کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی: مقدمه‌ای بر تکامل ساختارها و کارکردهای مغز انسان

معرفی کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی: مقدمه‌ای بر تکامل ساختارها و کارکردهای مغز انسان

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی، سفری به اعماق تاریخ حیات و تکامل مغز انسان است. فردریک کولیج، با نگاهی کنجکاوانه، پژوهشی جامع در یافته‌های علوم تکامل، عصب‌شناسی، روان‌شناسی، انسان‌شناسی و باستان‌شناسی انجام داده تا دیدگاهی کامل از فرگشتِ مغز در اختیار شما قرار دهد. این دیدگاه شما را با بخش‌های مختلف مغز و تکامل خواب و رویا آشنا می‌کند.

درباره‌ی کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

ساختار کنونی مغز، نتیجه‌ی میلیاردها سال تطبیق با چالش‌های محیطی است. کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی (Evolutionary Neuropsychology)، با رویکردی چندرشته‌ای، این مسیرِ شگفت‌انگیز را از نخستین شکل‌های حیات تا تفکر انسانِ مدرن، برای شما روشن می‌کند. فردریک کولیج (Frederick L. Coolidge)، مفاهیم پیچیده‌ی دانش‌های میان‌رشته‌ایِ عصب‌شناسی، روان‌شناسی و انسان‌شناسی را با زبانی ساده توضیح داده تا بدون داشتن پیش‌زمینه‌ی خاصی در حوزه‌ی عصب‌روان‌شناسی، مفاهیم انتزاعی تکامل مغز را به‌راحتی متوجه شوید.

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی، مروری از مفاهیم مهمِ سازگاری و فراسازگاری را در اختیار شما قرار می‌دهد. سازگاری‌ها، ویژگی‌های جسمی یا رفتاری هستند که در طول «انتخاب طبیعی»، به بقا و زادآوری کمک کرده‌اند؛ در حالی که فراسازگاری‌ها، ویژگی‌هایی هستند که کارکردِ نخست خود را تغییر داده‌اند و به‌مرور به بهبود توانِ سازگاری موجودات منجر شده‌اند.

آشنایی با فرگشت مغز در کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

فردریک کولیج، نشان می‌دهد که این سازگاری‌ها و فراسازگاری‌های کاربردی، یکی از اصولِ بنیادینِ سازمان‌دهیِ مغز به شمار می‌رود. او در ادامه، با مرورِ تاریخچه‌ی حیات از آغازینِ سلول‌ها تا تکاملِ انسان امروزی، جدولِ زمانیِ تحولاتِ زیستی را ترسیم می‌کند و فرضیه‌ای جذاب را مطرح می‌سازد: اینکه انسانِ خردمند، به‌دلیلِ تفاوت در شکلِ مغز و در نتیجه، توانایی‌هایِ شناختیِ برتر، توانست از نئاندرتال‌ها و دیگر گونه‌هایِ هم‌خانواده پیشی بگیرد و به بقا ادامه دهد. مطالعه‌ی این نتیجه‌گیری در کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی، ذهن شما را برای آشنایی با مراحل فرگشت بخش‌های مختلف مغز آماده می‌کند.

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی، توضیحات کاملی درباره‌ی مراحل فرگشت لوب‌های پیشانی، لوب‌های آهیانه، لوب‌های گیجگاهی و مخچه در اختیار شما قرار می‌دهد. با مطالعه‌ی این توضیحات، درمی‌یابید که هر یک از این نواحیِ مغزی، در دوره‌ای خاص از تکامل و در پاسخ به نیازهایِ متفاوتِ نیاکانِ ما شکل گرفته‌اند و همین تنوعِ زمانی و کارکردی، به ما امکان داده تا به ظرفیت‌هایِ پیچیده‌ای چون برنامه‌ریزیِ بلندمدت، پردازشِ زبان، هماهنگیِ حرکتی و حلِ مسئله دست یابیم.

خواب و رویا در بستر تکامل

بخش‌های دیگری از کتاب نیز به بررسیِ هیپوکامپ، تکاملِ خواب و رویا، و دیرینه‌آسیب‌شناسی اختصاص دارند و هر یک را در بسترِ تطابقِ تدریجیِ مغز با نیازهایِ نیاکانِ ما، تبیین می‌کنند. این بخش‌ها، با نگاهی نو به پدیده‌هایی چون خواب و رویا، نشان می‌دهند که این تجربه‌هایِ روزمره، کارکردهایی فراتر از استراحت داشته و در سازوکارهایِ بقا و پردازشِ اطلاعات در نیاکانِ ما ریشه دارند.

اگر به دنبال درکِ عمیق‌تری از ریشه‌هایِ تکاملیِ مغز و رفتارِ انسان هستید، خرید کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی شما را در سفری شگفت‌انگیز از اولین سلول‌ها تا پیچیده‌ترین توانایی‌هایِ شناختیِ انسانِ مدرن همراهی می‌کند. انتشارات کتاب ارجمند، با چاپ این کتاب، دریچه‌ای تازه به‌سوی درک ریشه‌های تکاملیِ مغز و رفتار انسان گشوده است. غلامرضا چلبیانلو و رعنا پرواز، مفاهیم علم عصب‌روان‌شناسی را با لحنی قابل فهم ترجمه کرده‌اند.

نکوداشت‌های کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی

• هر خواننده‌ای که به ریشه‌هایِ تکاملیِ مغز و شناختِ انسان علاقه داشته باشد، از مطالعه‌ی کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی لذت خواهد برد؛ چه متخصصانِ این حوزه و چه دانشجویانِ تازه‌کار. فردریک کولیج، در این متن، با لحنی پرشور و در عین حال ساده و روان، به کاوش در خاستگاهِ حافظه، شرطی‌سازیِ کلاسیک، و مقایسه‌ی شناختِ نخستی‌ها با انسان‌هایِ نخستین، بر اساسِ تازه‌ترین یافته‌هایِ عصب‌روان‌شناسی و علومِ اعصاب می‌پردازد. (میشل ام. مروین، استادِ روان‌شناسی، دانشگاهِ تنسی مارتین)
• فردریک کولیج، چنان به ژرفایِ تکاملِ مغزِ انسان می‌رود که به بافتِ فیزیکیِ جهان و اصولِ بنیادینِ خودِ حیات نیز دست می‌یابد. او با نثری روشن، موجز و فوق‌العاده ساده، هم مروری استوار بر عصب‌روان‌شناسیِ تکاملی ارائه می‌دهد و هم باورهایِ دیرینه‌ای را درباره‌ی کارکردهایی چون یادگیری و خواب، ساختارهایی چون لوبِ آهیانه‌ای و مخچه، و آسیب‌شناسی‌هایی مانند اختلالاتِ شخصیت، به چالش می‌کشد. مطالعه‌ی این کتاب برایِ پژوهشگران و دانشجویان، ضروری است. (کارنلی اورمن، پژوهشگرِ دانشگاهِ برگن، نروژ)

کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگرِ حوزه‌های عصب‌شناسی، روان‌شناسی، انسان‌شناسی یا علوم شناختی هستید و به دنبالِ منبعی جامع و به‌روز برای درکِ ریشه‌هایِ تکاملیِ ساختارها و کارکردهایِ مغز می‌گردید.
• به پرسش‌هایِ بنیادین درباره‌ی چگونگیِ شکل‌گیریِ توانایی‌هایِ شناختیِ انسان، از حافظه و زبان تا تصمیم‌گیری و آگاهی، علاقه‌مندید.
• از مطالعه‌ی فرضیه‌هایِ نوین و بحث‌برانگیز در حوزه‌ی تکاملِ مغز و رفتار، از جمله تفاوت‌هایِ شناختیِ انسانِ خردمند و نئاندرتال‌ها، لذت می‌برید.

در بخشی از کتاب نوروپسیکولوژی تکاملی: مقدمه‌ای بر تکامل ساختارها و کارکردهای مغز انسان می‌خوانیم

بزرگ‌ترین تغییر کارکرد در روند تکامل هیپوکامپ، به‌کارگیری مجدد عصبی برای تشکیل حافظه‌های اخباری (حافظه معنایی، حافظه کلامی یا حافظه آشکار) بوده است. قبل از گسترش اندازه‌گیری‌های نوروفیزیولوژی پیچیده‌تر مغز، مانند بررسی‌های برش‌نگاری با گسیل پوزیترون (PET) و تصویرسازی تشدید مغناطیسی کارکردی (fMRI)، دانشمندان علوم اعصاب از ارزیابی EEG و مدل‌های حیوانی استفاده می‌کردند، زیرا تحقیقات مغز انسان معمولاً شامل مغز آسیب‌دیده بیمارانی بود که ضایعات آن‌ها اغلب به دلیل ماهیت بیماری یا آسیب مغزی اتفاقی نبوده است. تحقیقات EEG همیشه در تعیین کارکرد قشر مغز (سطح مغز) مؤثرتر از کارکردهای زیر قشری آن بوده است. دانشمندان علوم اعصاب برای مطالعه هیپوکامپ در موش صحرایی و حیوانات دیگر، می‌توانستند هر کاری را که می‌خواهند انجام دهند (برای سالم یا بیمار)، اما به دلیل مسائل EEG و آرتیفکت‌ها (امواج مغزی ولتاژ بسیار کمی دارند و تحت تأثیر منابع تداخل الکتریکی زیادی قرار دارند) فرضیات آن‌ها اغلب به صورتی خطرناک، با نواقص چشمگیری همراه بود. تحقیقات در مورد هیپوکامپ حیوانات، مثمر ثمر بود، اما یک جنبه مهم از کارکرد آن وجود داشت که قابل‌مطالعه نبود: حافظه اخباری؛ و همان‌طور که به‌زودی بحث خواهم کرد، بیماری به نام اچ. ‌ام یکی از مشهورترین بیماران در تاریخ علوم اعصاب، اهمیت حیاتی هیپوکامپ را برای شکل‌گیری و ذخیره‌سازی حافظه اخباری به علم نشان داد. همچنین، مشابه داستان فینئاس گیج، تصادف او نیز عواقب ناگواری را در پی داشت که ممکن است به هنگام افتادن او از دوچرخه آغاز شده باشد.

فهرست مطالب کتاب

مقدمه مترجم
پیشگفتار مؤلف
فهرست کلمات اختصاری
1: خلاصه‌ای از تاریخچه حیات و تکامل مغز
2: تکامل در نظام‌های یادگیری و حافظه
3: مقدمه‌ای بر مغز
4: لوب‌های پیشانی
5: لوب‌های آهیانه
6: لوب‌های گیجگاهی
7: مخچه
8: هیپوکامپ
9: تکامل خواب و رویا
10: دیرینه آسیب‌شناسی روانی
اصطلاحات
منابع