آیا واقعاً اضطرابها ریشه در کودکیتان دارند؟ اتو رانک در کتاب ترومای تولد با رویکردی روانکاوانه، به سراغ نخستین تجربهی جدایی انسان، یعنی تولد میرود. از نظر او ریشهی بسیاری از تعارضات روانی و اضطرابهای انسان را باید در این تجربهی آغازین جستوجو کرد. او تولد را نخستین جدایی انسان میداند؛ جداییای که آثار روانیاش میتواند در ادامهی زندگی نمود یابد. این چهرهی برجستهی مکتب روانکاوی در این کتابش میکوشد نظریهی خود را شرح و بسط دهد.
دربارهی کتاب ترومای تولد
به جنین فکر کنید؛ موجودی که پیش از لحظهی تولد در ایدئالترین محیط قرار دارد و تمام نیازهای بیولوژیکیاش به بهترین شکل برآورده میشود. این وضعیت نوعی وابستگی به بدن مادر ایجاد میکند. حالا فکر کنید که این جنین قرار است از این موقعیت بینقص خارج شود و لحظههایی مانند گرسنگی، سردی و تشنگی را تجربه کند. کتاب ترومای تولد اثر اتو رانک تمرکز خود را دقیقاً بر همین لحظه گذاشته است و میخواهد لحظهی تولد را بررسی کند.
شاید دلایل اضطرابها تغییر کند، اما آیا ماهیت آنها نیز در طول زندگی متغیر است؟ روانکاوان بزرگ و درخشانی مانند فروید، ملانی کلاین و مارگارت ماهلر دربارهی اضطراب جدایی نظریهپردازی کردهاند، اما هیچکدام به اندازهی رانک، منشأ اضطراب را در تجربهی تولد جستوجو نکردهاند. نویسندهی کتاب حاضر تلاش میکند نشان دهد که ترومای تولد چگونه میتواند در شکلگیری اضطراب جدایی نقش داشته باشد و چه تأثیری بر اضطرابهای دوران کودکی، تعارضهای روان رنجورانه، باورهای مذهبی و حتی تفکرات فلسفی انسان بگذارد.
ضربهی تولد؛ لحظهای که هرگز فراموش نمیشود
کتاب ترومای تولد بعد از بررسی وضعیت اضطرابآور جدایی نوزاد از مادر، به نخستین اضطرابهای دوران کودکی میپردازد. اتو رانک معتقد است که تجربهی تولد میتواند الگویی برای فهم اضطرابهایی باشد که کودک در مراحل بعدی رشد خود تجربه میکند. این روانکاو، دوری از مادر، تنها ماندن در یک محیط، بیتوجهی و حضور در یک محیط ناشناخته را از موقعیتهایی میداند که میتوانند تجربهی اولیهی جدایی را برای کودک تداعی کنند.

از این منظر، تلاش کودک برای حفظ رابطهی نزدیک با مادر را نیز میتوان در چارچوب میل ناخودآگاه او به بازگشت به وضعیت امن پیش از تولد تفسیر کرد. اتو رانک در بخشهای بعدی و با توجه به نظریات روانکاوی فروید به ارتباط میان امیال مختلف انسان با اضطراب بنیادی تولد پرداخته و با پرسشهای مهم روبهرو میشود. چرا انسان تجربهی اضطراب را پیوسته تکرار میکند و چطور میتواند با سازگاری نمادین با این تجربهی تکرارشونده و دشوار کنار بیاید؟
اگر میخواهید بدانید تجربهی اضطراب جدایی چگونه میتواند بر تفکرات فلسفی انسان تأثیر بگذارد با خرید کتاب ترومای تولد که توسط علی پژوهنده ترجمه شده و به همت انتشارات آموزش عالی آزاد دانشیار به چاپ رسیده است، پاسخ خود را دریابید. همینطور میتوانید با یکی از مهمترین نظریات تاریخ روانکاوی بهتفصیل آشنا شوید.
در نکوداشت کتاب ترومای تولد
- روانشناسی قدیمی دوران فروید واقعاً جذاب و لذتبخش است؛ حتی اگر در پنجاه سال گذشته، ذهنهایی که خود را برتر میدانستند، بسیاری از نظریههای آن را «باطلشده» یا بیاعتبار اعلام کرده باشند. رانک یکی از بهترین چهرههای این جریان است. به طور خلاصه، وحشت ناشی از تولد همان ترومای بنیادینی است که همهی روانرنجوریهای دوران بزرگسالی را برمیانگیزد. (کاربر گودریدز)
کتاب ترومای تولد برای شما مناسب است اگر
- دانشجوی روانشناسی هستید و برای مطالعهی نظریات روانکاوی اتو رنک به یک منبع احتیاج دارید.
- به نظریات روانکاوی کلاسیک مثل نظریات فروید علاقه دارید.
- کنجکاوید تأثیرات لحظهی تولد را بر فرایند رشد روانی انسان مطالعه کنید.
- مایلید با نظریهی اتو رانک پیرامون رشد انسان و ترومای کودکی آشنا شوید.
در بخشی از کتاب ترومای تولد میخوانیم
نقطهی آغاز فهم این مفهوم، درک جایگاه همدلی در رابطهی اولیهی کودک با مادر است. رنک همدلی را نه صرفاً یک مهارت شناختی یا عاطفی در بزرگسالی، بلکه یکی از نخستین اشکال رابطهی اخلاقی میان انسان و دیگری میداند. کودک، در تجربهی نخستین جدایی از مادر، با احساسی از گناه روبهرو میشود که، به باور رنک، در او نوعی قابلیت برای درک احساسات مادر پدید میآورد؛ نوعی همدلی که نه از سر یادگیری یا تجربهی متأخر، بلکه از دل جدایی پدید آمده و ریشه در اضطراب گناه دارد. درواقع، این گناه نخستین زمینهای است که در آن رابطهی اخلاقی امکانپذیر میشود. برای فهم بهتر این موضوع، بیاییم به یک نمونهی بالینی شایع توجه کنیم:
بیماری که با انگیزهای قوی وارد درمان میشود، فردی با تحصیلات بالا، موقعیت اجتماعی مطلوب، و موفق در نقشهای مختلف زندگی. در ابتدا از تعارضات میانفردی، خستگی در روابط زناشویی و سنگینی مسئولیتها میگوید. خیلی زود، پیوندی عاطفی میان او و درمانگر شکل میگیرد؛ پیوندی که نشانهای از انتقال مثبت است و در رواندرمانی نشانهی پیشرفت درمان تلقی میشود. اما اندکاندک نشانههایی از قطع رابطه ظاهر میشود: فراموش کردن جلسات، دیر رسیدن، غیبتهای بیدلیل. روانکاوی کلاسیک این رفتار را مقاومت مینامد و آن را نشانهای از نزدیک شدن به موضوعات دردناک و دفاع ناآگاه بیمار تلقی میکند. اما رنک با نگاهی دیگر وارد میدان میشود: او این کنشها را نه مقاومت، بلکه چنانکه در بخش پیش گفته شد، تجلی ارادهی بیمار میداند؛ ارادهای که ممکن است ناآگاه باشد، اما بیتردید معنادار است.
از دید رنک، درمانگر نمیتواند ارادهی بیمار را نادیده بگیرد و آن را تنها در قالب واژهی مقاومت تحلیل کند. باید دید بیمار چه میخواهد. در مثال بالا، ممکن است بیمار در پی نزدیکی بیشتر به درمانگر باشد؛ نزدیکیای که، چون از سوی درمانگر پاسخ نمییابد یا تهدید به طرد در آن نهفته است، به اضطراب و پسرفت منجر میشود. ارادهی وصال و ترس از فراق همزمان در بیمار عمل میکنند؛ بیمار میخواهد یکی شود، اما از طرد شدن نیز هراسان است.
بله















