کتاب زندگی به مثابه غفلت

معرفی کتاب زندگی به مثابه غفلت

کتاب زندگی به مثابه غفلت اثر لوکیوس آنایوس سنکا اثری فلسفی است که ما را با چیستی رواقی‌گری و رسیدن به آرامش درون در اوج بحران‌ها و مشکلات آشنا می‌کند. این کتاب علاوه‌بر شرح فلسفه‌ی رواقی، اندیشه‌های سنکا راجع‌به نوع حکومت مطلوب و برتری دیکتاتوری نسبت به دموکراسی را نیز شرح می‌دهد.

درباره‌ی کتاب زندگی به مثابه غفلت

زندگی ما کوتاه نیست. هر چند سال هم که عمر کنیم، زمان خوبی برای زیستن، لذت بردن و لمس آرامش داریم؛ اما روزهایمان خلاصه شده است در اضطراب، یأس و مشکلات بی‌پایان. چیزی که باعث شده تنها فرصتمان برای خوشبختی و شادمانی به استرس و ستیزهای پی‌درپی تبدیل شود، جاه‌طلبی بشر است. کتاب زندگی به مثابه غفلت (On the Shortness of Life) اثر لوکیوس آنایوس سنکا (Lucius Annaeus Seneca) به ما نشان می‌دهد که انسان نمی‌تواند به داشته‌های خود قانع باشد و زیاده‌خواهی را به جایی می‌رساند که هیچ‌چیز جز پوچی مطلق برای او باقی نماند.

سنکا برای ما نمایان می‌کند که تنها راه نجات زندگیمان از این تلاطم‌های دائمی چیست و چگونه می‌توانیم آرامش را به روح و ذهن خود بازگردانیم. شاید کمی عجیب به‌نظر برسد، اما فیلسوفی که در کتاب زندگی به مثابه غفلت ما را به ساده‌زیستی، رهایی از بند مال و مشغولیت‌ها و... تشویق می‌کند، آموزگار «نرون»، دیوانه‌ترین پادشاه جنایتکار روم باستان است.

سنکا ثروتی افسانه‌ای اندوخت و در سال‌های زندگی‌اش همواره جایگاه مهمی در دربار داشت. این فیلسوف در نهایت نیز به جرم همدستی در توطئه علیه امپراتور، به خودکشی اجباری محکوم شد؛ با این حال، ما را تشویق می‌کند تا آرامش ذهنی به دست آوریم و از تجملات جهان دور شویم.

رواقی‌گری سنکا؛ راهی برای زیستن در جهان آشفته

سیاست هیچ‌گاه از فلسفه جدا نبوده و نیست. زندگی ما نیز از این دو مفهوم دور نمانده و کاملاً تحت‌تأثیر اندیشه‌های سیاسی فیلسوفان است. کتاب زندگی به مثابه غفلت ما را با یکی از مهم‌ترین فلسفه‌های رومی، که تاکنون نیز پابرجا مانده و اثر آن را در سیاست و اجتماع می‌بینیم، آشنا می‌کند. شاید تصور کنید کسی که درباره‌ی ستایش فقر و نیاز بشر به غنای روحی سخن می‌گوید، احتمالاً باید فیلسوفی از شرق آسیا باشد که در کوه‌های تبت یا دشت‌های شمال ژاپن خلوت و سکوت را انتخاب کرده است، اما سنکا این‌گونه نیست.

این فیلسوف معتقد است باید در دل ظلم و فساد به رواقی‌گری پرداخت، نه در محلی دور از پستی‌های جهان. او باور دارد تجمل‌گرایی و زرق‌وبرق‌های بیهوده هیچ فایده‌ای برای روح انسان ندارند. او با برده‌داری، که در روم باستان عملی عادی و رایج بود، به‌شدت مخالف است و اعتقاد دارد هر فرد باید در مسیر خدمت شرافتمندانه به جامعه گام بردارد. کتاب زندگی به مثابه غفلت ما را با اندیشه‌های رواقی سنکا، که بخشی از تاریخ فلسفه هستند، آشنا می‌کند؛ اما این اندیشه‌ها تمام ذهنیت سنکا را تشکیل نمی‌دهند.

فلسفه رواقی‌گری؛ پیشگام تشکیل دیکتاتوری

دموکراسی که حالا برای ما واژه‌ای با بار مثبت است و آن را در تضاد با ظلم و زور می‌دانیم، از نظر لوکیوس آنایوس سنکا از استبداد مضرتر و ویرانگرتر است. در کتاب زندگی به مثابه غفلت نشر مضامین، گفت‌وگوی سنکا و فیلسوفی به‌نام سیسرون ارائه شده است که ما را با تصور سنکا از یک حکومت مطلوب آشنا می‌کند.

لوکیوس آنایوس سنکا با دیکتاتوری و خودکامگی موافق است. با وجود اینکه خشونت‌گری را تأیید نمی‌کند، ترجیح می‌دهد حکومت با رأی یک فرد مقتدر اداره شود، نه با نظر جمعی و دخالت مردم. سنکا معتقد بود یک حکمران شایسته باید بر اساس عقل و منفعت جامعه حکمرانی کند، نه بر مبنای نفع شخصی و قدرت‌طلبی. البته سنکا در دورانی می‌زیست که دموکراسی رو به زوال بود و آتن و روم، با وجود پایبندی به دموکراسی، درگیر جنگ‌های مداوم بودند.

از شتاب زندگی تا آرامش درونی؛ پیام سنکا

کتاب زندگی به مثابه غفلت، ترجمه‌ی فرهود مذهبی‌فرد، با توصیه‌ها و ایده‌های فلسفی خود از ما می‌خواهد عمرمان را صرف زیاده‌خواهی، دخالت در امور دیگران و حسد نکنیم. ما به دنیا آمده‌ایم تا به خودشناسی و خودسازی برسیم و برای این کار باید ابتدا زیستن در همان لحظه را بیاموزیم. سرعت بیش از حد زندگی و دویدن برای رسیدن به مشغله‌های پی‌درپی، ما را با روح خود بیگانه می‌کند و زیستن را از ما دریغ می‌سازد.

با خرید کتاب زندگی به مثابه غفلت اثر سنکا، قدر عمر خود را بیشتر می‌دانید و با جاه‌طلبی و حسدورزی، روزهای محدود زندگی را با آرامش سپری خواهی کرد.

کتاب زندگی به مثابه غفلت برای شما مناسب است اگر

• به فلسفه رواقی و کتاب‌های فلسفی رواقی‌گری علاقه‌مندید و می‌خواهید قدر لحظه‌های زندگی خود را به‌خوبی بدانید.
• به فلسفه روم باستان و دیدگاه اندیشه‌ورزان گذشته نسبت به شکل دولت و چگونگی برخورد با چالش‌های زندگی علاقه دارید.
• زندگی برایتان بی‌معنا به نظر می‌رسد و به دنبال یک کتاب برای آرامش ذهن و معنا بخشیدن به زندگی هستید.

در بخشی از کتاب زندگی به مثابه غفلت می‌خوانیم

بسیاری به دنبال این هستند که جلوه‌ی مطبخ خود را از حیواناتی غریب و کمیاب پر کنند؛ و شرم نمی‌کنند که چنین چیزی بخواهند. آن‌ها از هر سو هر چیزی را برای انسان‌های شکم‌پرست و مشکل‌پسند جمع می‌کنند. از دورترین دریاها غذاهایی نادر می‌آورند.

برای این‌که بخورند قی می‌کنند و برای این‌که قی کنند، می‌خورند. در ضیافت‌ها برای این‌که بتوانند تمام دنیا را ببلعند، حتى به قوه‌ی هاضمه‌ی خود هم رحم نمی‌کنند. فقر چه صدمه‌ای می‌تواند به او برساند؟ حتی اگر شخص به آن امور نیز متمایل باشد، باز هم فقر برای او نیک خواهد بود؛ زیرا برخلاف میلش باعث شفای او خواهد شد؛ و اگر او این درمان را نپذیرد، در نهایت ناچار می‌شود از آن اعمال پرهیز کند.

قیصر کالوس - فردی که تصور می‌کنم طبیعت او را به عنوان نمونه‌ای از عالی‌ترین شرارت در بهترین وضعیت ایجاد کرده بود- در یک روز غذایی به ارزش ده میلیون سترس خورد. هر کس که در باب این موضوع اندیشه می‌کند، متحیر می‌شود که او چگونه توانست در یک وعده معادل خراج یک ایالت را صرف کند.

بی‌نوایانی هستند که اشتهای‌شان تنها با غذاهای گران‌قیمت فرو می‌نشیند. با این وجود، طعم‌های دلپسند یا اثر مطلوب بر ذائقه نیست که باعث گرانی آن غذاها می‌شود؛ بلکه کمیاب بودن و دشواری تولید آن‌ها است. اگر مردم تصمیم بگیرند به آن احساس نیکی خالص بازگردند، کجا نیازی به این‌چنین خدماتی که برای تسکین شهوت پرخوری به کار می‌روند، خواهد بود؟ چه نیازی به واردات غذاهای کمیاب یا اتلاف جنگل‌ها یا چپاول اقیانوس‌ها خواهیم داشت؟

اطراف ما خوراک‌های بسیاری است که طبیعت در همه جا پراکنده و در دسترس یکایک ما هستند؛ اما انسان‌ها چنان از آن‌ها می‌گذرند که گویی نابینا هستند؛ و هر کشوری را جستجو می‌کنند، از دریاها می‌گذرند و اشتهای خود را با خوراک‌هایی غیرقابل تصور فرو می‌نشانند؛ در حالی که با اندک هزینه‌ای می‌توانند به سیری برسند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
مقایسه‌ی سیسرون و سنکا
دولت
شکل‌های مختلف حکومت
تسلی برای هِلویا
در باب آسودگی خیال