کتاب اودیپوس

کتاب اودیپوس نمایشنامه‌ای به روایت لوکیوس آنتوس سنکا، بازخوانی تدهیوز و ترجمه‌ی امین اصلانی است. اودیپوس یک اسطوره یونانی است که پدرش در خواب می‌بیند توسط او کشته می‌شود و به همین خاطر در کودکی به بیابانی انداخته می‌شود تا بمیرد، اما اودیپوس توسط پادشاه سرزمین دیگری بزرگ می‌شود و در یک نبرد بی‌آنکه بداند پدرش کیست، او را می‌کشد.

در سال 1967 تئاتر ملی انگلستان، قردادی به امضا می‌رساند که اجرایی از ترجمه‌ی تراژدی اودیپوس اثر سنکا (seneca’s oedipus) توسط دیوید ترنر به کارگردانی سر لارنس اولیویه به ‌اجرا رود. سر لارنس مریض می‌شود و به جای خود پیتر بروک را به‌عنوان کارگردان مدعو به تئاتر ملی دعوت می‌کند. وقتی بروک ترجمه را می‌خواند، رویکرد مترجمِ آن را با ایده‌های مدرنی که برای اجرایی متفاوت از اثر سنکا در سر می‌پرورده، چندان همخوان نمی‌یابد. بنابراین از تدهیوز خواهش می‌کند که از این ترجمه بازنویسی آزادتری به‌دست دهد و اقتباسی متفاوت از آن ارایه کند.

لوکیوس آنئوس سنکا (Lucius Annaeus Seneca) یک فیلسوف رواقی است که چهار قرن پیش از میلاد مسیح در یونان زندگی می‌کرده است و این نمایشنامه را نیز به تاسی از شرایط روزگار خود نوشته است.

در بریده‌ای از کتاب اودیپوس می‌خوانیم:
هان ای شمایان، ای قوم من ای مردمان شهر من ای طیوه‌نشینان ای همه شما پشت‌دوتاشده به طاعون همه‌ی نفس‌ها ویران چشم باز کنید که من راه خود می‌کشم و با خود می‌برم و آن نفرینِ دنبالِ خود را نیز با خود می‌کشانم و دور می‌کنم.

اینک دیگر بار امیّد در شما می‌شکفد. سر بلند کنید، به چشم بنگرید که آسمان‌ها چهر دیگر می‌کند آفتاب و گیاه و همه باقی، روی می‌چرخاند. هان ای شمایان که همه به آرزوی مرگ، زانو در بغل کرده‌اید و رویتان را درپوشیده‌اید به خاک به تمنای گور؛ سر فراز کنید و چشم بگردانید.

اگر توانید اینک برخیزید. اگر توانید اینک دم زنید دم زنید از این هوای تازه فروش بلعید که همه‌ی دردها را درمان کند همه‌ی زخم‌ها را آرام کند خروش کنید مرده‌هاتان را به خاک کنید بی‌که بهراسید؛ که من، چنان کردم که چرک آن مرضِ عفن از زمین شما رخت بربست که من آن را با خود کشانیدم من به دورش بردم به درش بردم. این تقدیر این هماوردِ سخت‌دلِ سخته‌کمان دشمن من، دشخواه من، دشچشم من، تویی دوستی که من برمی‌گزینم، بیا بیا با من.