیت، نزاعهای طبقاتی و مانند اینها تعریف کنند. مدعا این است که چنین روالی بهجای توصیف جهان، دربارۀ آن نظریهپردازی میکند. این روال مسلّم میانگارد که جهانی ثابت و خوشساخت در کار است، دقیقاً همان فرضی که روششناسی قومی در موردش تردید میکند. بهجای اینکه جهان اجتماعی را طوری قالببندی کنیم که با مقولاتِ نظری ازپیشتعریفشدۀ گوناگون تطابق داشته باشد، باید این را بررسی کنیم که خود مردم چگونه واقعیت اجتماعیشان را تجربه میکنند؛ خود کنشگرهای اجتماعی چگونه در نظم واقعیتی که در آن زندگی میکنند مسیرشان را مییابند و این نظم را چگونه تبیین میکنند؟
اجازه دهید بعضی از خصوصیات بسیار اساسی جامعهشناسی پدیدارشناسانه را خلاصه کنم. اول اینکه همۀ پدیدارشناسان در تأکید بر توصیف و مقاومت در برابر نظرورزی و نظریهپردازی متفقالقولاند. دومین خصوصیت مهم جامعهشناسی پدیدارشناسانه تأکید آن بر لزوم جدی گرفتن زندگی روزمره است. شخص عادیِ «خوگرفته بهطور طبیعی» و دارای جهتگیری عملی و زیستجهان تجربهشدهاش موضوع اصلی جامعهشناسی است. سوم اینکه جامعهشناسان پدیدارشناس دائماً علیه گرایش به شیءگردانی ساختارهای اجتماعی (نهادها، سازمانها، گروههای قومی، طبقات و غیره) هشدار دادهاند. سوبژکتیویتۀ انسانی صرفاً بهدست نیروهای اجتماعی قالب و تعین نمییابد. سوبژکتیویته، در تعامل با دیگران، همچنین به واقعیت اجتماعی شکل میدهد. کار جامعهشناسی فهم طرزکار این فرایند تقویمی است.
بله























