کتاب رویاها و تفسیر رویا: درآمدی کوتاه و نو

چرا خواب می‌بینیم؟ کتاب رویاها و تفسیر رویا نوشته‌ی دکتر کریستین روسلر مروری جامع بر نظریه‌های رویا در تاریخ روان‌کاوی است. خواب‌ها فقط تصویرهایی ذهنی و فیلم‌هایی برای تماشا نیستند، بلکه ابزاری قدرتمند برای خودتنظیمی و یافتن روش‌هایی خلاقانه برای حل چالش‌های زندگی در بیداری به شمار می‌روند. با توجه به این مسئله، کتاب پیش رو با بررسی نظریه‌های موجود، از آثار فروید گرفته تا رویکردهای معاصر در تعبیر و تفسیر خواب، می‌کوشد بین دانش آزمایشگاهی و کاربردهای بالینی روان‌درمانی، پلی ایجاد کند.

درباره‌ی کتاب رویاها و تفسیر رویا

خواب دیدن پدیده‌ی غریبی‌ست که همواره بشر را مجذوب و هراسان کرده است. هر شب، وقتی چشمان خود را می‌بندیم، جهانی ناشناخته پیش رویمان در می‌گشاید که در آن عقل و منطق رنگ باخته و غیرممکن‌ها ممکن می‌شوند. در مصر باستان خواب‌ها را پیام‌هایی از سوی خدایان تلقی کرده و معتقد بودند که حامل هشدارها و نشانه‌هایی از آینده برای پادشاهان هستند. سومریان آن‌ها را حاوی اطلاعاتی در مورد وضعیت جسمانی انسان می‌دانستند و یونانیان حتی از آن‌ها برای درمان برخی از بیماری‌ها استفاده می‌کردند.

حتی امروزه هم در قرن بیست و یکم، همچنان با تلاش برای درک این پدیده دست به گریبان هستیم؛ واقعاً چرا خواب می‌بینیم؟ کتاب رویاها و تفسیر رویا: درآمدی کوتاه و نو (Dreams and Dream Interpretation: A Contemporary Introduction) نوشته‌ی کریستین روسلر (Christian Roesler)، یکی از کتاب‌های مجموعه‌ی روانشناسی راتلج است که به طور تخصصی خواب و نظریه‌های روان‌کاوانه درباره‌ی آن را مورد بررسی قرار می‌دهد.

روانشناسی خواب: از پیام الهی تا شاهراه ناخودآگاه

کتاب رویاها و تفسیر رویای انتشارات فراهم ابتدا ریشه‌های تاریخی و همچنین نگاه کلاسیک فرویدی به خواب را شرح داده و تعبیر خواب از دیدگاه فروید و نظریه‌های بنیادین وی را تحلیل می‌کند. زیگموند فروید کسی بود که در قرن نوزدهم برای نخستین بار رویا را به‌عنوان شاه‌راهی به‌سوی ناخودآگاه معرفی کرد و آن را ابزاری برای بروز تمایلات، آرزوها و تعارضات انسان دانست. از این رو هیچ اثری در مورد روانشناسی خواب بدون پرداختن به نظریات و توضیحات او کامل و دقیق شمرده نمی‌شود.

سپس در بخش بعدی، کریستین روسلر انتقادات وارد شده به فروید را توضیح داده و سایر دیدگاه‌های نوین و جایگزین را ارائه می‌کند و به‌خصوص به شرح دیدگاه‌های کارل گوستاو یونگ، آلفرد آدلر و روانشناسی ایگو می‌پردازد. طبق توضیحات کتاب رویاها و تفسیر رویا، یونگ رویا را پدیده‌ای طبیعی و خودانگیخته می‌دانست که با کمک تصاویر و نمادپردازی‌ها، وضعیت روانی ما را همان‌گونه که هست بازتاب می‌کند. پرداختن به نظریات او در مورد رویاها نیز به اندازه‌ی فروید اهمیت دارد و بخشی از کتاب به توضیح و تفسیر همین موضوع اختصاص یافته است.

تعبیر خواب و نوروساینس

کریستین روسلر در بخش بعدی کتاب رویاها و تفسیر رویا به سراغ رویکردهای مدرن‌تر رفته و دیدگاه افرادی مانند ویلفرد بیون در مورد اندیشیدن ناخودآگاه برای رشد ذهنی را بررسی می‌کند. سپس شرحی از مدل‌های جدیدی مانند نظریه کنترل - تسلط و مدل‌های عصبی - شناختی را ارائه کرده و در ادامه، به پژوهش‌های تجربی و عصب‌شناختی مرتبط با خواب می‌پردازد. کارکردها و اثرات درمانی رویا نیز مورد بررسی قرار می‌گیرد و کارکردهای حیاتی رویا شرح داده می‌شود. در پایان هم نویسنده روش‌های پژوهشی دقیقی را معرفی می‌کند که بر میزان فعالیت و عاملیت ایگوی فرد رویابین تمرکز دارند.

رویاها آینه‌هایی هستند که نه‌تنها گذشته، بلکه پتانسیل‌های رشد و مسیر آینده‌ی ما را نشان می‌دهند و کریستین روسلر در کتاب حاضر روش‌هایی را به ما آموزش می‌دهد که از طریق آن‌ها می‌توان به صدای درونی رویاها گوش سپرد و از آن‌ها برای خودشناسی بیشتر استفاده کرد. اگر همیشه به رویاهای خود اهمیت داده و در کتاب‌های تعبیر خواب معنای آن‌ها را جست‌وجو می‌کنید، حال با خرید کتاب رویاها و تفسیر رویا اثر کریستین روسلر، تعبیر خواب از دیدگاه روانشناسان را مورد بررسی قرار دهید.

کتاب رویاها و تفسیر رویا برای شما مناسب است اگر

• روان‌کاو، روانشناس یا روان‌درمانگر هستید و به دنبال روش‌های نوین بالینی برای تحلیل رویاها در اتاق درمان می‌گردید.
• به مباحث مرتبط با روان‌کاوی و خودشناسی علاقه دارید.
• دانشجو یا کارآموز روان‌درمانی و روانشناسی هستید و به یک راهنمای خوب برای فهم تحول نظریه‌های رویا نیاز دارید.

در بخشی از کتاب رویاها و تفسیر رویا: درآمدی کوتاه و نو می‌خوانیم

باید توجه داشت که میان رؤیای دیده‌شده، رؤیای به‌یادآمده و رؤیای روایت‌شده تمایز قائل شد (موزر و فون زپلین، 1996). رؤیایی که در جلسه‌ی درمان روایت می‌شود، لزوماً همان رؤیای شبانه نیست؛ چراکه طی یادآوری و برگردان آن به زبان، همزمان دگرگونی‌ای رخ می‌دهد. محتوای تصویری رؤیا در فرایند یادآوری، همزمان به زبان ترجمه می‌شود و درنتیجه در معرض دگرگونی قرار می‌گیرد. اگر رؤیا پس ‌از این فرایند، روایت یا مکتوب شود، این روایت به عوامل موقعیتی مانند علاقه‌ی شنونده و واکنش او به گفته‌ها وابسته خواهد بود.

بسته به عوامل مختلف، برای مثال شیوه‌ی پرسشگری شنونده، برخی جزئیات رؤیا به یادآورده می‌شوند و برخی دیگر خیر. علاوه‌بر این، بسیاری از رؤیاها هرگز به‌یادآورده نمی‌شوند و حتی رؤیاهایی که به یاد می‌مانند نیز در بیشتر موارد بیان نمی‌شوند. تنها پیوند میان زندگی بیداری و رؤیا، حافظه‌ی رؤیا و بازآفرینی زبانی رؤیاست. به‌این‌ترتیب تمرکز، به‌اصطلاح، از رؤیابین فراتر می‌رود و به‌سوی نوعی کنش متقابل گسترش می‌یابد (موزر و فون زپلین، 1996)، حتی اگر این کنش میان رؤیابین با خودش باشد؛ آن‌گاه که رؤیا را به یاد می‌آورد و درصدد نوشتن آن برمی‌آید و بدین‌سان، رؤیا را برای خودش روایت می‌کند.

فقط در همان لحظه‌ای که رؤیا در حافظه و گفتار دستخوش دگرگونی می‌شود، به اُبژه‌ای ارتباطی بدل می‌شود و ازاین‌رو برای پژوهش علمی نیز در دسترس قرار می‌گیرد. ازآنجایی‌که حافظه‌ی رؤیا با رؤیای دیده‌شده در خواب انطباق ندارد، می‌توان گفت که پدیده‌ی واقعی رؤیای دیده‌شده، دست‌کم ازنظر معنا، اساساً برای پژوهش‌های علمی دسترس‌ناپذیر است.