کتاب فرهنگ واژگان تئاتری اثر علیرضا احمدزاده؛ راهنمای دانشجویان تئاتر

کتاب فرهنگ واژگان تئاتری اثر علیرضا احمدزاده، مرجعی کاربردی برای آشنایی با واژه‌ها و مفاهیم اساسی هنر تئاتر است که با توجه به نیاز دانشجویان، هنرجویان و علاقه‌مندان این حوزه تدوین شده است. این کتاب مجموعه‌ای از اصطلاحات مهم تئاتر غیرایرانی را گرد آورده و مفاهیم را به شکلی روشن و قابل‌استفاده توضیح می‌دهد.

درباره‌ی کتاب فرهنگ واژگان تئاتری

علیرضا احمدزاده در کتاب فرهنگ واژگان تئاتری مجموعه‌ای از اصطلاحات تخصصی تئاتر را گردآورده و مفاهیمی از حوزه‌های مختلف هنر نمایش را معرفی کرده است؛ از سبک‌ها و جریان‌های نمایشی گرفته تا مفاهیم دراماتیک، شخصیت‌پردازی، صحنه، اجرا و تاریخ تئاتر. در مدخل‌های این فرهنگ اصطلاحات تئاتری، علاوه بر معادل فارسی، صورت انگلیسی بسیاری از اصطلاحات آمده و برخی مفاهیم با ارجاع به مدخل‌های مرتبط توضیح داده شده‌اند.

احمدزاده بر تئاتر غیرایرانی تمرکز کرده و اساسی‌ترین واژگان و مفاهیم تئاتر غربی را به صورت الفبایی گرد آورده است. او همچنین در این واژه‌نامه از تصاویر و عناصر بصری بهره گرفته و یک واژه‌نامه‌ی مصور تدوین کرده که مخاطبان بهتر بتوانند مفاهیم را درک کنند.

آشنایی با اصطلاحات رایج تئاتر

باید گفت در بازار کتاب ایران، نیاز به یک فرهنگ تخصصی جامع برای فهم اصطلاحات تئاتر به‌شدت احساس می‌شود. علیرضا احمدزاده با تدوین واژه‌نامه‌ی حاضر یک فرهنگ لغت تئاتر تهیه کرده که برای آشنایی سریع با زبان تخصصی این هنر مفید است و هنرجویان تئاتر را با مفاهیم نظری، سبک‌های نمایش، اصطلاحات بازیگری و اصطلاحات کارگردانی تئاتر آشنا می‌کند.

کسانی که به دنبال یک مرجع جمع‌وجور و قابل‌استفاده برای شناخت اصطلاحات تخصصی تئاتر هستند، با خرید فرهنگ واژگان تئاتری انتشارات افراز به منبعی کاربردی دسترسی خواهند داشت. این کتاب در کنار منابع تخصصی‌تر، به دانشجویان و هنرجویان کمک می‌کند تا هنگام مطالعه‌ی آثار و منابع تئاتری، با مفاهیم و اصطلاحات ناآشنا سریع‌تر ارتباط برقرار کنند.

کتاب فرهنگ واژگان تئاتری برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا هنرجوی تئاتر هستید و علاقه‌مندید اصطلاحات تخصصی تئاتر را یاد بگیرید.
• به دنبال مرجعی هستید تا اصطلاحات بازیگری، اصطلاحات کارگردانی تئاتر و مفاهیم نمایشی را مختصر و مفید توضیح دهد.
• می‌خواهید با مهم‌ترین واژه‌ها، سبک‌ها و مفاهیم تئاتر غیرایرانی در قالب یک فرهنگ الفبایی و مصور آشنا شوید.

در بخشی از کتاب فرهنگ واژگان تئاتری می‌خوانیم

منشأ ساختن صحنه یا اسکین Skene احتمالاً به بعد از رواج ارکسترا می‌رسد. اسکین به دو معنای چادر یا محلی بسته که بازیگران برای تعویض لباس از آن محل استفاده می‌کردند و دیگر این که به معنی محل باریک اجرای نمایش یا سکوی جلو چادر که در آن به ایفای نقش می‌پرداختند. در واقع تاریخچه‌ی پیدایش صحنه را می‌توان از نمایشنامه‌های باقی مانده از دوران باستان تشخیص داد مثلاً از نمایشنامه‌ی اورستیا اثر اشیل که در سال 458 پیش از میلاد اجرا شد به ساختمانی با پس‌زمینه نیاز داشت. ابتدا این پس‌زمینه دارای یک در بود اما کم‌کم دو در برای ورود و خروج بازیگران تعبیه شد. معمول‌ترین صحنه‌ی تئاتر، «صحنه‌ی ایوانی» Proscenium Theatre یا پرسینیوم می‌باشد. در صحنه‌ی ایوانی سالنی بزرگ وجود دارد که با یک پرده محل تماشاگران از محل اجرای نمایش جدا شده است.

محل تماشاگران چندین ردیف صندلی که با راهروهایی باریک به هم وصل شده‌اند و وقتی پرده کنار می‌رود محل تماشاگران تاریک و صحنه روشن می‌گردد. این نوع صحنه رابطهٔ خاصی چه به لحاظ فیزیکی و چه به لحاظ روانی ایجاد می‌کند. تماشاگران از محل اجرای نمایش جدا شده‌اند تماشاگران و بازیگران متعلق به دو جهان متفاوت می‌شوند. صحنه با بازیگران صاحب عمل روی صحنه هستند در حالی که تماشاگران فقط نظاره‌گرند. گویی تماشاگران در حال استراق سمع گفت‌وگوهای واقعی عده‌ای می‌باشند. و بازیگران هم به گونه‌ای وانمود می‌کنند که انگار تماشاگران را نمی‌بینند. در واقع دیوار چهارمی که در نمایش وجود دارد حذف شده و تماشاگران به‌جای آن نشسته‌اند. این نوع صحنه، تماشاگران را به حالتی منفعل از نظر بیرونی و فعال از نظر درونی می‌گرداند و درگیری آنان با نمایش صرفاً درگیری‌ای ذهنی و عاطفی است. این جدایی بین بازیگران و تماشاگران ایراد عمده‌ای است که تئاتری‌های دگراندیش بر صحنه‌های ایوانی می‌گیرند. به همین علت به فکر سالن‌های نمایش با ویژگی‌های متفاوتی افتادند. مثلاً در نمایش‌های خیابانی، فاصله‌ی تماشاگران با نمایشگران به حداقل می‌رسد و اگر نمایش در یک میدان ارائه شود که به صحنه میدانی معروف است و تعزیه یکی از مهم‌ترین نمایش‌ها در ایران به این شکل به اجرا درمی‌آمده است.