کتاب داستان جنگجو و دوشیزه اسیر

کتاب داستان جنگجو و دوشیزه اسیر نوشتۀ خورخه لوئیس بورخس از مجموعه «هزارتوی بورخس» شامل داستان‌ها و نوشته‌هایی است که در هرکدام سرگذشت یک زندگی، یک شخصیت یا یک پدیده واقعی با همه حاشیه‌ها، متن و پیرامونش ترسیم شده و شما را وارد هزارتویی معنایی و تصویری می‌کند.

کتاب هزارتوهای بورخس مجموعه‌ای از داستان‌های کوتاه و مقالات است، نوع نثر بورخس ساده نیست، اما با خواندن هر یک از مقالات و داستان‌های او در می‌یابیم که خورخه لوئیس بورخس (Jorge Luis Borges) از چه استعداد و مهارتی در نوشتن برخوردار بوده است. بنابراین می‌توان این کتاب را یک شاهکار ادبی قلمداد نمود. به علاوه مهارت، کاردانی، شوخ طبعی و هوش زیاد، از ویژگی‌های برجسته او به شمار می‌آید. همچنین او اغلب در داستان‌هایش، به ایده زندگی در زمان حال اشاره دارد، گذشته و آینده‌ای وجود ندارد. هزارتوها از این لحاظ ویژگی جادویی و افسانه‌ای دارد، زیرا او اغلب برای بیان ایده‌های ذهنی‌اش، از استعاره و نماد استفاده می‌کند.

جز داستان اِما زونز که طرح و توطئۀ شگفت‌انگیزش بسیار عالی‌تر از اجرای فاقد جسارتش بود، و سسیلیا اینگنییروس ایدۀ آن را به نویسنده داده بود و «داستان جنگجو و دوشیزۀ اسیر» که می‌کوشد دو واقعۀ ظاهراً حقیقی را شرح دهد، بقیۀ داستان‌های این کتاب به حوزۀ داستان‌های خیالی (فانتزی) تعلق دارد.

از میان آن‌ها، اولی کاملاً واقعی‌نماست؛ موضوع آن تأثیری است که بی‌مرگی و جاودانگی می‌تواند بر نوع بشر داشته باشد. خطوط برجستۀ اصول اخلاقی بی‌مرگی، در داستان «مرد مرده» دنبال شده؛ در این داستان آزودو باندییرا، مردی است از اهالی ریورا یا سرولارگو، و هم‌چنین یک‌جور الوهیت عجیب‌و‌غریب است روایتی دورگه و جسورانه از داستان بی‌نظیر چسترتون، به نام یکشنبه. دربارۀ داستان «علمای دینی» فقط گفتن این نکته کفایت می‌کند که یک رؤیاست، رؤیایی کمابیش مالیخولیایی دربارۀ هویت شخصی؛ دربارۀ «زندگی‌نامۀ تادئو ایزیدورو کروز» هم، کافی است بگویم که تفسیری است از داستان «مارتین فییرو».

داستان «خانۀ آستریون» و شخصیت قهرمان نگون‌بخت این داستان را به تابلوی رنگ روغنی مدیونیم که «واتس» در سال 1896 کشیده بود. «مرگ دیگر» داستانی خیالی دربارۀ زمان است که نویسنده آن را تحت تأثیر بعضی مباحث «پی‌یر دامیانی»، به هم بافته‌ است.

خورخه لوئیس بورخس نویسنده، شاعر و ادیب معاصر آرژانتینی، از برجسته‌ترین نویسندگان آمریکای لاتین است. شهرت او بیشتر به خاطر نوشتن داستان کوتاه است. یکی از مشهورترین کتاب‌های او، داستان، گلچینی از داستان‌های کوتاه بورخس به انتخاب خودش است که مضامینی همچون رؤیاها، کتابخانه‌ها، آیینه‌ها، حیوان‌ها، فلسفه، دین و خدا را می‌توان حلقه اتصال این داستان‌ها دانست.

بورخس را استاد تلفیق مضامینی چون رویاها، ادیان، افسانه‌ها و اساطیر، حیوان‌ها، کتاب‌ها و کتابخانه‌ها می‌دانند. حجم عظیم دانسته‌ها و معلومات او حتی با خواندن مجموعه داستان‌هایش نیز میسر نیست؛ در عین حال هر داستانش انبوهی از آگاهی، اطلاعات و مضامین تخیلی را به مخاطبش عرضه می‌کند.

خورخه لوئیس بورخس در داستان‌هایش و آنچه در کتاب هزارتوی بورخس (Collected Fictions)‌ خواهید خواند، به وفور از مضامین و متون شرقی استفاده کرده و جابه‌جا در آثارش به آیین‌ها، کتاب‌ها، تاریخ ملت‌ها و فرهنگ‌ها ارجاع داده است. جهان داستانی او را جهانی تودرتو می‌دانند که خواننده با ورود به آن، قدم به دنیاهای متفاوتی می‌گذارد.

وی هیچ رمانی ننوشت. داستان کوتاه‌های خورخه انقلابی در فرم داستان کوتاه کلاسیک ایجاد کرد. بعدها منتقدین از وی به عنوان نویسنده پست مدرن نام بردند. با اینکه بارها نامزد دریافت جایزه نوبل ادبیات شد هیچگاه برنده آن نشد. با این وجود جایزهٔ ملی ادبیات آرژانتین را از آن خود کرد. بورخس به مرور زمان بینایی خود را از دست می‌داد و قبل از مرگ کاملاً نابینا شد. وی در زمان تصدی پست ریاست کتابخانهٔ ملی آرژانتین، تقریباً نابینا بود.

در بخشی از کتاب داستان جنگجو و دوشیزه اسیر می‌خوانیم:

آن زن سرخ‌پوست مو بور که هر سال به پولپریاس در خُنین یا فورت لاوال می‌آمد و به‌ دنبال جواهرات بدلی و گیره می‌گشت، بعد از گفت‌وگو با مادربزرگ من، دیگر پیدایش نشد. اما آن دو یک‌ بار دیگر همدیگر را دیدند. مادربزرگم به شکار رفته بود؛ نزدیک زمین‌های باتلاقی، کنار کلبه‌ای کثیف و بدنما، مردی سر گوسفندی را می‌برید. انگار که در رؤیا باشد، زن سرخ‌پوست سوار بر اسب از راه رسید. او روی زمین خوابید و خون گرم را نوشید. نمی‌توانم بگویم که آیا او این کار را کرد، چون نمی‌توانست طور دیگری رفتار کند؛ یا به‌عنوان مبارزه‌طلبی و به‌ عنوان نشانه‌ای [برای مادربزرگم] چنین رفتار کرد.

هزار و سیصد سال و یک اقیانوس، ما‌بین داستان زندگی دوشیزۀ ربوده شده و داستان زندگی دروکتولفت فاصله است. اکنون هر دو داستان بازنیافتنی‌اند. تصویر بربری که طرف راونا را گرفت و تصویر زن اروپایی‌ای که دشت‌های وحشی را برگزید، شاید متعارض به‌ نظر برسد، اما هر دوی‌شان را انگیزۀ درونی اسرارآمیزی با خود کشاند، انگیزه‌ای ژرف‌تر از عقل و منطق، و هر دوی‌شان آن انگیزه‌ای را پذیرفتند که نمی‌توانستند توجیهش‌ کنند. سرگذشت‌هایی که تعریف کردم، شاید یک سرگذشت واحد باشد. پشت و روی این سکه، در چشم خداوند یکسان است.