بله
کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین، رمانی علمی-تخیلی به قلم مری شلی است که روایتگر خلق موجودی زنده توسط دانشمندی جوان و جاه‌طلب به نام ویکتور فرانکنشتاین است؛ موجودی که تبدیل به هیولا می‌شود و خیلی زود زندگی دانشمند و دیگر اطرافیانش را دگرگون می‌سازد. این رمان که امروزه به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین آثار در حوزه‌ی ادبیات گوتیک شناخته می‌شود، در زمره‌ی برترین رمان‌های انگلیسی گاردین قرار گرفته است.
درباره‌ی کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین
مری شلی نگارش کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین را زمانی که فقط هجده سال داشت، آغاز کرد؛ اثری که حالا و بعد از گذشت سالیان طولانی یکی از مطرح‌ترین آثار ژانر علمی - تخیلی و ادبیات گوتیک محسوب می‌شود و الهام‌بخش اقتباس‌های فراوانی شده است. دانشمند جوانی به نام ویکتور فرانکنشتاین، با جاه‌طلبی تمام و با رویای آفرینش موجودی زنده از بقایای اجساد انسان‌ها، مخلوقی را به‌وجود می‌آورد که به‌سرعت از کنترل او خارج می‌شود و به هیولایی بدل می‌گردد که در برابر خالق خویش می‌ایستد.
کتاب فرانکنشتاین مری شلی، یکی از مطرح‌ترین آثار گوتیک در سراسر تاریخ ادبیات است که در زیر لایه‌ی روایت داستان جذاب و دلهره‌آور خود مفاهیم عمیقی را مطرح می‌کند و انسان را به تفکر درباره‌ی آن فرا می‌خواند. موضوعاتی مانند جایگاه انسان در کائنات، جاه‌طلبی‌های افسارگسیخته و مسئولیت اخلاقی خالق در برابر مخلوق از محورهای اصلی این رمان است. همچنین، این اثر بیش از دو قرن پیش، درباره‌ی خطرات بی‌مهابای پیشرفت علم هشدار داده بود.
هیولای فرانکنشتاین؛ رویارویی مخلوق در برابر خالق
رمان فرانکنشتاین یا پرومته نوین، داستان دانشمند بلندپروازی به نام ویکتور فرانکنشتاین را روایت می‌کند که در سودای دمیدن روح در کالبدی بی‌جان، دست به آزمایشی جسورانه می‌زند. او با استفاده از اجزای بدن مردگان، موجودی زنده می‌آفریند؛ اما بلافاصله پس از تولد این مخلوق، از ظاهر او هراسیده و او را به حال خود رها می‌کند. این موجود که در آغاز روحیه‌ای آرام داشت، در پی طرد شدن از سوی جامعه و رنج تنهایی، به فردی انتقام‌جو بدل می‌شود.
این روند تقابلی ویرانگر را میان خالق و مخلوق شکل می‌دهد که سرنوشت هر دو را به سوی پایانی تلخ سوق می‌دهد. هیولای فرانکنشتاین در پسِ ظاهر ترسناک و اقدامات ظاهرا هولناکی که انجام می‌دهد، یک مخلوقِ مفلوک و رانده شده است که خود را این‌گونه توصیف می‌کند: موجودی که می‌توانست آدم ویکتور باشد، اما تبدیل به فرشته‌ی سقوط کرده‌ی او شد.
اگر می‌خواهید رمانی بخوانید که در عین هولناک بودن و فضاسازی گوتیک، احساساتتان را به اندازه‌ی کافی برانگیزد، خرید کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین نشر مرکز را از دست ندهید. این رمان کلاسیک خارجی را کاظم فیروزمند به فارسی برگردانده و نشر مرکز آن را منتشر کرده است.
جوایز و افتخارات کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین
- حضور در فهرست صد رمان تأثیرگذار به انتخاب بی‌بی‌سی نیوز
- یکی از شش رمان منتخب کلاسیک علمی-تخیلی از نگاه پست سلطنتی برای چاپ روی تمبر
- در فهرست صد رمان برتر مجله‌ی گاردین در سال 2015
نکوداشت‌های کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین
- داستانی خارق‌العاده که در آن مری شلی قدرت‌های بی‌نظیری از تخیل شاعرانه را آشکار می‌سازد. (والتر اسکات)
- داستانی بسیار جسورانه. (مجله لا بل اسامبله)
- نویسنده هم در مفهوم‌پردازی و هم در استفاده از زبان، صاحب قدرت است. (جان ویلسون کراکر)
- رمان فرانکنشتاین از اهمیت زیبایی‌شناختی و اخلاقی برخوردار است. (ام. ای. گلدبرگ و هارولد بلوم)
- این کتاب، کتابِ تمام‌عیارِ دوران نوجوانی است؛ اثری شگفت‌انگیز که توسط یک دختر نوجوان نوشته شده و حیرت‌انگیز است. (گیرمو دل‌تورو)
- مفهوم اصلی این داستان، پرسیدن هدف هستی از خالق است: چرا ما اینجا هستیم و چه می‌توانیم بکنیم؟ (پاتریشیا مک‌کورمک)
اقتباس‌های سینمایی و فرهنگی از کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین
- فیلم فرانکنشتاین، به کارگردانی گیرمو دل‌تورو، محصول سال 2025
- فیلم فرانکنشتاین، به کارگردانی جیمز ویل، محصول سال 1931
- مجموعه فیلم‌های Hammer Horror
- کمیک‌بوک کلاسیک‌های مصور، محصول شرکت گیلبرتون، سال 1945
- مانگای اقتباسی جونجی ایتو
کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین برای شما مناسب است اگر
- می‌خواهید با یکی از پیشروترین رمان‌های علمی تخیلی تاریخ ادبیات آشنا شوید.
- به خواندن داستان‌های گوتیک علاقه‌مندید.
- می‌خواهید داستانی درباره‌ی تبعات جاه‌طلبی‌های علمی بدون ملاحظات انسانی بخوانید.
- مایلید یکی از مشهورترین رمان‌های کلاسیک ادبیات انگلستان را بخوانید.
در بخشی از کتاب فرانکنشتاین یا پرومته نوین می‌خوانیم
«رفته رفته کشف مهمی کردم. دریافتم که آن‌ها روشی برای رد و بدل کردن تجربه‌ها و احساساتشان به یکدیگر با درآوردن صدا دارند. فهمیدم کلماتی که ادا می‌کنند گاهی شادی یا غم، لبخند یا اندوه، در ذهن و قیافه‌ی شنونده ایجاد می‌کند. این واقعاً دانشی خدایی بود و من سخت مشتاق بودم که آن را فرا گیرم. اما هر کوششی به این قصد کردم به نتیجه نرسید. اصوات را سریع ادا می‌کردند و کلماتی که ادا می‌کردند هیچ ارتباط آشکاری با اشیای مورد نظر نداشت. هیچ سر نخی برای پی بردن به منظورشان و رمز ارتباطشان پیدا نمی‌کردم. اما با پشتکار بسیار و پس از آن که در طول چندین بار رفت و برگشت ماه از سوراخی‌ام بیرون نیامدم اسم بعضی چیزهای مکرر در گفته‌های آنان را کشف کردم. واژه‌هایی چون شیر، آتش، نان، و چوب را آموختم. نام خود کلبه‌نشینان را هم یاد گرفتم. مرد جوان و زن هر کدام چند اسم داشتند، اما پیرمرد فقط یکی داشت که «پدر» بود. زن «خواهر» یا «آگاتا» و مرد «فلیکس»، «برادر» یا «فرزند» نامیده می‌شدند. نمی‌توانم شادی خود را از کشف معنی هر یک از این صداها و موفقیتم در تلفظ آن‌ها را بیان کنم. چند واژه‌ی دیگر را تشخیص دادم بی‌آن که هنوز بتوانم معنی‌شان را بدانم یا درک کنم مثل «خوب»، «عزیزم»، «غمگین».
«زمستان را این‌طور سپری کردم. رفتار و کردار و زیبایی همسایگانم آن‌ها را برایم سخت عزیز کرده بود. وقتی غمگین بودند، احساس ناراحتی می‌کردم؛ وقتی خوشحال می‌دیدمشان، در شادی‌شان شریک می‌شدم. غیر از آن‌ها آدم‌های کمی را می‌دیدم و اگر اتفاقاً کسی وارد کلبه می‌شد، رفتار خشن و بی‌ادبانه‌اش فقط صفات عالی دوستانم را برایم مهم‌تر می‌ساخت. فهمیدم که پیرمرد اغلب سعی می‌کرد به بچه‌هایش روحیه بدهد. گاهی می‌دیدم که از آن‌ها می‌خواهد افسردگی به خود راه ندهند. به زبانی خوش و رویی گشاده سخن می‌گفت که حتی در من ایجاد نشاط می‌کرد.
