کتاب رواقی‌گری: فلسفه زیستن خردمندانه

راهنمایی کاربردی برای مقابله با ناخشنودی در جهان... کتاب رواقی‌گری: فلسفه زیستن خردمندانه نوشته‌ی جوناس سالزجیبر اثری سرشار از خرد و حکمت است. نویسنده با بهره‌گیری از تعالیم فیلسوفان رواقی به شما نشان می‌دهد چگونه می‌توان در دنیایی پر از هرج‌ومرج به آرامش رسید و تجربه‌ی مطلوب‌تری را برای خود رقم زد.

درباره کتاب رواقی‌گری:

در جهانی که در آن زندگی می‌کنیم، مرگ، فقدان و محدودیت وجود دارد. قابل انکار نیست که حتی لذت‌ها و خوشی‌های هستی نیز با نوعی محدودیت همراه است. حال در چنین جهانی که مناسبات انسانی پر از چالشند و وجوه جبرانگارانه‌ی زندگی بسیار پررنگ هستند، چگونه می‌توان زیستی خردمندانه داشت و شادی و آرامش بیشتری تجربه کرد؟ باید به شما بگوییم که پاسخ شما در دست فیلسوفان رواقی است...

خوب است قبل از معرفی کتاب رواقی‌گری (The little book of Stoicism) کمی به معرفی این مکتب بپردازیم. زنون رواقی حدود سه قرن پیش از میلاد مسیح مکتبی فلسفی تأسیس کرد که بیش از آنکه نوعی معرفت‌شناسی باشد، مفهوم رضایت از زندگی هدف اصلی آن بود.

همانطور که پیش‌تر نیز اشاره شد، بنا بر دیدگاه رواقیون جهان پر از حد است و به نظر می‌رسد کار چندانی از ما ساخته نیست. همچون بودایی‌ها، آنان نیز بر این باورند که رنج محصول خواستن است. برای کمتر رنج کشیدن باید یاد بگیریم کمتر بخواهیم. به عبارتی در جهانی که وظیفه ندارد خواسته‌های ما را برآورده کند و به تعبیر آلبر کامو، اساساً به ما بی‌اعتناست، هر چه بیشتر بخواهیم، بیشتر ناکام می‌شویم.

آیا مشاهده‌ی جهان از چنین منظری ما را به نوعی جبرگرایی و انفعال می‌رساند؟ پاسخ منفی است... پس باید چه کرد؟ جوناس سالزجیبر (Jonas Salzgeber) با بهره‌گیری از تعالیم بزرگ‌ترین فیلسوفان رواقی نوعی جهان‌بینی و ابزار ذهنی را در اختیار شما قرار می‌دهد که با بهره‌گیری از آن می‌توانید آرامش بیشتری را تجربه کنید و آسوده‌تر زندگی کنید. پیروان این مکتب نوعی جهان‌بینی مبتنی بر روان‌شناسی دارند و از این نظر می‌توان آن‌ها را به نوعی با فیلسوفان اگزیستانسیال مقایسه کرد. آن‌ها نیز، همچون اگزیستانسیالیست‌ها، انسان را فردی تنها در این جهان می‌دانند. رواقیون معتقدند احساسات ما مبتنی بر داوری‌های ما هستند و زمانی که اتفاقی در جهان بیرون رخ می‌دهد، تفسیری از آن در ذهن ما شکل می‌گیرد و ما آن تفسیر را در مقوله و جایگاهی در ذهن خود قرار می‌دهیم. آنچه که در نتیجه‌ی این اتفاق رقم می‌خورد، احساس و رفتار ماست.

تصور کنید کسی از کنارتان رد می‌شود و شما را نمی‌بیند. احتمالاً آنچه شما از این اتفاق برداشت می‌کنید، بی‌توجهی و تحقیر است که در نتیجه‌ی آن احساس ناخشنودی و رفتاری همچون فاصله گرفتن، پرخاش یا مانند این‌ها را در پی دارد. جوناس سالزجیبر بیان می‌کند که ما می‌توانیم داوری‌های خود را اصلاح یا تعدیل کنیم. به عبارتی ما قادر نیستیم آنچه را که بر ما می‌گذرد کنترل کنیم و نباید از جهان انتظار داشته باشیم ما را کامیاب و برایمان فرش قرمز پهن کند! اما اگر باورها و انتظارات خود را با تفکر و عقلانیت اصلاح کنیم، می‌توانیم نتیجه‌ی بهتری رقم بزنیم.

دغدغه‌ی رواقیون همچون دیگر اخلاق‌های یونانی، دغدغه‌ی درست و نادرست نیست؛ بلکه پرسش از «زندگی خوب» است. به عبارتی، پرسش از این که سعادت چیست، زندگی خوب چه معنایی دارد و چه باید کرد؟ از دل اخلاق رواقی به زیستن مطابق با طبیعت می‌رسیم و از این طریق می‌توانیم زندگی مطلوب‌تری را تجربه کنیم. ما باید در جستجوی آرامش باشیم، عقلانی رفتار کنیم و به بازنگری ارزش‌هامان بپردازیم. طبق کتاب رواقی‌گری، چنین چیزهایی‌ست که یک زندگی خوب را می‌سازند.

نکوداشت‌های کتاب رواقی‌گری:

- اثری که باید به هر کتابخانه‌ای افزوده شود. (Lesley Jones for Readers' Favorite)
- این کتاب یک راهنما برای تمام کسانی‌ست که به دنبال زندگی آرام و خردمندانه در دنیایی آشفته‌اند. (آمازون)
- دارای لحنی گرم و زبانی صمیمی؛ به شما می‌آموزد که چگونه با بهره‌گیری از اندیشه‌ی رواقی، زندگی بهتری برای خود بسازید. (Gisela Dixon for Readers' Favorite)

کتاب رواقی‌گری مناسب چه کسانی است؟

اگر می‌خواهید فضیلت‌مند و خردمندانه زندگی کنید، از کتاب رواقی‌گری غافل نشوید.

با جوناس سالزجیبر بیشتر آشنا شویم:

این نویسنده‌ی سوئیسی در آثار خود تمام تلاشش را به کار گرفته تا عمیق‌ترین مسائل فلسفی را به زبانی ساده شرح دهد. مشهورترین اثر جوناس سالزجیبر همین کتابی‌ست که مشغول مطالعه‌ی معرفی آن هستید. در آثار این نویسنده‌ی برجسته از دلِ آثار فلسفی نتایج قابل‌توجهی برای انسان امروزی گرفته می‌شود.

جملات برگزیده‌ی کتاب رواقی‌گری:

- اگر درست نیست، انجامش نده. اگر حقیقت نیست، بر زبان نیاورش. (مارکوس آئورلیوس)
- اول به خودت بگو چگونه می‌خواهی باشی، سپس کاری که لازم است انجام بده. (اپیکتتوس)
- یکی از مفیدترین سفرهایم وقتی بود که کشتی‌مان در دریا غرق شد. (زنو سیتیومی)
- همه می‌میرند. پس بهتر است به جای زندگی طولانی، یک زندگی باافتخار داشته باشیم. (موسونیوس روفوس)
- گر فرد نداند کشتی‌اش به سمت کدام بندر در حال حرکت است، هیچ بادی به کار او نخواهد آمد. (سنکا)

در بخشی از کتاب رواقی‌گری می‌خوانیم:

فضیلت کامل، ایده‌آلی است که تنها یک فرزانه می‌تواند به آن برسد اما نکتۀ دلگرم‌کننده این است که چیزی که در زندگی اهمیت دارد، «ما» به عنوان یک تمامیت است. شما می‌توانید به عنوان یک شخصیت کامل رشد کنید و به عمل آیید و دیگر مهم نیست آیا کسی کارهای بافضیلت شما را می‌بیند یا خیر. همین که پیشرفت می‌کنید و تلاش می‌کنید بهترینِ خودتان را عرضه کنید کافی است. پس فضیلت در اصل نوعی خردمندی به صورت عملی است؛ این‌که بدانید کار مناسب برای انجام دادن کدام است و همان کار را بکنید. و در نظر داشته باشید همان‌طور که یک درخت انگور در اولین سال‌های خود انگور عالی نمی‌دهد و در ابتدا تنها انگورهایی ترش دارد، شما هم اگر تلاش کنید بهترینِ خود باشید قطعاً بهتر می‌شوید، ولی در این مسیر ایرادهایی هم از خود نشان خواهید داد. این ناقص بودن کاملاً طبیعی است و چیزی است که رواقیون در زندگی خود مشاهده کردند.

به این جمله از سنکا توجه کنید: «وقتی چراغ خاموش شده است و همسرم که عادت من را می‌داند ساکت شده است، کل روزی که سپری کردم را بررسی می‌کنم. به کارهایی که انجام داده‌ام و حرف‌هایی که زده‌ام فکر می‌کنم.» سنکا هر شب دادگاهی برای خود برگزار می‌کرد، او در یکی از نامه‌های خود به نام دربارۀ خشم نمونه‌هایی از آن‌ها را مطرح می‌کند. مثال مورد علاقۀ من آن است که سنکا عصبانی می‌شود چون در یک مهمانی او را بر روی صندلی میهمان افتخاری ننشانده‌اند و خودش تصور می‌کند این شایستگی را داشته است. او کل شب را از دست میزبان عصبانی بوده است که او را جای دیگری نشانده، او همچنین از کسی که جای او نشسته است هم عصبانی است. او در یادداشتش به خودش می‌گوید: «ای ابله، چه فرقی دارد در کدام نقطه بنشینی؟»