کتاب سوژه‌های میل: تاملات هگلی در فرانسه سده بیستم

معرفی کتاب سوژه‌های میل: تاملات هگلی در فرانسه سده بیستم

کتاب سوژه‌های میل اثر جودیت باتلر تاثیر اندیشه‌ی هگل بر اید‌ه‌های فلسفه‌ی مدرن فرانسه و سیر تکامل فلسفه معاصر را بررسی می‌کند. این کتاب با نگاهی موشکافانه و تحلیلی، خوانش فیلسوفانی چون الکساندر کوژو، هیپولیت، ژان پل سارتر، لاکان، فوکو و دریدا از هگل را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد که چگونه مفهوم سوژه و میل در بستر این سنت فلسفی دگرگون شده است.

درباره‌ی کتاب سوژه‌های میل

میل به وجود داشتن و به رسمیت شناخته شدن، دغدغه‌ای تازه در زندگی بشر نیست. این مسئله هزاران سال است که ذهن انسان را به خود مشغول کرده و همچنان یکی از بنیادی‌ترین پرسش‌های فلسفه و علوم انسانی به شمار می‌رود. یکی از فیلسوفانی که مفهوم میل را به شکلی نظام‌مند بررسی کرده، هگل است. کتاب سوژه‌های میل (Subjects of Desire: Hegelian Reflections in Twentieth-Century France) ما را با اندیشه‌ی او و تأثیر عمیق آن بر فلسفه‌ی معاصر آشنا می‌کند.

میل در زبان روزمره به معنای کشش، اشتیاق و خواستن است، اما این سوژه در فلسفه هگل معنایی عمیق‌تر دارد. هگل میل را نیرویی می‌داند که انسان را به جست‌وجوی به رسمیت شناخته شدن به‌عنوان موجودی مستقل و دارای هویت سوق می‌دهد؛ نیرویی که نقشی اساسی در شکل‌گیری خودآگاهی دارد. جودیت باتلر (Judith Butler) در این کتاب، با مرور سیر تاریخی اندیشه، نشان می‌دهد که فیلسوفانی چون کوژو، هیپولیت، سارتر، لاکان، فوکو و دریدا چگونه مفهوم میل را پس از هگل بسط داده و بازخوانی کرده‌اند.

جایگاه میل در تاریخ فلسفه‌ی معاصر اروپا

یکی از پرسش‌های اصلی این کتاب آن است که آیا میل دشمن عقل است یا نیرویی که امکان شناخت و آگاهی را فراهم می‌کند؟ جودیت باتلر با مرور سنت فلسفی، از افلاطون، ارسطو و اسپینوزا تا کانت و هگل، نشان می‌دهد که میل همواره در مرکز بحث‌های مربوط به حقیقت، اخلاق و هویت قرار داشته است. او سپس توضیح می‌دهد که در فلسفه‌ی هگل، میل صرفاً یک خواسته‌ی روان‌شناختی نیست، بلکه نیرویی است که سوژه را به حرکت درمی‌آورد و زمینه‌ی شکل‌گیری خودآگاهی را فراهم می‌کند.

جودیت باتلر همچنین استدلال می‌کند که بسیاری از فیلسوفان معاصر اروپا، به‌ویژه اندیشمندان فرانسوی که خود را فراتر از هگل می‌دانند، همچنان در چارچوبی می‌اندیشند که بنیان‌های آن را فلسفه‌ی هگل در قرن نوزدهم بنا نهاده است و بخش مهمی از اندیشه‌های خود را بر همان پایه‌ها استوار کرده‌اند.

جودیت باتلر از هگل و مفهوم میل می‌نویسد...

جودیت باتلر در کتاب سوژه‌های میل انتشارات کتابسرای نیک، با این برداشت رایج که هگل را فیلسوف انسانِ کامل، مستقل و خودکفا می‌داند، موافق نیست. او معتقد است از نگاه هگل، انسان از همان آغاز موجودی است که با خواسته‌ها و کمبودهای خود تعریف می‌شود و برای شناختن خویش به دیگری نیاز دارد. ازاین‌رو، هویت انسان در انزوا شکل نمی‌گیرد، بلکه در ارتباط با دیگران و از طریق به رسمیت شناخته شدن ساخته می‌شود.

جودیت باتلر در ادامه به آرای ژان پل سارتر نیز می‌پردازد؛ فیلسوفی که کوشید مفهوم میل را در چارچوب فلسفه‌ی اگزیستانسیالیسم بازخوانی کند. از نگاه سارتر، میل بخشی جدایی‌ناپذیر از ساختار وجود انسان است؛ نیرویی که او را همواره به سوی چیزی فراتر از وضعیت کنونی‌اش سوق می‌دهد.

سوژه‌های میل و سیر تفکر فلسفی بشر

کتاب سوژه‌های میل ترجمه‌ی حسین کاظمی یزدی، خواننده را با یکی از مهم‌ترین ایده‌های فلسفه‌ی معاصر روبه‌رو می‌کند: میان خیال و واقعیت همواره فاصله‌ای وجود دارد و همین فاصله سبب می‌شود انسان حتی پس از رسیدن به خواسته‌هایش نیز احساس کند چیزی کم است. به همین دلیل، میل هیچ‌گاه به‌طور کامل ارضا نمی‌شود و انسان را پیوسته به سوی خواسته‌ها و افق‌های تازه سوق می‌دهد؛ فرایندی که از نگاه بسیاری از فیلسوفان، یکی از مهم‌ترین نیروهای شکل‌دهنده‌ی خودآگاهی و سیر اندیشه‌ی بشر است.

با خرید کتاب سوژه‌های میل اثر جودیت باتلر با نظریات فیلسوفانی مواجه می‌شوید که به شما نشان می‌دهند چرا انسان مدام به هدف بعدی نیاز دارد و این اشتیاق و میل، تا چه اندازه تعیین‌کننده‌ی ملال یا شادکامی ما است.

کتاب سوژه‌های میل برای شما مناسب است اگر

• می‌خواهید با یکی از بهترین کتاب‌ها برای شروع فلسفه مدرن آشنا شوید که فلسفه معاصر فرانسه، اروپا و مفاهیمی همچون شیوه‌ی به خودآگاهی رسیدن انسان را برای شما شرح می‌دهد.
• به خواندن کتاب‌های جودیت باتلر و ایده‌های فیلسوفانی مانند ژاک دریدا و فوکو علاقه‌مندید.
• دانشجوی فلسفه هستید یا به فلسفه‌ی مدرن علاقه دارید و می‌خواهید با اندیشه‌ی هگل و فیلسوفان هگلی آشنا شوید.

در بخشی از کتاب سوژه‌های میل: تاملات هگلی در فرانسه سده بیستم می‌خوانیم

ترفند رایج ایمان بد این است که طوری با عواطف برخورد کنیم که گویی احتمالات‌اند نه بیان‌های متعین یک خویشتن دانا. از نظر سارتر میل و عاطفه انتخاب می‌شوند، البته نه در معنای رایج «انتخاب کردن».

سارتر استدلال می‌کند که روان‌شناسان تجربی قصد دارند امیال را تقلیل‌ناپذیرهای روانی تلقی کنند؛ یعنی روان‌شناس تجربی در تعیین شخصیت فلوبر رفتار فلوبر را تا میلی ظاهراً نخستین برای موفق بودن پی می‌گیرد و از آن پس این میل را تعیین‌کننده‌ی همانی فلوبر تلقی می‌کند. از نظر سارتر میل امر تقلیل‌ناپذیر روانی نیست، مگر اینکه بروز یک انتخاب فهم شود. میل داده نمی‌شود، بلکه در معنایی بسیار مهم خلق و دوباره خلق می‌شود؛ بنابراین عاملیتی آزاد مقدم بر ظهورش را نشان می‌دهد.

نمونه‌ای از زبان رایج معاصر این نکته را برحسب انتخاب پیشاتأملی انضمامی می‌کند. در نمونه‌ی امیالی که با ناامیدی شدید یا اجتناب‌ناپذیری روبه‌رو می‌شوند، یعنی وقتی کسی به فردی دیگر میل می‌ورزد که بنا بر هر دلیلی در دسترس نیست، این درخواست انتقادی و در عین‌ حال همدلانه را می‌شنود که «ولی حتماً خودت یه کاریش کردی!». الگوی ایمان بد که در این بستر ظاهر می‌شود اغلب صورت ادعای قربانی شدن به‌دست امیال فرد را به خود می‌گیرد.

از نظر سارتر این ادعا که فرد امیال خودش را انتخاب نکرده است ناممکن است؛ در واقع در مواردی که پیش‌تر نقل شد، ممکن است میل به ابژه‌ی ناممکن دقیقاً به این دلیل میلی به این ابژه باشد که ناممکن است و به این سبب که فقدان رسیدن به تکمیل با برنامه‌ی شخصی که میل می‌ورزد توافق دارد. سارتر بر این باور است که «میل مجوز میل ورزیدن است» (هستی و نیستی، ص 388).

فهرست مطالب کتاب

سخن مترجم
پیشگفتار
آیا کارمان با هگل به پایان رسیده است؟
دیباچه‌ی نسخه‌ی جلد کاغذی
دیباچه
مقدمه
فصل نخست: میل، بلاغت و بازشناسی در پدیدارشناسی روح هگل
هستی‌شناسی میل
تناقض‌نماهای بدنی: خدایگانی و بندگی
فصل دوم: امیال تاریخی: پذیرش هگل از سوی فرانسویان
کوژو: میل و عاملیت تاریخی
ایپولیت: میل، زودگذری و امر مطلق
از هگل تا سارتر‌
فصل سوم: سارتر: امر خیالی در پی هستی
تصویر خیالی، عاطفه و میل
راهبرد‌های انتخاب پیشاتأملی: میل اگزیستانسیال در هستی و نیستی
آشفتگی و خواهش: چرخه‌ی میل جنسی در هستی و نیستی
میل و بازشناسی در ژنه‌ی قدیس و ابله خانواده
فصل چهارم: نبردهای مرگ و زندگی میل: هگل و نظریه‌ی فرانسوی معاصر
پدردودمانی چالش‌برانگیز: مضمون‌های (پسا) هگلی در دریدا و فوکو
لاکان: ابهام میل
دولوز: از اخلاق بندگی تا میل ثمربخش
فوکو: دیالکتیک سرگردان
تأملات نهایی در باب «چیرگی» بر هگل