کتاب کالیگاریسم: نگاهی به فرهنگ تصویری در سینمای جمهوری وایمار

کتاب "کالیگاریسم" نوشته امین اصلانی نگاهی به فرهنگ تصویری در سینمای جمهوری وایمار، به همراه فیلم نامه کابینه دکتر کالیگاری می باشد.

فیلم سینمایی «کابینه دکتر کالیگاری»برای دانشجویان تئاتر و سینما نامی آشناست چون این فیلم به کارگردانی روبرت وینه، از اولین های سینمای صامت اکسپرسیونیستی و از برجسته‌ترین فیلم‌های ترسناک آلمان است. البته این فیلم را در ایران، بیشتر به نام «مطب دکتر کالیگاری» می شناسند.

کالیگاری هم یک روان‌درمانگر است که در مطبی رسمی در یک تیمارستان کار می‌کند، هم کابینۀ او اشاره به اتاقک خیمه‌شب‌بازی یک شعبده‌باز دوره‌گرد دارد که شکل تحریف‌یافته‌یی از روان‌کاوی است، یعنی هیپنوتیسم که در اینجا در ردیف شارلاتانیسم قرار می‌گیرد.

زیگفرید کراکائر در تأملات خود در باب جامعه‌شناسی فیلم می‌گوید، سرگرمی‌های عمومی مثل کارناوال و خیمه‌شب‌بازی، مناسبات اجتماعی و شکل‌گیری‌های سیاسی همه در پیوند مستقیم هستند و از این منظر در فیلم‌هایی که در جمهوری وایمار در سنت کالیگاریسم ساخته شده‌اند، ساختارهای اجتماعی و روابط طبقات و موتیف‌های روایی در تناظر با هم قرار دارند. درواقع این فیلم‌ها هیچ‌گاه از بازتاب دادن جامعه بازنمی‌ایستند و هرقدر هم که لایه‌های رویی مسائل اجتماعی را نادرست یا کج‌ومعوج و از ریخت‌افتاده به نمایش می‌گذارند، روشن‌تر، همچون آیینه‌یی تمام‌نما، مکانیسم‌های پنهان جامعه را منعکس می‌کنند.