کتاب سینما ادن

کتاب سینما ادن اثر مارگریت دوراس، نمایشنامه‌ای درباره‌ی خانواده‌ای فرسوده در فضای استعمارزده‌ی هندوچین است. دوراس در این اثر، سرگذشت مادری را روایت می‌کند که سال‌هایی از زندگی‌اش را در فقر، کار، امید و شکست گذرانده و اکنون گذشته‌ی او از زبان فرزندانش بازگو می‌شود. نویسنده در این نمایشنامه‌ی سیاسی با استفاده از از سکوت، تکرار، موسیقی و خاطره، تصویر زنی چندلایه را می‌سازد که هم مادر است و هم قربانی فقر و بی‌عدالتی.

درباره‌ی کتاب سینما ادن

مارگریت دوراس (Marguerite Duras) در کتاب سینما ادن (L'Éden Cinéma) دست به خلق یک نمایشنامه‌ی اجتماعی و سیاسی با فضایی خانوادگی زده است. در این نمایشنامه‌ی مدرن می‌توان رد چندی از مفاهیم و موضوعات تکرارشونده‌ی کتاب‌های مارگریت دوراس مثل سرزمین‌های مستعمراتی، خانواده‌های ازهم‌گسیخته، فقر و زنان تحت فشار زندگی را پیگیری کرد.

کتاب سینما ادن اثر مارگریت دوراس با صحنه‌ای ساده و اثرگذار آغاز می‌شود؛ بنگالویی فقیرانه در جلگه‌ی کام، در کامبوج شمالی. مادر روی صندلی نشسته و بقیه دور او جمع شده‌اند. مادر در مرکز صحنه است، ولی سخنی نمی‌گوید و در عوض این سوزان و ژوزف، فرزندان او هستند که گذشته‌اش را بازگو می‌کنند؛ از کودکی در شمال فرانسه، سفر به هندوچین، سال‌های تدریس، مرگ همسر و کار در سینما ادن به‌عنوان پیانیست در دوران سینمای صامت.

از سینمای صامت تا جلگه‌های هندوچین

مادر در نمایشنامه‌ی سینما ادن شخصیتی ساده و تک بعدی ندارد، در عوض با کاراکتری طرف هستیم که در عین خشن بودن، احساساتی است، عاشقی پرشور است، ولی مشقت‌های زندگی از پایش انداخته و از او زنی لجوج و آسیب‌دیده ساخته. زنی که همه‌ی دارایی‌اش را برای خرید زمینی در کامبوج خرج می‌کند، اما زمینی که به او واگذار شده، گرفتار شوره‌زار و مدهای دریاست. ولی زن از پا نمی‌نشیند و دست به ساخت سدی در برابر آب شور می‌زند.

این تلاش جانکاه و گویی خستگی ناپذیر شخصیت اصلی کتاب سینما ادن، اثر درام‌نویس فرانسوی، مارگریت دوراس، هم بازتاب امید است و هم دست‌وپازدنی بیهوده در برابر امری مسجل و ناگزیر. دوراس از دل همین موقعیت، تصویری واضح از مناسبات ناعادلانه‌ی استعمار می‌سازد؛ جایی که فقر، فساد اداری و ناتوانی افرادی عادی جامعه، سرنوشت یک خانواده را از مسیر عادی خود خارج می‌کند.

نمایشنامه‌ی اجتماعی درباره‌ی فقر، میل به رهایی و شکست

کتاب سینما ادن مارگریت دوراس، یک نمایشنامه‌ی مدرن فرانسوی است. اثری که به‌جای تمرکز بر حوادث و رویدادهای بزرگ، تمرکز را بر مکث‌ها، سکوت‌ها و تجربه‌ی درونی و وجودی شخصیت‌ها می‌گذارد. همین ویژگی سبب می‌شود تا متن کیفیتی فراتر از خوانش صرف پیدا کند و وجه تصویری و شنیداری قدرتمندی نیز به خود بگیرد.

خرید کتاب سینما ادن شما را با نمایشنامه‌ای درگیرکننده مواجه می‌کند که بیش از آنکه داستانی خطی پیرامون فرازوفرود یک خانواده باشد، روایتی از فرسایش تدریجی انسان در برابر فقر، بی‌عدالتی و امیدی است که حتی پس از شکست نیز از بین نمی‌رود. این اثر توسط ئه‌ستیره مرتضایی به فارسی ترجمه شده و انتشارات افراز آن را منتشر کرده است.

نکوداشت‌های کتاب سینما ادن

• نمایشنامه‌ی سینما ادن بسیار زیباست. در این نمایشنامه، او نومیدی و خشم برآمده از فریب‌کاری کارمندان اداری را به شکلی قابل لمس، ارائه کرده است. اما بیش از همه، تحت تاثیر وضعیتی قرار گرفتم که دوراس با رابطه‌ی هم‌زیستانه‌ی مادر و دختر می‌آفریند. (کاربر گودریدز)
• بسیار دوستش داشتم و گاهی بعضی صحنه‌هایش بی‌دلیل دوباره در ذهنم زنده می‌شوند. (کاربر گودریدز)

کتاب سینما ادن برای شما مناسب است اگر

• به فیلم‌های مارگریت دوراس چه در قامت فیلم‌نامه‌نویس و چه کارگردان علاقه دارید.
• به نمایشنامه‌های مدرن و روایت‌های غیرکلاسیک علاقه دارید.
• به نمایشنامه‌های اجتماعی و سیاسی با زمینه‌ی استعمار، فقر و بی‌عدالتی علاقه‌مندید.
• به کتاب‌های مارگریت دوراس و جهان زنانه، تلخ و شاعرانه‌ی آثار او علاقه دارید.

در بخشی از کتاب سینما ادن می‌خوانیم

در نور زرد جلوی صحنه، روی یک کاناپه‌ی قرمز بدشکل که روی آن بالش‌های رنگارنگ از رنگ‌های صورتی و سبز، یک ماسک نمایشی و عروسکی خیمه‌شب‌بازی قرار دارد، مادر نشسته است. کلاهی حصیری به سر دارد. با کفش‌های سیاه، جوراب‌های ساق‌بلند از ابریشم مصنوعی و پیراهن ارغوانی آن‌جا حضور دارد. یک ساک بزرگ سیاه پر در دست دارد. در کنارش سوزان نشسته است. به خیال خود آرایش کرده است، پیراهن آبی پوشیده است و او هم کلاهی حصیری به سر و ساکی در دست دارد. هر دو نشسته‌اند، انگار که در قطار هستند. پشت سر آن‌ها روی یک میز گرد سه پایه، پلاکاردی قرار دارد با این عنوان: «فروش الماس‌های مجلل». قبل از آن که چیزی گفته شود، یک بار دیگر فضا به محیطی پر سر و صدا تبدیل می‌شود. سر و صدای شهر (فریاد فروشنده‌های دوره‌گرد، دوچرخه‌ها، جیرجیر شدید تراموا، بوق، ترق‌و تروق بازی دومینو و کفش‌های چوبی و غیره.)

سوزان: اولین الماس‌فروشی که مادر الماس را به او نشان می‌دهد، ده‌هزار پیاستر می‌دهد. به مادر می‌گوید: الماس عیب بزرگی دارد و در اصطلاح جواهرفروشی به آن «وزغ سیاه» می‌گویند. لکه‌ای سیاه، یک ذره کربن که خلوص جلای الماس را از بین می‌برد و ارزش‌ آن را نصف می‌کند. مادر باور نمی‌کند. او بیست‌هزار پیاستر در ازای الماس می‌خواهد.

به دومین الماس‌فروشی سر می‌زند.

سومین و چهارمین...

همه‌ی آن‌ها از «وزغ سیاه» می‌گویند.