کتاب زیر تور اثر آیریس مرداک با ترجمه پیمان خاکسار از نشر چشمه (در فهرست 100 رمان برتر تایم)

کتاب زیر تور اثر آیریس مرداک که در فهرست صد رمان برتر مجله‌ی تایم قرار گرفته، روایت سرگردانی یک جوان است. این رمان فلسفی با رگه‌هایی از طنز انتقادی نوشته شده است، زندگی مترجم جوان و نویسنده‌ای ناموفق را در میان بحران‌ها روایت می‌کند. تصور یک مسیر درهم و خنده‌دار، اما تأمل‌برانگیز از زندگی یک نویسنده‌ی بی‌پول برای شما جذاب است؟

درباره‌ی کتاب زیر تور

ترجمه‌های روان پیمان خاکسار در نشر چشمه با رمان زیر تور (Under the Net) ادامه یافته. آیریس مرداک (Iris Murdoch) توانسته به‌خوبی در یک چشم برهم‌زدن با شخصیت اصلی‌اش، جیک کاری ترسناک کند؛ این نویسنده‌ی جوان مهم‌ترین داشته‌های زندگی‌اش را در لحظه‌ای از دست می‌دهد.

جیک داناهیوی شوربخت که خود راوی این تجربه‌ی دشوار است، از سفر قهرمانانه اما به‌شدت پر از ناکامی‌اش می‌گوید. در آغاز، جیک از خانه‌ی دوست‌دخترش، ماج، که الان شده دوست‌دختر سابقش بیرون انداخته می‌شود.

در کتاب زیر تور آیریس مرداک همه‌چیز از صفر آغاز می‌شود؛ انگار که جیک از خانه‌های بالایی بازی ماروپله، ناگهان با یک نیش به خانه‌ی اولش بازگشته باشد. پیدا کردن سرپناه و گرفتن کمک بهانه‌ای می‌شود که سراغ آدم‌هایی برود که در گذشته با آن‌ها در ارتباط بوده؛ دوست دیرینه‌اش هوگو، معشوق قدیمی و خواهر معشوقه‌اش. این بازگشت، آغاز مجموعه‌ای از رخدادهای عجیب است که با زنجیر نامرئی یک مفهوم فلسفی به هم چفت شده‌اند.

رمان زیر تور؛ تنیدگی لایه‌های هویتی

جیک بی‌خانمان و تنهاست و زندگی دشواری را تجربه می‌کند. سراغ معشوقه‌ی قدیمی‌اش می‌رود و بعد از یافتن دوست قدیمی‌اش درگیر یک چندضلعی عشقی، دزدی، بیمارستان و یک شورش سیاسی می‌شود که هرکدام با پیچیدگی‌ها و ظرایف خودشان روایت می‌شوند. درست مثل یک فیلم با ریتم بالا و بزن‌بزن‌های فراوان. اما همین‌جا باید متوقف شویم. چرا آیریس مرداک این بلا را سر جیک می‌آورد؟

به نظر همه آشفتگی‌های جیک در داستان برای ایجاد یک پرسش در ذهن جیک داناهیو و بعدتر انسان معاصر در قامت خواننده است. من چه کسی هستم و قرار است چه کاری انجام دهم؟ برای پاسخ دادن به این پرسش لازم است تور بافته شده از موقعیت‌ها و ارتباطات گوناگون را کنار بزنیم و متوجه نسبت خودمان با آدم‌ها، مکان‌ها و انتخاب‌هایمان شویم.

فارغ از اینکه جیک داناهیو در این کتاب طنز فلسفی به کجا می‌رسد، نوع برخورد او با پدیده‌ها و آدم‌های پیرامونش است که فرایند جذابی را می‌سازد؛ مسیری همراه با ترس‌ها، خوشحالی‌ها و درگیری‌ها. خرید کتاب زیر تور نشر چشمه با ترجمه‌ی پیمان خاکسار می‌تواند تجربه‌ای آمیخته با سرگرمی و فلسفه باشد.

افتخارات کتاب زیر تور

• قرار گرفته شده در فهرست 100 رمان برتر قرن بیستم به انتخاب Modern Library.
• حضور در فهرست 100 رمان برتر مجله‌ی تایم در سال 2005.

نکوداشت‌های کتاب زیر تور

• از میان تمام رمان‌نویسانی که پس از جنگ پا به عرصه‌ی ادبیات گذاشته‌اند، به نظر من او از همه برجسته‌تر و شگفت‌انگیزتر است؛ پشت آثارش می‌توان قدرت ذهن و نبوغ فکری کم‌نظیری را احساس کرد که در میان رمان‌نویسان بسیار نادر است. (ساندی تایمز)
• زیر تور از ظهور استعدادی درخشان خبر می‌دهد. (The Times Literary Supplement)

کتاب زیر تور برای شما مناسب است اگر

• به ادبیات یا فلسفه‌ی اگزیستانسیالیستی علاقه دارید.
• از خواندن داستان‌های فلسفی با رگه‌های طنز لذت می‌برید.
• کمدی موقعیت در داستان‌های شخصیت‌محور برای شما جذاب است.
• مایل به خواندن رمانی از ادبیات کلاسیک هستید.

در بخشی از کتاب زیر تور می‌خوانیم

مدت‌ها بود یک بطر ویسکی پیش خانم تینکهام گذاشته بودم تا اگر یک وقتی در ساعت تعطیلی بارها نیاز به نوشیدنی شفابخش پیدا کردم، بتوانم در جایی خلوت وسط لندن دمی به خمره بزنم. آن ساعت میخانه‌ها باز بودند، ولی صفای آرامش‌بخش دکه‌ی خانم تینکهام را احتیاج داشتم، با گربه‌های خُرخُرکن و رادیوِ نجواگر و خود خانم تینکهام که مثل الاهه‌ی زمین در محاصره‌ی هاله‌ای از دود عود آن وسط نشسته بود. وقتی برای اولین‌بار فکر گذاشتن یک بطری به سرم زد، بعد از هربار نوشیدن روی بطری علامت می‌زدم، ولی آن موقع هنوز خانم تینکهام را خوب نمی‌شناختم. از لحاظ قابل‌اعتماد بودن با قوانین طبیعت برابری می‌کند. دهانش هم قرص است. یک‌بار یکی از مشتری‌های عجیب‌وغریبش سعی کرد حرفی از زیر زبانش بکشد و وقتی خانم تینکهام چیزی بروز نداد سرش داد زد «تو رازداریِ بیمارگون داری!» و واقعاً هم همین است.

فکر کنم راز موفقیت خانم تینکهام همین است. دکه‌اش نقش چیزی را بازی می‌کند که به «آدرس مصلحتی» معروف است و همچنین میعادگاه کسانی است که دوست ندارند کسی سر از کارشان دربیاورد. همیشه برایم سؤال است که خانم تینکهام تا چه حد از کاروبار مشتریانش مطلع است. وقتی از او دورم حس می‌کنم بعید است این‌قدر ساده‌لوح باشد که اصلاً نفهمد دوروبرش چه اتفاقاتی می‌افتد؛ وقتی نزدیکش هستم به‌ظاهر پیرزنی خپل است و منگ و پلک زدنش به یکی از گربه‌هایش می‌ماند و همین باعث می‌شود تردید به دلم راه پیدا کند. لحظاتی هست که از گوشه‌ی چشم بر چهره‌اش حالتی می‌بینم حاکی از هوشی سرشار، ولی هر چه‌قدر هم سریع رو به او می‌کنم چیزی جز دلواپسی مادرانه و نگرانی بلاتکلیف نمی‌بینم. حقیقت هر چه باشد، در یک چیز هیچ شکی وجود ندارد: هیچ‌کس نخواهد فهمید.