کتاب هنر، همه فریب است: مجموعه مقالات انتقادی

جورج اورول، نویسنده‌ی نام‌آشنای انگلیسی، علاوه‌ بر رمان آثار شاخصی هم در زمینه‌ی مقاله‌نویسی دارد. کتاب هنر، همه فریب است، مجموعه‌ای از مقالات اوست که به نقد شاخه‌های مختلف هنر مانند ادبیات، تئاتر و فیلم می‌پردازد. او در این میان از بررسی موضوعات سیاسی نیز غافل نشده و با استفاده از زبانی منحصربه‌فرد و بهره‌گیری از تجربیات شخصی، به تفسیر مباحث مختلف سیاسی پرداخته است.

درباره‌ی کتاب هنر، همه فریب است

جورج اورول (George Orwell)، نویسنده‌ای است که بیشتر با آثار داستانی خود به شهرت رسیده، اما او در وهله‌ی اول، مقاله‌نویسی توانمند است. مجموعه‌ای از مقالات این نویسنده‌ی صاحب‌نام در کتاب هنر، همه فریب است (All Art Is Propaganda) منتشر شده‌‌اند. او از مقاله‌نویسی به‌دلیل انعطاف‌پذیری بالای آن برای ابراز عقاید و اندیشه‌های خود درباره‌ی هنر و زندگی بهره می‌گرفت.

جورج اورول که در حوزه‌ی خبرنگاری هم فعالیت داشته است، مباحث گوناگونی را در این کتاب تفسیر کرده و به بررسی جنبه‌های فلسفی آثار هنری پرداخته است. رویکرد انتقادی او در این مقالات به‌خوبی آشکار است. تفسیر و ستایش آثار نویسندگان مطرح دنیا، سوسیالیسم، بررسی ستون‌های روزنامه، گزارش‌های جنگ، بحران‌های دوران پساجنگ و ماهیت ادبیات در این برهه‌ی تاریخی، شماری از موضوعاتی‌ست که نویسنده در کتاب هنر، همه فریب است به آن پرداخته. همان‌طور که از عنوان این کتاب پیداست، تفکر حاکم بر مقالات آن، فریب‌کاری هنرمندانی است که بازیچه‌ی دست سیاست شده‌اند و از هنر برای تبلیغ جریانات سیاسی به‌خصوصی استفاده می‌کنند. نثر غیررسمی او و مخاطب قرار دادن مستقیم خواننده، از ویژگی‌های تأثیرگذار این اثر می‌باشد.

نویسنده که در طول زندگی حرفه‌ای خود مفسر ادبیات، زبان، فیلم و درام بوده، در دهه‌ی 1940، زمانی که به اوج پختگی رسیده بود، به‌طور فزاینده‌ای به نگارش مقالات انتقادی روی آورد. کتاب هنر، همه فریب است با ترجمه‌ی سینا بحیرایی توسط انتشارات مهرگان خرد منتشر شده و شامل شماری از مقالات برگزیده‌ی مجموعه‌ی اصلی است. معیار انتخاب، نمونه‌هایی بوده که با شرایط فرهنگی و جامعه‌ی ایرانی مرتبط است و برای خوانندگان فارسی‌زبان، ملموس و آشناست.

نکوداشت‌های کتاب هنر، همه فریب است

• آنچه در مورد این مقالات شگفت‌آور است، تداوم تازگی آن‌ها بیش از نیم قرن پس از مرگ جورج اورول است. (اسکول لایبرری ژورنال)

• کتاب هنر، همه فریب است، باعث تثبیت جایگاه نویسنده به‌عنوان یکی از مقاله‌نویسان تأثیرگذار در ادبیات انگلیسی شد. (لس‌آنجلس تایمز)

• این کتاب، مجموعه‌ای از مقالات روایی است که در دهه‌ی 1940 نوشته شده و سرشار از حقایق ناخوشایند است. این مجموعه به موضوعات مختلفی پرداخته و در زمینه‌ی ادبی می‌توان آن را هم‌رده‌ی آثار تی.اس.الیوت، چارلز دیکنز، هنری میلر و گراهام گرین قرار داد. (پابلیشرز ویکلی)

کتاب هنر، همه فریب است برای چه کسانی مناسب است؟

کتاب هنر، همه فریب است برای تمامی کسانی که از مقالات انتقادی و روایی لذت می‎برند، مناسب است. علاقه‌مندان به نثر جورج اورول هم بدون شک از مطالعه‌ی این کتاب لذت خواهند برد.

با جورج اورول بیشتر آشنا شویم

جورج اورول یکی از مشهورترین نویسندگان و مفسّران اجتماعی انگلستان است که در سال 1903 به دنیا آمده. او شش رمان در کارنامه‌ی حرفه‌ای خود دارد که در این میان کتاب «مزرعه‌ی حیوانات» و «1984»، از بهترین آثار او هستند. او همچنین آثار شاخصی در زمینه‌ی ادبیات غیرداستانی دارد که ثمره‌ی سال‌های فعالیت ادبی این نویسنده است. نوشته‌های او روشن‌گر و تکان‌دهنده هستند و در سراسر جهان مورد مطالعه قرار گرفته‌اند. صداقت به‌کاررفته در نوشته‌های جورج اورول، از دلایل شهرت و برجستگی آثار اوست.

وجدان اخلاقی و تعهد کاری در آثار جورج اورول موج می‌زند. آثار او تا چندین دهه پس از مرگش بر فرهنگ عامه‌پسند معاصر تأثیرگذار بوده‌اند. اکنون شماری از آثار ادبی را با اصطلاح «اورولی» تفسیر می‌کنند. این واژه برای هر پدیده‌ی اجتماعی ظالمانه‌ای که نمایان‌گر عدم آزادی در جامعه باشد، استفاده می‌شود. جورج اورول در سال 1950 در شهر لندن درگذشت.

در بخشی از کتاب هنر، همه فریب است می‌خوانیم

در سال 2003 و در حمله به عراق هم تعدادی از بهترین روشنفکران بریتانیا و ایالات‌ متحده، زیر پرچم اورول که یک ضد امپریالیست پروپاقرص بود، بابت این حمله ابراز خوشحالی کردند.

نویسندگان می‌نویسند چون می‌خواهند خودشان را در برابر جهان توجیه کنند. مقالات اورول در این کتاب که آخرین تأملات او درباره جداسازی سیاست بشر از هنر بشر است، می‌تواند به‌عنوان راهنمایی برای شناخت اورول دهه‌ 1940 عمل کند. او از سر «ضرورت»، یک موضع فکری را انتخاب کرده بود، به نحوی از این موضع دفاع کرده بود که تا سال‌های سال، این موضع به چپ‌های ضد جنگِ ضد امپریالیست تحمیل می‌شود. او صادقانه مجموعه‌ای از نظرات بد سیاسی را برای خودش انتخاب کرده بود که از نظر خودش، کمترین شرارت را داشتند، مجموعه نظراتی که در چشم‌انداز طولانی تاریخ به جایگاه بهتری نرسیدند.

ولی عجب نویسنده‌ فوق‌العاده‌ای شد! صدایش (که اگر یک‌بار می‌شنیدید، مگر دیگر از سرتان خارج می‌شد؟) حس حقیقت را می‌داد، حتی وقتی حقیقت را نمی‌گفت. صدایی واضح و تیز ولی بی‌شتاب؛ اورول از این ترسی ندارد که خسته‌کننده شود، به همین دلیل هیچ‌وقت خسته‌کننده نمی‌شود. در سال 1937 توسط یک تک‌تیرانداز از ناحیه گلو تیر خورد. مردی بلندقامت، با بیش از یک متر و هشتاد سانتی‌متر قد، شبی در سنگر ایستاده بود و داشت برای هم‌رزمانش (آن‌طور که این سربازان یادشان مانده بود) از فاحشه‌خانه‌هایی می‌گفت که در پاریس دیده بود و در این لحظه گلوله با او برخورد کرد. گلوله از چند میلی‌متری مری او گذشته بود. او زنده ماند. ولی هم‌رزمانش می‌گفتند که صدای اورول تغییر کرده است. کمی صاف‌تر و خشک‌تر شده بود. بعضی از مردم می‌گفتند صدایش مخاطب را مشوش می‌کند.

صدای اورول در مقام یک نویسنده پیش از اسپانیا شکل گرفته بود ولی اسپانیا شوکی سنگین به او وارد کرد، نه از طریق جنگ یا جراحت، هرچند این‌ها هم تأثیرات خود را داشتند، بلکه از طریق کارزار فریب حساب‌شده‌ای که روزنامه‌ها هنگام برگشت او ترتیب دادند، با حمایت افرادی که به نظر می‌رسید از او بهتر می‌دانند.