کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی: متن جلسات درس فروید در دانشگاه وین

معرفی کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی: متن جلسات درس فروید در دانشگاه وین

کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی مجموعه‌ای از سخنرانی‌ها و متون جلسات درسی زیگموند فروید است که بین سال‌های 1915 تا 1917 در دانشگاه وین ایراد شده‌اند. با کمک این اثر، مخاطبان با مهم‌ترین مفاهیم و نظریه‌های این روانکاو آشنا می‌شوند و مبانی روانکاوی، نقش ناخودآگاه، کارکرد رویاها و معنای نهان اعمال سهوی را درک می‌کنند. این یکی از بهترین آثاری‌ست که از طریق آن می‌توان به دریافت دقیق و عمیقی نسبت به نظریات و درسگفتارهای فروید دست یافت.

درباره‌ی کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی

بی‌تردید روانکاوی حوزه‌ای بسیار پیچیده است و آن‌چنان‌که زیگموند فروید (Sigmund Freud) تأکید می‌کند درک آن مستلزم تغییر اساسی در شیوه‌ی نگرش است. تغییری که فرد را از درک پزشکی و زیست‌شناختی فراتر می‌برد و او را به سوی درک ذهن ناخودآگاه و امیال سرکوب شده سوق می‌دهد. کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی (Introductory Lectures on Psychoanalysis) زمینه‌ای را برای مرور نظریات این روانکاو اتریشی فراهم آورده است.

این اثر جلد شانزدهم کتاب سترگی است که تمام سخنرانی‌ها و سلسله جلسات درسی زیگموند فروید در دانشگاه وین را شامل می‌شود. اثری که می‌توان آن را یکی از قابل‌درک‌ترین آثار این روانکاو به شمار آورد، زیرا مفاهیم بنیادین روانکاوی را در نه در قالب متون خشک کلاسیک، بلکه از طریق گفتگویی زنده با مخاطب، توضیح می‌دهد. به همین سبب می‌توان آن را کتاب ایدئالی برای آشنایی با اندیشه‌های یکی از تأثیرگذارترین متفکران قرن بیستم دانست.

روانکاوی فروید، از اعمال سهوی تا تفسیر رویاها

اولین بخش از کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی نشر قطره، به اعمال سهوی اختصاص دارد که اغلب اوقات آن‌ها را بی‌اهمیت تلقی می‌کنیم؛ اعمالی نظیر لغزش زبانی یا لغزش فرویدی، فراموشی‌های موقت، کژخوانی‌ها و حتی گم کردن وسایل و اشیاء. زیگموند فروید نشان می‌دهد که این کارها معمولاً خطاهایی تصادفی نیستند، بلکه نشانه‌هایی را در خود پنهان کرده‌اند که می‌توانند نمودی از کشمکش‌های ذهنی باشند. درواقع او این اشتباهات روزمره را وسیله‌ای برای درک ضمیر ناخودآگاه انسان قلمداد می‌کند.

رویاها یکی از مهم‌ترین مقولاتی است که زیگموند فروید در طی فعالیت‌های حرفه‌ای به آن پرداخته و در این درس‌گفتارها نیز از آن غافل نمانده است. او باور دارد رویا مسیری است به سوی ناخودآگاه؛ از این رو با تفسیر خواب و رویا می‌توان آرزوها، ترس‌ها و امیال سرکوب‌شده را آشکار کرد. به این ترتیب در این بخش از کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی، مفاهیمی مانند سانسور رویاها، نمادگرایی در رویاها و... را همراه با تحلیل چند نمونه تحلیل مطرح می‌کند.

نگاه زیگموند فروید به ریشه‌ی روان رنجوری بشر

زیگموند فروید در درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی در خلال شرح مباحث مربوط به نظریه عمومی نورزها و اختلالات روانی، به موضوعاتی همچون سرکوب و مقاومت، اضطراب، زندگی جنسی انسان، نظریه لیبیدو و خودشیفتگی و انتقال اشاره می‌کند تا نشان دهد چگونه تجربه‌های گذشته، امیال سرکوب‌شده و تعارض‌های درونی می‌توانند زمینه‌ای را برای شکل‌گیری انواع روان رنجوری در انسان فراهم آورد. در پایان کتاب نیز به تبیین و تشریح اصول درمان روانکاوانه می‌پردازد.

با توجه به مباحث بنیادین و مهم مطرح شده در کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی نمی‌توان آن را تنها به چشم یک کتاب روانشناسی دید، بلکه مخاطبش را دعوت می‌کند تا از زاویه‌ای متفاوت به انسان نگاه کند.

پس اگر می‌خواهید به انگیزه‌های پنهان، رویاها و اشتباهات روزمره نگاهی عمیق و متفاوت داشته باشید، با خرید کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی می‌توانید به متن جلسات درس فروید دست یابید و وارد دنیای روانکاوی مدرن شوید. اثری که با تلاش علی الوند به فارسی ترجمه شده و در مجموعه‌ی دفترهای روانکاوی نشر قطره جای داده شده است.

کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگر حوزه‌های روانشناسی، روانکاوی، روان‌پزشکی و علوم انسانی هستید یا در این عرصه‌ها فعالیت دارید.
• از مطالعه‌ی موضوعاتی در باب ناخودآگاه، رویاها، انگیزه‌های پنهان بشر و ریشه‌های اضطراب و روان رنجوری لذت می‌برید.
• به مطالعه‌ی کتاب‌های زیگموند فروید علاقه دارید.
• می‌خواهید به متون جامعی از درسگفتارهای فروید دست پیدا کنید.
• در پی کتابی برای ورود به جهان فکری فروید هستید.

در بخشی از کتاب درس گفتارهای مقدماتی روانکاوی: متن جلسات درس فروید در دانشگاه وین می‌خوانیم

من اندیشه‌هایی نظری را به شما ارائه می‌کنم که ازقرارمعلوم به‌تنهایی مفهوم سرکوبی را روشن‌تر می‌کنند. به این منظور، پیش از هر چیز لازم است تا از معنایی کاملاً توصیفی از واژه‌ی ناخودآگاه به معنایی سیستماتیک از این واژه پیشروی کنیم. یعنی به این نتیجه برسیم که خودآگاه یا ناخودآگاه بودن فرایند روانی صرفاً یکی از ویژگی‌های آن است و لزوماً خالی از ابهام نیست. اگر فرایندی ناخودآگاه مانده باشد، دور ماندن آن از خودآگاهی ممکن است صرفاً نشانه‌ای باشد از برخی فرازونشیب‌هایی که طی کرده است و خود آن فرازونشیب نباشد. برای تصور این فرازونشیب، بگذارید فرض کنیم که هر فرایند روانی باید اعتراف کنیم که استثنایی وجود دارد که در ادامه به آن اشاره خواهیم کرد. در درجه‌ی اول در مرحله یا وضع ناخودآگاه قرار دارد و از همین نقطه است که این فرایند به وضع خودآگاه وارد می‌شود. درست مثل تصویر عکاسی که در آغاز نگاتیو است و فقط پس از پوزیتیو شدن به عکس تبدیل می‌شود. بااین‌حال، تمام نگاتیوها به پوزیتیو تبدیل نمی‌شوند و تمام فرایندهای روانی ناخودآگاه هم ضرورتاً نباید به فرایندی خودآگاه بدل شوند. این امر را از این طریق می‌توان به‌خوبی توصیف کرد که هر فرایند در آغاز به سیستم ناخودآگاه تعلق دارد و سپس تحت شرایط خاصی می‌تواند به سیستم خودآگاه منتقل شود.

ساده‌ترین تصور از این سیستم‌ها، که همانا تصور فضایی است، برای ما مناسب‌ترینِ آن خواهد بود. براین‌اساس بیایید سیستم ناخودآگاه را با دالان ورودی بزرگی مقایسه کنیم که تکانه‌های روانی در آن همچون افراد مجزا شانه‌به‌شانه‌ی هم حرکت می‌کنند. مجاور این دالان ورودی، اتاق کوچک‌تری نوعی اتاق پذیرایی هست که خودآگاهی در آن جای دارد. اما در آستانه‌ی بین این دو اتاق نگهبانی فعالیت دارد: او تکانه‌های روانی مختلف را ارزیابی می‌کند، به‌عنوان سانسور عمل می‌کند و اگر او را برنجانند اجازه‌ی ورود به اتاق پذیرایی را نخواهد داد. بی‌درنگ متوجه می‌شوید که اگر این نگهبان تکانه‌ی خاصی را در خود آستانه پس بزند، یا اگر پس از آنکه وارد اتاق پذیرایی شد آن را از آستانه بیرون کند، تفاوت چندانی ایجاد نخواهد شد.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه‌ی دبیر مجموعه
مقدمه‌ی مترجم
مقدمه‌ی ویراستار انگلیسی
دیباچه
بخش اول: اعمال سهوی
درس‌گفتار اول: مقدمه
درس‌گفتار دوم: اعمال سهوی
درس‌گفتار سوم: اعمال سهوی (ادامه)
درس‌گفتار چهارم: اعمال سهوی (جمع‌بندی)
بخش دوم: رؤیاها
درس‌گفتار پنجم: دشواری‌ها و اولین رویکردها
درس‌گفتار ششم: مفروضات و تکنیک تعبیر
درس‌گفتار هفتم: محتوای آشکار رؤیاها و افکار پنهان رؤیا
درس‌گفتار هشتم: رؤیاهای کودکان
درس‌گفتار نهم: سانسور رؤیاها
درس‌گفتار دهم: نمادگرایی در رؤیاها
درس‌گفتار یازدهم: کارِ رؤیا
درس‌گفتار دوازدهم: تحلیل چند رؤیای نمونه
درس‌گفتار سیزدهم: خصوصیات باستانی و کودک‌منشی رؤیاها
درس‌گفتار چهاردهم: تحقق آرزو
درس‌گفتار پانزدهم: شبهات و انتقادات
بخش سوم: نظریه‌ی عمومی نورزها
درس‌گفتار شانزدهم: روانکاوی و روانپزشکی
درس‌گفتار هفدهم: معنای سمپتوم‌ها
درس‌گفتار هجدهم: تثبیت در تروماها (ناخودآگاه)
درس‌گفتار نوزدهم: مقاومت و سرکوبی
درس‌گفتار بیستم: زندگی جنسی انسان
درس‌گفتار بیست‌ویکم: رشد لیبیدو و سازمان‌یافتگی‌های جنسی
درس‌گفتار بیست‌ودوم: برخی ملاحظات درباره‌ی رشد و واپس‌روی (سبب‎شناسی)
درس‌گفتار بیست‌وسوم: مسیرهای تشکیل سمپتوم
درس‏گفتار بیست‌وچهارم: وضعیت نوروتیک عمومی
درس‌گفتار بیست‌وپنجم: اضطراب
درس‌گفتار بیست‌وششم: نظریه‌ی لیبیدو و خودشیفتگی
درس‌گفتار بیست‌وهفتم: انتقال
درس‌گفتار بیست‌وهشتم: درمان روانکاوی
واژه‌نامه