معرفی و دانلود کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل: بخشی از هستی شناسی هستی اجتماعی

معرفی کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل: بخشی از هستی شناسی هستی اجتماعی

کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، پاره‌ای از پیکره‌ی اندیشه‌ی گئورگ لوکاچ درباره‌ی جایگاه فلسفه‌ی هگل در پروژه‌ی سترگ بازسازی هستی شناسی است. ترجمه‌ای از فصل سوم نخستین جلدِ اثر سترگ هستی‌ شناسیِ هستیِ اجتماعی در این کتاب هستی شناسی قرار دارد. پس از مطالعه با هستی‌‌ شناسیِ دیالکتیک هگل آشنا می‌شوید.

درباره‌ی کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل

کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل (Hegels Fals And Zur Ontologie Gesellchaftilchen)، منبعی ارزنده برای آشنایی با تلاش گئورگ لوکاچ (Georg Lukács)، فیلسوف برجسته‌ی مجار، در مسیر بازسازی هستی‌ شناسیِ مارکسیستی بر پایه‌ی خوانشی انتقادی از فلسفه‌ی هگل است. ترجمه‌ی سومین فصل از نخستین جلد هستی شناسیِ هستیِ اجتماعی، در این کتاب قرار دارد.

هدف اصلی از نگارش این بخش، نجات دادن کنش اخلاقی از دست هر دو سوی دیدگاه‌های جبرگرایانه‌ی عِلّی طبیعی و دیدگاه اختیارباورانه‌ی ایدئالیستی است. گئورگ لوکاچ در کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، بر این باور است که می‌توان سرانجام از بن‌بست ژرفِ نیهیلیسمِ اخلاقی و نظری روزگارِ ما بیرون زد. او با روی‌آوردن دوباره به هستی‌ شناسی، خود را هم‌راستا با جریان ارسطویی - هگلی - مارکسی می‌کند و در آن معنایی تازه می‌جوید.

بازخوانی گئورگ لوکاچ از هستی شناسی هگل

آگاهی از این مفاهیم به شما کمک می‌کند تا از دام دو تقلیل‌گرایی رایج در اندیشه اخلاقی رهایی یابید: از یک سو جبرگراییِ علمی‌زدایی که انسان را اسیر قوانین طبیعی می‌بیند و از سوی دیگر اختیارگرایی انتزاعی که ریشه در آرمان‌گراییِ بی‌پشتوانه دارد. در پرتو این شناخت در کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، اخلاق نه به قواعدی از بالا تحمیل‌شده بدل می‌شود و نه در نسبی‌گراییِ محض گم می‌گردد، بلکه در شناختِ عینیِ استعدادها و نیازهایی ریشه پیدا می‌کند که در بستر زندگی اجتماعی جریان دارند.

از نگاه لوکاچ، بازگشت به هستی‌ شناسی یعنی بار دیگر به سیر شکل‌گیریِ عینیِ هستنده‌ها در جهان واقع بنگریم. او در این بازگشت، می‌خواهد شالوده‌ای برای اخلاق پِی‌ریزی کند؛ شالوده‌ای که در آن دوگانگیِ میان ضرورت و آزادی از میان برداشته شود و کنش انسانی از دل استعدادها و امکان‌هایی که به راستی در آدمی نهفته است، به کمال رسد. این مفاهیم در کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل با با واکاوی جریان‌های کاذب و صحیح در منطق هگل بررسی شده‌اند.

از آنجا که فلسفه‌ی هگل بر شناخت جامعه و تاریخ در بنیادِ خود متمرکز است، واکاوی آن در کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، اهمیت ویژه‌ای پیدا می‌کند. مقوله‌های منطق هگل برای توضیح و شناخت قلمروی هستیِ اجتماعی کاربرد دارند. در درون منطق هگل دو جریان هستی شناختی از هم بازشناخته می‌شوند: یکی جریان راستین که بازتاب ساختار و روندهای عینی جامعه است، و دیگری جریانی کاذب که از گسترش نابجا و نادرست همین قواعد و مقوله‌های عینی به سراسر اندیشه و هستی پدید می‌آید.

بازگشت به خودِ هستی؛ اخلاق در اندیشه‌‌ی گئورگ لوکاچ

در روزگاری که پس از دهه‌ها چیرگی نگاه‌های نوکانتی و پوزیتیویستی در فلسفه و علوم اجتماعی، هستی‌ شناسی به حاشیه رانده شده و حتی بی‌اعتبار شمرده می‌شد، بازگشت به آن کاری ناپسند و ناروا تلقی می‌گردید. با این همه، گئورگ لوکاچ با کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، پا به این مسیر گذاشت و معنایی تازه جستجو کرد. از این دیدگاه، بازگشت به هستی‌ شناسی به معنای بازگشت به خودِ هستی است. این ویژگی به شما کمک می‌کند تا پس از مطالعه‌ی کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل، با خوانش گئورگ لوکاچ از هستی شناسیِ هگل از منظرهای مختلفی آشنا شوید.

در خوانش گئورگ لوکاچ از هستی شناسیِ هگل، هستی‌ شناسی به منزله‌ی بخش نظری نظام و دو حوزه‌ی زیبایی‌شناسی و اخلاقیات به عنوان بخش عملی آن در نظر گرفته می‌شوند؛ نظمی که شباهتی به ساختار نظام‌های فلسفی سنتی دارد. کتاب هستی‌ شناسی کاذب و راستین هگل نه فقط یک اثر فلسفی در باب هگل، که بازخوانی‌ای راهبردی از کل سنت اندیشه‌ی اخلاقی و اجتماعی غرب از منظر مارکسیسم است. جورج لوکاچ در این کتاب نشان می‌دهد که چگونه می‌توان بدون افتادن در دام جبرگراییِ طبیعی یا اختیارگرایی انتزاعی، اخلاقیاتی منطبق بر واقعیت عینی و تاریخی بشر پایه‌ریزی کرد.

اگر دغدغه‌ی نسبتِ ضرورت و آزادی، بنیان‌های اخلاق و راه گریز از نیهیلیسمِ زمانه را دارید، دانلود کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل ترجمه‌ی زهره نجفی از انتشارات ققنوس و مطالعه‌ی آن، می‌تواند چراغی فراروی شما باشد.

کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل برای شما مناسب است اگر

• به فلسفه‌ی هگل و تفسیرهای نوین از آن علاقه دارید و می‌خواهید بدانید چگونه می‌توان میان خوانش‌های راستین و کاذب از اندیشه او تمایز قائل شد.
• در فکر مطالعه‌ی یک کتاب هستی شناسی با مبانی نظری اخلاق و سیاست را دارید که راهی برای برون‌رفت از نهیلیسم معرفتی و اخلاقی در جهان معاصر در آن معرفی شده باشد.
• پژوهشگر فلسفه‌ی غرب هستید و می‌خواهید یک کتاب فلسفی با موضوع بررسی اندیشه‌های هگل در حوزه‌ی هستی‌شناسی را مطالعه کنید.
• قصد توسعه‌ی دامنه‌ی مطالعاتیِ خود از آثار گئورگ لوکاچ را دارید.

در بخشی از کتاب هستی شناسی کاذب و راستین هگل: بخشی از هستی شناسی هستی اجتماعی می‌خوانیم

البته ناهمخوانیِ به‌مراتب عمیق‌تری در کنه این وضعیت مهمل وجود دارد: از یک سو، هگل صورتِ وجودیِ از حیث هستی‌شناختی واقعیِ غایت‌انگاری را در کار کشف و بدین ترتیب یک آنتی‌نومی فلسفی کهن را به‌درستی حل کرده است، یعنی تضاد چشمگیر میان غایت‌انگاریِ معطوف به عالم متعالی و سلطۀ همه‌جانبۀ [قانون] علیّت در هستی‌شناسی. هستی‌شناسیِ بالفعلِ هستیِ اجتماعی ممکن نیست مگر از طریقِ در تقابل قرار دادن صحیح علیّت طبیعی و غایتِ کار، مگر به واسطۀ آشکارسازی نسبت متقابل دیالکتیکیِ انضمامی این دو. هگل نه‌تنها این امر واقع بنیادین دربارۀ هستی اجتماعی را به‌درستی شناخت، بلکه همچنین پویایی دیالکتیکی درون‌ماندگارش را که آن را به پیش می‌راند و به مرحلۀ عالی‌تری می‌رساند به‌درستی تشخیص داد.

این فقط یکی از وجوه تشابه عمیق میان علم اقتصاد کلاسیک در انگلستان و دیالکتیک هگلی است که اقتصاد انگلیسی برای نخستین بار تحلیلی اقتصادی و اجتماعی از این پدیدار ارائه کرد، در حالی که هگل معنای هستی‌شناختی آن را کشف کرد. بر این نکته هیچ‌گاه به قدر کافی تأکید نشده است که علی‌رغم صورت‌بندی او که تا حدودی رازآمیز به نظر می‌رسد اصل حاکم بر تکامل عالی‌تر، که بسیار پیچیده‌تر‌ و نامتوازن‌تر است، [یعنی] به‌اصطلاح [اصل] مکر عقل نزد هگل، بنیان و تعین هستی‌شناختی‌اش را دقیقاً در این پژوهش دربارۀ کار می‌یابد.

این فکر بسیار زود، حتی پیش از پدیدارشناسی، خود را در اندیشۀ هگل نمایان می‌سازد؛ مثلاً او دربارۀ اهمیت ابزار می‌گوید که انسان «می‌گذارد طبیعت خود را فرسوده سازد، [سپس] به‌آرامی نگاه می‌کند و به‌سادگی با تلاش اندکی بر امر کل حاکم می‌شود: مکر»،(53) و در قطعه‌ای در [علم] منطق، که پیش‌تر نقل کردیم، آشکارا به دقایق فراروندۀ کار در موارد انضمامی اشاره می‌کند:

گاوآهن به‌مراتب ارزشمندتر از بهره‌مندی‌هایی است که مستقیماً به وسیلۀ آن حاصل می‌آیند و غایات محسوب می‌شوند. ابزار باقی می‌ماند، در حالی که بهره‌مندی‌های مستقیم از بین می‌روند و فراموش می‌شوند. انسان از طریق ابزارهایش بر طبیعت بیرونی قدرت می‌یابد، گرچه با توجه به غایاتش او برعکس تحت انقیاد آن است.(54)

فهرست مطالب کتاب

مقدمه مترجم
در مقام پیشگفتار: هستی‌شناسی و تمامیت؛ بازسازی مفهوم نظریه انتقادی از نظر لوکاچ مایکل جِی. تامپسون
1: دیالکتیک هگل «در سرگین تناقضات»
2: هستی‌شناسی دیالکتیکی هگل و تعینات بازتاب
واژه‌نامه آلمانی، انگلیسی، فارسی
نمایه اسامی
نمایه موضوعی