کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی: چشم اندازهای نوین پیرامون گفتمان مهاجرت

معرفی کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی: چشم اندازهای نوین پیرامون گفتمان مهاجرت

کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی اثر کریستوفر هارت، یکی از آثار مهم و نوآورانه در حوزه‌ی مطالعات گفتمان است که با رویکردی میان‌رشته‌ای، پیوند میان تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) و علوم شناختی را بررسی می‌کند. این کتاب با بهره‌گیری از دو حوزه‌ی مهم روان‌شناسی تکاملی و زبان‌شناسی شناختی، چارچوبی جدید برای تحلیل گفتمان ارائه می‌دهد و نشان می‌دهد چگونه فرایندهای شناختی در شکل‌گیری، تفسیر و تاثیرگذاری گفتمان‌های اجتماعی و سیاسی نقش دارند.

درباره‌ی کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی

کریستوفر هارت (Christopher Hart) در کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی (Critical Discourse Analysis and Cognitive Science)، گفتمان مهاجرت را به‌عنوان یکی از چالش‌برانگیزترین موضوعات جوامع معاصر انتخاب کرده و می‌کوشد توضیح دهد که چگونه رسانه‌ها و کنشگران سیاسی از راهبردهای زبانی و شناختی برای بازنمایی مهاجران، مشروعیت‌بخشی به سیاست‌ها و شکل‌دهی به افکار عمومی استفاده می‌کنند.

کریستوفر هارت نشان می‌دهد که گفتمان درعین‌حال که بازتابی از واقعیت است، ابزاری برای ساختن واقعیت‌های اجتماعی و تاثیرگذاری بر شیوه‌ی اندیشیدن مخاطبان نیز هست. بر همین اساس کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی در سه بخش اصلی تنظیم شده است.

بخش نخست کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی به مبانی نظری تحلیل گفتمان انتقادی، رویکردهای مختلف آن و نقش رسانه‌های جمعی در بازتولید روابط قدرت و ایدئولوژی می‌پردازد. بخش دوم با تمرکز بر روان‌شناسی تکاملی، مفاهیمی چون راهبردهای ارجاعی، مجاورتی و مشروعیت‌بخشی را بررسی می‌کند و نشان می‌دهد چگونه برخی سازوکارهای شناختی می‌توانند در پذیرش یا رد پیام‌های گفتمانی نقش داشته باشند. بخش سوم نیز به زبان‌شناسی شناختی اختصاص دارد و موضوعاتی همچون مفهوم‌سازی، استعاره‌های مفهومی، آمیختگی مفهومی و وجه معرفت‌شناختی را در ارتباط با تحلیل گفتمان تحلیل می‌کند.

رویکردی میان‌رشته‌ای به تحلیل گفتمان انتقادی

یکی از مهم‌ترین دستاوردهای کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی کریستوفر هارت، تبیین این مسئله است که چرا با وجود برخورداری انسان‌ها از توانایی‌های شناختی مشابه، گفتمان‌ها همچنان می‌توانند به ابزارهای اقناع، دستکاری افکار، تبعیض و بازتولید نابرابری‌های اجتماعی تبدیل شوند. هارت با ارائه‌ی نمونه‌های متنوع از گفتمان مهاجرت، ظرفیت علوم شناختی را برای غنی‌تر کردن تحلیل‌های انتقادی نشان می‌دهد و افق‌های تازه‌ای را پیش روی پژوهشگران می‌گشاید.

کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی ترجمه‌ی مسعود دهقان، فردوس آقاگل‌زاده و بهناز وهابیان منبعی ارزشمند برای دانشجویان و پژوهشگران زبان‌شناسی، تحلیل گفتمان، علوم شناختی، مطالعات رسانه، علوم ارتباطات و جامعه‌شناسی است و می‌تواند راهنمایی مؤثر برای علاقه‌مندان به رویکردهای نوین و میان‌رشته‌ای در مطالعات گفتمان باشد.

خرید کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی نشر نویسه پارسی فرصتی فراهم می‌کند تا خواننده با رویکردهای میان‌رشته‌ای در تحلیل گفتمان آشنا شود و توانایی درک و تحلیل انتقادی متون رسانه‌ای و سیاسی را در خود تقویت کند.

در نکوداشت کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی

• کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی به‌ویژه برای تحلیلگران انتقادی گفتمان که مایل به مشارکت در تحلیل و تفسیر شناختی هستند، و همچنین زبان‌شناسان شناختی که مایل به به‌کارگیری زبان‌شناسی شناختی در تحقیقات انتقادی هستند، جالب خواهد بود. (الکساندرا پولیزو، دانشگاه لنکستر، نشریه مطالعات گفتمان انتقادی Critical Discourse Studies)

کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی برای شما مناسب است اگر

• به تحلیل گفتمان انتقادی (CDA) علاقه‌مند هستید.
• در حوزه‌ی زبان‌شناسی، علوم شناختی یا مطالعات رسانه تحصیل یا پژوهش می‌کنید.
• می‌خواهید با رویکردهای نوین تحلیل گفتمان آشنا شوید.
• در رشته‌های علوم ارتباطات، جامعه‌شناسی، مطالعات فرهنگی یا علوم سیاسی فعالیت می‌کنید.
• به دنبال منبعی علمی برای آشنایی با پیوند علوم شناختی و تحلیل گفتمان هستید.
• دانشجو، پژوهشگر یا مدرس حوزه‌های زبان، ارتباطات و علوم اجتماعی هستید.

در بخشی از کتاب تحلیل گفتمان انتقادی و علوم شناختی: چشم اندازهای نوین پیرامون گفتمان مهاجرت می‌خوانیم

روان‌شناسی تکاملی، یک دیدگاه داروینی برای مطالعۀ ذهن انسان و الگوهای رفتاری آن است. یک حوزۀ بینارشته‌ای است که شواهدی از نظریۀ تکاملی، زیست‌شناسی، روان‌شناسی شناختی، روان‌شناسی رفتاری و روان‌شناسی اعصاب و روان، ارائۀ الگوهای محاسباتی، دیرینه‌شناسی و مطالعات پستانداران نخستین را جمع‌آوری می‌کند. این حوزه به دنبال توضیح الگوهای رفتاری و شناختی به صورت سازگاری‌های به وجود آمده در محیط سازگاری تکاملی در پاسخ به فشارهای انتخاب داروینی است.

روان‌شناسی تکاملی متعهد به فرضیۀ لایه‌بندی ذهن است که ریشه در تحقیقات فودور در سال (1983) دارد. از نظر فودور ذهن از تعداد محدودی حوزه و یک پردازشگر کلی تشکیل شده است. به علاوه، فودور خاطر نشان کرد که این حوزه‌ها، قلمرو- ویژه هستند و از نظر نوع اطلاعات دسته‌بندی می‌شوند. روان‌شناسی تکاملی، ذهن را در شرایط لایه‌بندی شده‌ای تصور می‌کند. با این وجود، بر خلاف فودور، روان‌شناسی تکاملی ذهن را متشکل از مجموعه‌ای قلمرو-ویژه اما مرتبط با همدیگر می‌داند که هر کدام از آن‌ها "مسئولیت حل مسئلهٔ سازگاری متفاوت را می‌پذیرد". رفتارهای مدرن انسانی به صورت حوزه‌ها و برنامه‌های سازگارشده برای مزیت انتخابی موردنظر اجداد انسان تبیین می‌شود. بنابراین، شناخت انسان نتیجۀ محیطی کاملاً متفاوت از جهان صنعتی و جامعۀ معاصر است که ما آن را با "یک ذهن عصر حجری" مورد بحث قرار می‌دهیم.

فهرست مطالب کتاب

فهرست شکل‌ها
پیشگفتار مترجمان
بخش نخست: حوزۀ تحلیل گفتمان انتقادی
مقدمه
فصل اول: تحلیل گفتمان انتقادی
1-1. مقدمه
1-2. رویکردهای تحلیل گفتمان انتقادی
1-3. انگارۀ اجتماعی-شناختی
1-4. نقش رسانه‌های گروهی
1-5. خط‌مشی‌های جدید
1-5-1. روان‌شناسی تکاملی
1-5-2. زبان‌شناسی شناختی
1-6. خلاصه
بخش دوم: روان‌شناسی تکاملی
فصل دوم: ارتباطات، همکاری و سوءاستفاده
2-1. مقدمه
2-2. بازنمایی‌ها
2-3. ارتباط و بازنمایی‌ها
2-4. ارتباط به قصد همکاری
2-5. همکاری در ارتباط
2-6. ارتباط به قصد سوءاستفاده
2-7. خلاصه
فصل سوم: راهبرد‌های ارجاعی
3-1. مقدمه
3-2. تهدیدهای بین‌گروهی در محیط سازگاری تکاملی
3-3. پاسخ‌های سازگار‌یافته
3-4. سازگاری‌ها در جهان معاصر
3-5. گفتمان به‌مثابۀ درون‌داد
فصل چهارم: راهبردهای محمولی و مجاورتی
4-1. مقدمه
4-2. اجبار
4-3. محمول
4-4. لایۀ شناسایی-متقلب
4-5. فعال‌سازی حوزۀ شناسایی-متقلب
4-5-1. مقولۀ معایب، بار، مالی و جابه‌جایی
4-5-2. مقولۀ بهره‌برداری
4-5-3. مقولۀ فرهنگ، شخصیت و جرم
4-6. فعال‌سازی حوزه‌های احساس: خشم و ترس
4-6-1. مقوله‌های خطر، جابه‌جایی و بیماری
4-7. مجاورت
4-8. خلاصه
فصل پنجم: راهبردهای مشروعیت‌بخشی
5-1. مقدمه
5-2. مشروعیت‌بخشی
5-2-1. پیوستگی معنایی درونی
5-2-2. پیوستگی معنایی بیرونی
5-3. خلاصه
بخش سوم: زبان‌شناسی شناختی
فصل ششم: مفهوم‌سازی
6-1. مقدمه
6-2. فضا‌ها
6-3. قالب‌ها و طرح‌واره‌ها
6-4. استعاره‌های مفهومی و آمیخته‌های مفهومی
6-4-1. نظریۀ آمیختگی مفهومی
6-4-2. استعاره‌های مفهومی و قراردادی
6-5. خلاصه
فصل هفتم: استعاره
7-1. مقدمه
7-2. استعاره
7-3. تعریف استعاره در گفتمان
7-4. استعاره‌ها برای بریتانیا
7-4-1. تحریک یا برانگیختنِ‌ حروف اضافه
7-4-2. تحریک یا برانگیختنِ واژگانی
7-5. استعاره‌ها برای مهاجرین و مهاجرت
7-5-1. استعاره‌های جنگ
7-5-2. استعاره‌های آب
7-6. خلاصه
فصل هشتم: نیرو- پویایی و وجه معرفت‌شناختی
8-1. مقدمه
8-2. نیرو- پویایی
8-3. وجه معرفت‌شناختی
8-3-1. ارزیابی
8-3-2. اقتدار
8-3-3. وجه معرفت‌شناختی در مقابل گواه‌نمایی
8-4. نشانگرهای وجه معرفت‌شناختی
8-5. وجه معرفت‌شناختی و نیرو- پویایی
8-6. خلاصه
نکات پایانی
یادداشت‌ها
فهرست منابع
واژه‌نامه
انگلیسی به فارسی
فارسی به انگلیسی
نمایه
فهرست شکل‌ها
1-1. مثلث ساختار اجتماعی-شناختی-متنی
1-2. طرح‌وارۀ رویداد کانونی
1-3. مفهوم‌سازی در (2)
5-1. راهبردها و نقش‌ها
5-2. قلمرو معنایی گواه‌نمایی
5-3. مبنای دانش به عنوان گواه در گفتمان خبری
6-1. فضاهای ذهنی در (1)
6-2. طرح‌وارۀ موقعیتی/رویدادی اصلی در گفتمان مهاجرت
6-3. مفهوم‌سازی در (4)
6-4. طرح‌وارۀبرای موقعیت ثابت در گفتمان مهاجرت
6-5. ماهیت ساخت معنا
6-6. نمودار اصلی آمیختگی مفهومی
6-7. شبکۀ آمیختگی در (6)
7-1. طرح‌وارۀ حجم
7-2. آمیختگی بریتانیا به‌مثابۀ حجم
7-3. آمیختگی بریتانیا به‌مثابۀ مکان
7-4. آمیختگی هجوم مهاجرین
7-5. آمیختگی حرکت مهاجرین
8-1. عناصر نیرو-پویایی
8-2. الگوهای اساسی وضعیت پایدار نیرو-‌پویایی
8-3. تغییر در وضعیت الگوهای مرتبط
8-4. تغییر در توازن الگوی قدرتی «فوق‌العاده»
8-5. الگوی ثانویۀ وضعیت پایدار برای ورود گسترده
8-6. پیوستار معرفت‌شناختی
8-7. فضاهای ذهنی و راهبردی‌ در گفتمان
8-8. سطوح اقتدار پیرامون مقیاس معرفت‌شناختی
8-9. گواه‌نمایی پیرامون مقیاس معرفت‌شناختی
8-10. مفهوم‌سازی در (19)
8-11. مفهوم‌سازی در (21)
8-12. مفهوم‌سازی در (24)
8-13. بازنمایی و مشروعیت‌بخشی در ساخت کانونی