ایتالو کالوینو بدون اینکه به شما خبر بدهد، انتخابتان کرده برای حضور در کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری. شاید بپرسید در یک داستان پستمدرن، چه کاری از دستتان برمیآید و باید چه کنید؟ اگر توضیح صادقانهی ما را میخواهید، باید بگوییم که نمیدانیم شما در این داستان دقیقاً قرار است چه کار کنید؛ زیرا سبک این رمان پستمدرن است و کالوینو از ابتدا «دیوار چهارم» را برداشته و شخصیت اصلی قصه خودتان هستید؛ اما به شما تضمین میدهیم که لحظات خوبی را تجربه میکنید و با یک آدم بسیار جالب (و بسیار زیبا) معاشرت خواهید کرد.
دربارهی کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری
شخصیت اول این کتاب خود شما هستید و باید خود را برای رفتوآمد مداوم در کتابفروشیها آماده کنید. بهتر است هرچه زودتر خواندن این رمان فلسفی، پستمدرن، روانشناختی، معمایی و هر مفهوم و ژانر دیگری را شروع کنید؛ زیرا هرقدر دیرتر این کار را آغاز کنید، ازدواجتان بیشتر به تعویق میافتد. شاید بپرسید ازدواج چه ربطی دارد به کتاب خواندن که باید به شما بگوییم خیلی زود است برای اینکه به پاسخ این پرسش برسید.
کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری از ایتالو کالوینو به سبک پستمدرن نوشته شده و میتوان آن را یک کتاب فراداستان به شمار آورد. وقایع این اثر خیلی آشنا هستند. چند بار تاکنون پیش آمده که بخواهید خواندن یک رمان را آغاز کنید، اما احساس کنید نور کافی نیست، هوا خیلی گرم یا سرد است، تمرکز ندارید و...؟ این موارد معضلاتی هستند که «شخصیت اصلی / شما» در این رمان با آنها روبهرو هستید و نمیتوانید مطالعهی کتاب موردنظرتان را آغاز کنید و سپس با هزاران مشکل دیگر مواجه میشوید.
آمادگی برای خواندن رمان ایتالو کالوینو
در ابتداییترین اقدام و آغاز خواندن رمان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری با ترجمهی حسین شیخالاسلامی باید بدانید مشکلی که در این داستان وجود دارد، چیست و چه عواملی اجازه نمیدهند وقایع این کتاب را دریابید.

ایتالو کالوینو خود شما، شمایی که مشغول خواندن اثرش هستید، را مرکزیت این داستان قرار داده و ما را با شما همراه میکند. در نخستین فصل این کتاب، در حال تلاش کردن برای خواندن رمانی هستید که از کتابفروشی خریدهاید. متأسفانه صدای تلویزیون همسایه بلند است. نمیدانید چه حالت بدنی را برای مطالعه انتخاب کنید. پشت میز بنشینید یا روی تخت طاقباز دراز بکشید و کتاب را روی صورتتان بگیرید؟ همان زمان به یاد کوه کتابهایی میافتید که قبلاً خریداریشان کرده بودید، اما هنوز آنها را نخواندهاید!
تازه این مراحل برای بعد از عبور از قلقلک و وسوسهای است که در کتابفروشی رهایتان نمیکرد. آدم وقتی کتابی را میخرد، دوست دارد همان لحظه از سر تا انتهایش را بخواند و تمامش کند؛ اما باید تا رسیدن به خانه و پیدا کردن وقت مناسب صبر کند و آن موقع دیگر میل و رغبتش به یکنفس خواندن داستان از بین رفته است؛ بههرحال از آن لحظات عبور کردهاید و حالا به مرحلهی باز کردن صفحهی اول آن رسیدهاید؛ یعنی زمانی که میتوانید امیدوار باشید که بالاخره قرار است رمان جذابی را آغاز کنید.
و ناگهان نوبت «اگر شبی از شبهای زمستان مسافری» میشود
«او مأمور مخفی است. با چمدانی عجیب که ابعاد و اندازهاش عادی نیست، در ایستگاه ایستاده و انگار که منتظر کسی است. یک کلانتر به سوی او میآید و میگوید: «زنوی الئا اول میشه!» ظاهراً این جمله رمزی است. ما معنایش را نمیدانیم.
راوی باید همانجا بماند و چمدانش را با یک فرد غریبه عوض کند، اما کارها آنطور که باید پیش نرفتهاند. او در ایستگاه گیر افتاده و ممکن است تمام نقشهی پلیس و مأموران فاش شود.» این نخستین بخش از داستان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری نشر فراهم است.
حالا حدود سی صفحه از داستان ایتالو کالوینو را خواندهای و میبینی که جملهها در حال تکرار شدن هستند. ابتدا تصور میکنید این حقهی ادبی نویسنده است، اما شمارهی صفحهها حقیقت تلختری را ثابت میکنند. بعد از صفحهی 32، به صفحهی 17 و 16 و دوباره 30 و... میرسید. یک توهین و فحش رکیک به صحاف و صفحهآرا و چاپخانه نثار میکنید و این رمان ناقصالخلقه را میبندید.
باید به کتابفروشی بازگردید تا شاید بتوانید نسخهی سالمتری از رمان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری را از فروشنده بگیرید؛ البته بهتر است خیلی هم امیدوار نباشید، چون به احتمال زیاد نسخههای بعدی این کتاب حتی از این نسخه هم بدترند.
در جستوجوی معنا در ادبیات پست مدرن ایتالو کالوینو
«عه، برای شما هم مشکل داره؟» این جوابی است که فروشندهی کتابفروشی بهمحض دیدن کتابی که بازگرداندهاید، به شما میگوید. انتشاراتی که داستان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری را چاپ کرده، کار خود را بلد نبوده و شمارهی صفحهها را به هم ریخته است.

کتابفروش یک خانم جوان و بسیار زیبا را به شما نشان میدهد. حالا احساس میکنید آنقدر هم اتفاق بدی نبوده که شمارهی صفحههای نسخهای که خریداری کردهاید، به هم ریختهاند و اصلاً چقدر عالی که ناشر به اندازهی یک کودک دوساله هم کارش را بلد نبوده است. به سمت خانم میروید. با موضوع کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری، سر صحبت را با او باز میکنید و در دل خود میگویید: «بالاخره ایتالو کالوینو به یک دردی خورد!»
داستان بیپایان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری
متأسفانه کتابفروش خیلی زود با نسخهی تازهای برمیگردد و ناچار میشوید به گفتوگوی خود پایان دهید. به خانه میروید. تمام مراحل آمادگی برای کتاب خواندن را از سر میگذرانید تا ببینید بالاخره مأمور مخفی گیر آدمبدها میافتد که افتضاح تازهی ناشر توی صورتتان میخورد! این داستان، اصلاً با رمان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری ایتالو کالوینو فرق دارد! انگار ناشر چند قصهی بیربط را در هم ریخته و بیمعناترین کتاب جهان را منتشر کرده است.
تازه دردسرهایتان آغاز شدهاند. معلوم نیست در آخر میتوانید پایان رمان عجیب و مهم ایتالو کالوینو را که دهها منتقد در دهههای گوناگون برای آن مطلبی با عنوان «نقد کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری» نگاشتهاند را بخوانید یا نه؛ اما در آن کتابفروشی، اتفاقات بسیار جالب و آدمهای بسیار جذابی وجود دارند که توصیه میکنیم با خرید کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری، با آنها مواجه شوید.
نکوداشتهای کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری
- داستان اگر شبی از شبهای زمستان مسافری ترکیبی از تخیل و اندیشهی فلسفی است که با یکدیگر بسیار هم هماهنگ هستند و زبان ایتالو کالوینو از طنز قابلقبولی نیز برخوردار است. (روزنامهی اسکاتسمن)
- ایتالو کالوینو با جاهطلبی و خلاقیت سرسامآور خود، داستانهای ماجراجویانهای را بازگو کرده که هرکدام بُعد تازهای از امکانات داستاننویسی را نمایان میکنند. (گاردین)
- این کتاب درخشان است. هجو آن ماندگار و هوشمندانه است و از تمام آثار پرفروشی که در کتابفروشیها قرار دارند، جذابتر است. دفعهی بعد که خواستید به سفری دور بروید، این رمان را با خود همراه کنید. (آبزرور)
کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری برای شما مناسب است اگر
- به خواندن کتابهای ایتالو کالوینو که شاهکاری مانند درخت باروننشین را نگاشته و زبانش ترکیبی از طنز و شاعرانگی است، علاقه دارید.
- بهدنبال یک رمان پستمدرن هستید که شیوهی روایت داستانی آن با رمانهای روایت خطی و حتی سبک جریان سیال ذهن، تفاوت آشکاری داشته باشد.
در بخشی از کتاب اگر شبی از شبهای زمستان مسافری میخوانیم
پروفسور کتاب را میبندد و میگوید: «بعدش هیچی. کتابِ خمیده بر لبهی درهای ساحلی، درست همینجا تموم میشه. اوکو آهتی بعد از نوشتن همین چند صفحهی اول، چنان افسردگی عمیقی میگیره که فقط تو چند سال، سه بار ناموفق و یه بار موفق خودکشی میکنه. این تیکه تو مجموعه آثار بعد از مرگش چاپ شده. تو اون مجموعه چندتا شعر پراکنده، یه دفتر خاطرات خصوصی و یادداشتهاش برای یه مقاله دربارهی تناسخ بودا هم هست. متأسفانه هیچ طرح یا دستخطی هم پیدا نشده که بشه فهمید آهتی چطوری میخواسته این رمان رو جلو ببره. شاید بیشتر از همه به خاطر همین ناتموم موندنشه که میشه خمیده بر لبهی درهای ساحلی رو بهترین نمایندهی نثر سیمریایی دونست؛ به خاطر اون چیزایی که نشون میده، و حتی مهمتر از اون، چیزایی که قایم میکنه، به خاطر کنار کشیدنِ خاموشش، ناپدید شدنش…»
صدای پروفسور دورتر و دورتر میشود. گردن میکشی تا مطمئن شوی او هنوز همانجاست، اما از پشت دیوارهی جعبهی کتابهایی که شما را از هم جدا کرده نگاه که میکنی، دیگر نمیتوانی او را ببینی. شاید او به عمق تودهی کتابهای دانشگاهی و نقدنامههایش فرورفته و آنقدر نازک و نازکتر شده که توانسته یکی از آن ذرههای گردوغبار شناور در هوا شود؛ شاید تقدیر فراموششدهای که بر سر موضوع مطالعاتش آمده، او را سردرگم کرده است و شاید در درهی خالیِ ناشی از توقف رمان سقوط کرده است. بر لبهی این دره، تو تلاش میکنی جای خودت را محکم کنی، مراقب لودمیلا باشی، یا به او بیاویزی؛ دستهایت تلاش میکنند دستهای او را بگیرند.
فریادی تند و تیز از نقطهای نامعلوم در قفسهها بلند میشود: «ازم نپرسین بقیهی کتاب کجاست! ادامهی کتابها یه جاییه اونورِ…» صدای پروفسور بالا و پایین میرود، کجا رفته است؟ شاید مشغول کلهمعلق زدن زیر میز است، شاید هم خودش را از لامپ سقف آویزان کرده است.
بله






























