کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی

معرفی کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی

کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی اثر شناخته‌شده‌ی پیتر ترادگیل، زبان‌شناس برجسته‌ی بریتانیایی، راهنمایی الفبایی و فشرده برای آشنایی با مهم‌ترین اصطلاحات، مفاهیم و حوزه‌های پرکاربرد در زبان‌شناسی اجتماعی به شمار می‌آید؛ شاخه‌ای از زبان‌شناسی که به بررسی رابطه میان زبان و جامعه، نقش زبان در تعاملات انسانی، و پیوند میان متغیرهای زبانی و اجتماعی می‌پردازد.

درباره‌ی کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی

اهمیت کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی (A Glossary of Sociolinguistics) اثر پیتر ترادگیل (Peter Trudgill) از آن روست که زبان‌شناسی اجتماعی در چند دهه‌ی اخیر به یکی از حوزه‌های مهم و گسترده‌ی مطالعات زبانی تبدیل شده است. توجه به جنبه‌ی اجتماعی زبان پیشینه‌ای بیش از صد سال دارد. از اواخر قرن بیستم با گسترش پژوهش‌های نظری و میدانی درباره‌ی رابطه زبان و جامعه، موضوعاتی مانند تنوع زبانی، تغییرات گفتاری، برنامه‌ریزی زبان، زبان‌های اقلیت، مرگ زبان، مهاجرت و جهانی‌شدن به بخش مهمی از مطالعات زبان‌شناختی تبدیل شدند.

پیتر ترادگیل و جایگاه او در زبان‌شناسی اجتماعی

پیتر ترادگیل از چهره‌های تأثیرگذار و پیشگام این حوزه است. او از دهه‌ی 1970 در زمینه‌ی مسائل اجتماعی زبان، هم در سطح نظری و هم در پژوهش‌های میدانی، فعالیت گسترده‌ای داشته و آثار مهمی از خود به جا گذاشته است. فرهنگ حاضر یکی از آثار کاربردی اوست که با هدف آشنا کردن دانشجویان، پژوهشگران و علاقه‌مندان زبان‌شناسی اجتماعی با مفاهیم کلیدی این رشته تدوین شده است. ترادگیل در کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی می‌کوشد اصطلاحات تخصصی را با زبانی روشن، دقیق و بدون توضیحات زائد تعریف کند.

کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی پیتر ترادگیل تنها به اصطلاحات سنتی زبان‌شناسی اجتماعی محدود نشده و مفاهیم جدیدتر و حوزه‌های معاصر را نیز در بر می‌گیرد؛ از جمله زبان اشاره، زبان اقلیت‌ها، پیجین‌ها و کریول‌ها، گونه‌های زبان انگلیسی، ارتباطات میان‌فرهنگی و حتی حوزه‌هایی مانند زبان گروه‌های اجتماعی خاص. همچنین در برخی مدخل‌ها به آثار کلاسیک و پژوهش‌های مهم زبان‌شناسی اجتماعی اشاره شده است که می‌تواند مسیر مطالعه‌ی بیشتر را برای خواننده روشن کند.

مفاهیم تخصصی زبان‌شناسی اجتماعی در ساختاری اصولی

کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی ترجمه‌ی مریم مسگرخویی در برگردان مفاهیم تخصصی، کوشیده است تا برای اصطلاحات انگلیسی، معادل‌های دقیق، جاافتاده و قابل استفاده در فارسی برگزیند. در مواردی که معادل رایج وجود نداشته، با مراجعه به منابع علمی و مشورت‌های تخصصی، مناسب‌ترین برابر فارسی انتخاب شده است. این مسئله اهمیت زیادی دارد، زیرا معادل‌یابی در حوزه‌ی زبان‌شناسی اجتماعی کاری ظریف و دشوار است و دقت در آن می‌تواند به گسترش ادبیات علمی فارسی کمک کند.

ساختار کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی به‌صورت الفبایی بر اساس مدخل‌های انگلیسی تنظیم شده و برای سهولت استفاده، فهرست‌های فارسی به انگلیسی و انگلیسی به فارسی نیز در آن آمده است. واژه‌های برجسته‌شده در متن به مدخل‌های دیگر ارجاع می‌دهند و همین امر خواننده را به شناخت شبکه‌ای از مفاهیم مرتبط هدایت می‌کند.

در مجموع، خرید کتاب فرهنگ توصیفی زبان‌شناسی اجتماعی نشر نویسه پارسی منبعی مختصر، دقیق و کاربردی برای دانشجویان زبان‌شناسی، پژوهشگران علوم اجتماعی، مترجمان، مدرسان و همه‌ی علاقه‌مندان به شناخت رابطه‌ی زبان و جامعه فراهم می‌آورد. این کتاب می‌تواند هم به‌عنوان ابزار آموزشی و هم به‌عنوان مرجعی تخصصی برای فهم و ترجمه‌ی متون زبان‌شناسی اجتماعی مورد استفاده قرار گیرد.

در نکوداشت کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی

• کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی رویدادی مهم و نقطه‌عطفی در این حوزه است. این اثر نشان‌دهنده‌ی رشد چشمگیر زبان‌شناسی اجتماعی در چند سال گذشته و میزان توجه و توجهی است که امروزه به خود جلب کرده است... هیچ‌کس بهتر از پیتر ترادگیل در جایگاهی نیست که بتواند واژه‌نامه‌ای برای این حوزه بنویسد، و هیچ‌کس نمی‌تواند با سبک روشن، روان و خواندنی او برابری کند. (والت ولفرام، دانشگاه ایالتی کارولینای شمالی)

کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی برای شما مناسب است اگر

• دانشجوی زبان‌شناسی، مترجمی یا علوم اجتماعی هستید و می‌خواهید با مفاهیم اصلی زبان‌شناسی اجتماعی آشنا شوید.
• به رابطه میان زبان و جامعه علاقه دارید و می‌خواهید بدانید زبان چگونه با طبقه اجتماعی، هویت، فرهنگ، جنسیت، قومیت و قدرت پیوند می‌خورد.
• در حال خواندن یا ترجمه‌ی متون تخصصی زبان‌شناسی اجتماعی هستید و به معادل‌های دقیق فارسی برای اصطلاحات انگلیسی نیاز دارید.

در بخشی از کتاب فرهنگ توصیفی زبان شناسی اجتماعی می‌خوانیم

بوکمال: Bokmål

یکی از دو صورت معیار زبان نروژی. صورت دیگر این زبان نینورسک است. هنگامی که در اوایل قرن نوزدهم، نروژ از دانمارک استقلال پیدا کرد، بسیاری دریافتند که بهتر است صورت معیارسازی‌شده‌ای از زبان نروژی اسکاندیناوی، به‌عنوان زبان رسمی جایگزین دانمارکی شود. برای طراحی نروژی استاندارد، دو راه‌حل به‌ظاهر متناقض وجود داشت. راه‌حل اول که کود کنودسن مطرح کرد (1812-1895) این بود که تغییرات نسبتاً مختصری بر روی دانمارکی انجام شود و نروژی‌های ساکن پایتخت، که کریستینیا (امروزه اسلو) نامیده می‌شدند، آن را مورداستفاده قرار دهند (برای راه‌حل دوم، نگاه کنید به نینورسک). درنتیجۀ سیاست برنامه‌ریزی زبانی دولت نروژ، این صورت از نروژی به‌تدریج اصلاح شد، به‌گونه‌ای که امروزه تفاوت اندکی با نینورسک دارد. این «زبان ملی» که ابتدا ریکسمال نامیده می‌شد، امروزه زیر عنوان بوکمال، به‌معنای «زبان کتاب» قرار می‌گیرد. عنوان ریکسمال هم‌اکنون برای اشاره به گونۀ غیررسمی و محافظه‌کارانه‌تر (که شباهت کمتری با نینورسک دارد) استفاده می‌شود و هنوز زبان موردعلاقۀ برخی از نویسندگان است. متن زیر که به زبان‌های نینورسک و بوکمال است، امکان مقایسۀ بهتر را به دست می‌دهد:

در هر دو گونۀ زبانی، آزادی نسبتاً زیادی در انتخاب نوع خط وجود دارد. بسیاری از کلمات ممکن است به روش‌های مختلف نوشته و مخفف شود، بدون این که اشتباه دانسته شوند.

جزایر بونین: Bonin Island

این جزایر، که شاید ناشناخته‌ترین جامعۀ انگلیسی‌زبان دنیا باشد، متعلق‌ به ژاپن12 و در اقیانوس آرام شمالی، در حدود پانصد مایلی جنوب شرقی ژاپن واقع شده و جمعیت آن‌ها در حدود دوهزار نفر است. دریانورد اسپانیایی، روی لوپز دو ویلالوبوس، در سال 1543 این جزایر را کشف کرد. سپس آمریکا در سال 1823 و بعد از آن بریتانیا در سال 1830 مدعی مالکیت آن‌ها‌ شد. جزایر مورداشاره در ابتدا خالی از سکنه بودند و اولین بار در سال 1830، 5 ملوان (2 آمریکایی، یک انگلیسی، یک دانمارکی و یک ایتالیایی) و ده نفر از هاوایی (پنج مرد و پنج زن) در آن‌ها سکنی گزیدند. بعدها صیادان، دریانوردانِ کشتی‌های غرق‌شده و افرادی از ملیت‌های مختلف به این جمعیت پایه ملحق شدند. زبان انگلیسی آن‌ها از ریشۀ آمریکایی است و با گونه‌های نیوانگلند نیز شباهت‌هایی دارد. این جزایر در سال 1876 به ژاپن ملحق شدند.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه
پیشگفتار مترجم
پیشگفتار مؤلف
واژه‌نامه
واژه‌نامۀ انگلیسی به فارسی
واژه‌نامۀ فارسی به انگلیسی
فهرست افراد
فهرست مکان‌ها
فهرست گونه‌های زبانی