کتاب مادراپور اثر روبر مرل با ترجمه مهدی سمسار از نشر خوارزمی

به پروازی که نه مقصد دارد و نه خلبان، خوش آمدید. کتاب مادراپور اثر روبر مرل رمانی علمی و تخیلی با درون‌مایه‌ی فلسفی است که ما را به فرودگاهی کاملاً خالی و خلوت می‌برد. یک پرواز در انتظار ماست؛ پروازی به سمت سرزمینی ناشناخته با مسافرانی که هیچ‌کدام نمی‌دانند هدفشان از این سفر چیست. در این میان، دو رباینده‌ی هواپیما دست به اقدامی خطرناک می‌زنند و فضای این داستان را دگرگون می‌کنند.

درباره‌ی کتاب مادراپور

هیچ‌جا اینجا نیست. عجیب‌ترین اتفاقی که ممکن است برای یک آدم بیفتد، همین است که خود را در فرودگاه روواسی-آن-فرانس پاریس، تنها ببیند. این‌طور که معلوم است، سرجیوس مدت زیادی از اخبار و وقایع دور بوده و باخبر نشده که چیدمان فرودگاه به‌کلی دگرگون شده است! معماری ساختمان و نحوه‌ی کنار هم قرار گرفتن وسیله‌ها، گرد و دایره‌ای‌شکل است. هواپیماها دارای تونل‌هایی شیشه‌ای هستند و یک فرش متحرک به آن‌ها چسبیده است! سرجیوس بلیت سرزمینی عجیب را در دست دارد؛ جایی در شرق آسیا که کتاب مادراپور از روبر مرل ما را به آن‌جا هدایت می‌کند.

خوشبختانه سرجیوس قرار نیست تا ابد در این فرودگاه سردرگم بماند. مهمانداری زیبا و مهربان به سوی او می‌آید و او را سمت هواپیمای مخصوصی که فقط در بخش درجه‌یک آن چند مسافر حضور دارند، می‌برد. او عاشقانه به مهماندار خیره شده است، اما از آن‌جایی که خود را زشت‌رو و به‌شدت غیرجذاب می‌داند، نمی‌تواند به این مهماندار و هیچ زن دیگری ابراز علاقه کند.

سرجیوس شغل بسیار خوبی دارد، اما زندگی‌اش کسالت‌بار و یکنواخت است. او مترجم سازمان ملل است و حالا هم برای آشنایی با مردم سرزمینی ناشناخته به نام مادراپور، راهی این کشور شده است. روبر مرل در کتاب مادراپور ما را همراه با سرجیوس به راهروهای فرودگاه کاملاً خالی و عجیب می‌برد که نه ما و نه سرجیوس نمی‌دانیم قرار است به کجا منتهی شود.

روبر مرل در سفری به سوی سرزمین ناشناخته

مهماندار معتقد است سرجیوس دیر آمده و تمام مسافران هواپیما منتظر او هستند؛ درصورتی‌که او زود رسیده و هیچ مرحله‌ی تشریفاتی مانند رد شدن از گیت پلیس، تحویل چمدان‌ها و... را نگذرانده است.

او به دستور مهماندار، چمدان‌هایش را در یک آسانسور می‌گذارد و مطمئن است که این آسانسور هیچ ارتباطی با هواپیما ندارد! کتاب مادراپور اثر روبر مرل از رمان‌های علمی و تخیلی است که مضمونی فلسفی در آن مستتر شده است. روبر مرل ما را در محیطی غیرعادی قرار می‌دهد که باید با کمک نمادها و علائمی که در داستان قرار داده، معما و مقصود اصلی او را کشف کنیم. به این دلیل می‌توانید برای درک بهتر لایه‌های فلسفی و نمادین این اثر، نقد کتاب مادراپور را هم مطالعه کنید.

در این هواپیما، صندلی‌ها به شکل دایره‌ای چیده شده‌اند. پانزده مسافر و یک مهماندار در این پرواز حضور دارند. هرکدام از آن‌ها به دلیلی خاص به این سفر آمده‌اند. در میان این نفرات، یک زن و مرد هندی نیز حضور دارند که در سمت چپ دایره نشسته‌اند؛ هیچ‌کس نمی‌داند آن‌ها چه کسانی هستند و چه هدفی دارند؛ اما روبر مرل در رمان مادراپور تا دقایقی دیگر به ما نشان می‌دهد که این زن و مرد قرار است هواپیما را به چه سمت‌وسویی ببرند.

پیش به سوی مادراپور

این هواپیما خلبان ندارد و کسی که آن را هدایت می‌کند، زمین است. مسافران به دستور زمین، در همان لحظات ابتدایی پرواز، داروی اونیریل را دریافت می‌کنند تا سفری بدون درد و رنج را سپری کنند. همه دارو را از دست مهماندار می‌گیرند، به‌جز یک نفر؛ او روبی است. پسری آلمانی با لباس‌های شاد و رنگارنگ. او می‌خواهد قهرمان رمان مادراپور نشر خوارزمی باشد و حاضر نیست از دردهایش فرار کند. روبی ترجیح می‌دهد بدون حس خلسگی، اتفاقات این سفر را تجربه کند.

زمان زیادی از لحظه‌ی آغاز پرواز نگذشته که زن و مرد هندی هویت خود را فاش می‌کنند. آن دو نفر ربایندگان هواپیما هستند و می‌خواهند در جایی که دستور می‌دهند، هواپیما توقف کند. مرد هندی معتقد است هیچ سرزمینی به نام مادراپور وجود ندارد و این هواپیما نیز به هیچ‌جا نمی‌رسد. او زمین را تهدید می‌کند که اگر در کنار دریاچه‌ای که خودش انتخاب کرده، هواپیما را فروننشاند، مسافران را اعدام می‌کند!

با خرید کتاب مادراپور ترجمه‌ی مهدی سمسار، به سفری خواهید رفت که نه روبر مرل، نه شما و نه هیچ‌کدام از مسافران این هواپیما نمی‌دانند مقصدشان کجاست و قرار است در مقصد نهایی با چه فاجعه‌ای روبه‌رو شوند.

کتاب مادراپور برای شما مناسب است اگر

• در جست‌وجوی داستان‌های نمادین هستید که هرکدام از شخصیت‌ها و عناصر، مفهومی فلسفی را منتقل کنند.
• به رمان‌های فلسفی که در قالب داستانی تخیلی، سرنوشت و زندگی انسان را ترسیم می‌کنند، علاقه‌مندید.
• از خواندن کتاب‌های روبر مرل لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب مادراپور می‌خوانیم

می‌خواستم، این صورت ظاهر را همچون پوست کهنه‌ای بکنم و آن را دور از خود پرتاب کنم. این شکل ظاهر در من احساس غیرقابل تحملی از ظلم و بی‌عدالتی ایجاد می‌کند. هر چه هستم، هر چه می‌کنم، هر چه کرده‌ام _ در ورزش، در توفیقهای اجتماعی و در مطالعۀ زبانهای مختلف _ هیچ یک از آنها سودی نداشته‌است. یک نگاه به‌دهان و چانه‌ام، همۀ ارزشهای مرا از میان می‌برد. برای مردمی که به‌من می‌نگرند، آن انسانیتی که در چشمان من مشهود است و تکذیب‌ _ کننده خصوصیت حیوانی و شهوانی چهرۀ من است، اهمیت ندارد. آنها فقط به بدشکلی بخش زیرین صورت من چسبیده‌اند و بی‌آنکه حق اعتراض داشته‌باشم، محکومم کرده‌اند.

گفتم که فکر آنان را می‌شنوم. به‌محض اینکه جایی ظاهر می‌شوم، می‌شنوم که با حیرت به‌خود می‌گویند: «اینکه یک اورانگوتان است.» و بلافاصله حس می‌کنم که وسیلۀ مضحکه و مسخره شده‌ام.

خنده‌دار این است که من با این همه زشتی، به‌زیباییهای بشری سخت حساس هستم. یک دختر خوشگل و یک کودک شاداب مرا خوشحال می‌کنند. لیکن به‌کودکان نزدیک نمی‌شوم، از بیم اینکه مبادا هراسان شوند. و با زنها خیلی کم تماس می‌گیرم. در اینجا متذکر شوم، حیوانات، که به‌آنها عشق و علاقۀ زیاد دارم ابداً ترسی از من ندارند و خیلی زود با من انس می‌گیرند و من هم در کنار آنها احساس آرامش می‌کنم. در چشمان آنها هیچ چیز تحقیرکننده‌ای نسبت به‌خود نمی‌بینم؛ منحصراً محبت است محبتی که می‌خواهم، می‌گیرم و پس می‌دهم. آه، چه دنیای خوبی می‌شد، و چقدر من در چنین جهانی خوشبخت بودم، اگر در آن آدمیان هم می‌توانستند نگاه اسبها را داشته‌باشند.