کتاب در کشوری آزاد: روایت مهاجرت

کتاب در کشوری آزاد یکی از آثار وی. اس. نایپل، برنده‌ی جایزه‌ی نوبل ادبیات، است که در آن داستان و زندگی‌نامه را ترکیب کرده. نویسنده میان واقعیت و خیال حرکت می‌کند و با توصیفات شاعرانه‌ای که از شخصیت‌ها و وضعیتشان ارائه می‌دهد، اثری بس دل‌انگیز آفریده است. این کتاب جایزه‌ی بوکر را برای نویسنده به ارمغان آورده.

درباره‌ی کتاب در کشوری آزاد

وی. اس. نایپل (V.S. Naipaul) راوی ادبیات مهاجرت و تصویرگر سرگردانی و بی‌وطنی است. مسافری ابدی که هیچ کجا وطنش نیست. این وضعیت که از زیست خود او سرچشمه می‌گیرد، در بسیاری از نوشته‌ها و شخصیت‌هایی که خلق می‌کند نیز رخ نشان می‌دهد. کتاب در کشوری آزاد (In A Free State)، از موفق‌ترین آثاری است که مضامین موردعلاقه‌ی این نویسنده را در دل خود به تمامی جای داده است.

کتاب در کشوری آزاد، ترکیبی از دو داستان کوتاه، یک رمانک (نوولا)، پیش‌درآمد و سخن آخر است که دو مورد آخر پیرامون سفری برنامه‌ریزی نشده و نزدیک به سفرنامه نوشته شده است. روایت‌های این کتاب به‌ظاهر نه به هم ربطی دارند و نه حول موضوعی مرکزی می‌چرخند، ولی با دقت بیشتر در دست‌مایه‌های روایی هرکدام، می‌توان مضامین مشترکی میانشان پیدا کرد.

داستان‌هایی از سرگردانی و غربت

ساختار دو داستان اجتماعی کتاب ابتدا شبیه به تکه‌هایی پراکنده هستند و رفته‌رفته در درون‌مایه و شکل روایت به یکدیگر نزدیک می‌شوند و تصویری کامل از یک موقعیت ترسیم می‌کنند؛ وی. اس. نایپل از بهای آزادی می‌گوید، از تبعیض، مهاجرت، بی‌هویتی و بی‌وطنی و انسان‌هایی سرگردان که در این پهنه‌ی وسیع، به دنبال خانه و ریشه‌ای می‌گردند. شخصیت‌ها بدون آنکه خود بدانند، گویی در سفری بی‌انتها قرار دارند.

آزادی در کتاب در کشوری آزاد اثر وی اس نایپل نشر لگا بیشتر به معنای گسستن از مرکز است؛ آدم‌هایی که از خانه، خانواده، زبان، طبقه و تاریخ خود جدا شده‌اند، اما در جغرافیای تازه نیز به آرامش دست پیدا نمی‌کنند. عنوان کتاب نیز همین تضاد را در دل خود جای داده است؛ کشور آزاد می‌تواند سرزمین پس از استعمار باشد، اما هم‌زمان به وضعیتی انسانی اشاره دارد که در آن فرد از قیدهای پیشین جدا شده، بی‌آنکه به تکیه‌گاهی تازه رسیده باشد.

روایت مهاجرت به کشوری آزاد

خرید کتاب در کشوری آزاد برای خوانندگانی مناسب است که به ادبیات مهاجرت، داستان سیاسی و روایت‌های پسااستعماری علاقه دارند. این اثر نه فقط روایتی درباره‌ی مهاجرت، بلکه تصویری تلخ از آزادی بی‌پناه، سرگردانی انسان مدرن و فروپاشی ساحت‌های معنابخش پیشین است. محسن فخری این کتاب را به فارسی ترجمه کرده و نشر لگا آن را به چاپ رسانده است.

جوایز و افتخارات کتاب در کشوری آزاد

• برنده‌ی جایزه‌ی بوکر
• نامزد جایزه طلایی من بوکر

نکوداشت‌های کتاب در کشوری آزاد

• وی. اس. نایپل داستان‌هایی می‌نویسد که ما را با خودمان و با واقعیتی که در آن زندگی می‌کنیم روبه‌رو می‌کنند. زبان او به همان اندازه که زیباست، دقیق و سنجیده است. (لندن تایمز)
• روحی تولستویی در آثار او جاری است، در جهان سوم، نویسنده‌ای درخشان‌تر از نایپل هنوز پدید نیامده است. (نیویورکر)
• خونسردترین نگاه ادبی و روشن‌ترین نثر زمانه‌ی ما از آن نایپل ست. (نیویورک تایمز بوک ریویو)

کتاب در کشوری آزاد برای شما مناسب است اگر

• به داستان سیاسی و اجتماعی با زمینه‌ی پسااستعماری علاقه دارید.
• نثر دقیق، شاعرانه و تصویری وی اس نیپال برایتان جذاب است.
• از آثاری لذت می‌برید که میان داستان، سفرنامه، زندگی‌نامه و تأمل فلسفی حرکت می‌کنند.

در بخشی از کتاب در کشوری آزاد: روایت مهاجرت می‌خوانیم

حالا دیگر شهروند آمریکا هستم و ساکن واشنگتن، پایتخت دنیا. به گمان خیلی‌ها، چه اینجا و چه هند، پیشرفت خوبی داشته‌ام، ولی.

در بمبئی خیلی شاد بودم. احترامی داشتم و جایگاهی خاص. برای آدم مهمی کار می‌کردم. آدم‌های کله‌گندۀ مملکت به حجره‌های مجردی ما می‌آمدند و از غذای من لذت می‌بردند و تعریف و تمجیدها نثارم می‌کردند. رفقای خودم را هم داشتم. غروب که می‌شد، همدیگر را در پیاده‌روِ زیر بالکن حجره‌هایمان می‌دیدیم.

بعضی‌ از ما، مثلاً همین پادوی خیاط و خودِ من، از اهالی محل بودیم و ساکن همین خیابان. باقی برای خواب به این پیاده‌رو می‌آمدند. آدم‌های محترمی بودند. به اراذل و اوباش روی خوش نشان نمی‌دادیم.

غروب هوا خنک می‌شد. چندتایی رهگذر بودند و غیر چند اتوبوسِ دو‌طبقه یا تاکسی‌هایِ گهگاهی رفت‌و‌آمد چندانی نبود. پیاده‌رو آب‌وجارو می‌شد؛ رختخواب‌ها را از مخفیگاه‌های روزانه بیرون می‌آوردیم و چراغ‌های نفتی کوچک را روشن می‌کردیم. بر‌و‌بچه‌ها که آن بالا به گپ‌وگفت و خنده مشغول بودند، ما در پیاده‌رو روزنامه می‌خواندیم، ورق‌بازی می‌کردیم، داستان تعریف می‌کردیم و دودی می‌گرفتیم.

چپق گِلی دست‌به‌دست می‌شد و خواب چشمانمان را می‌گرفت؛ البته، جز در فصل بارش‌های موسمی، ‌ترجیح می‌دادم با رفقا در پیاده‌رو بخوابم، با اینکه زیرِ پله‌های حجره‌هایمان کلِ یک کمد برای استفادۀ شخصی مال من بود.

چه خوش بود بیدار‌شدنِ قبل از طلوع آفتاب، پیش از رسیدن رفتگرها و بعد از شبی خوش‌آب‌و‌هوا زیر آسمانِ باز. گاهی خاموش‌شدن چراغ‌های خیابان را می‌دیدم. رختخواب‌ها جمع می‌شدند؛ کسی چندان حرف نمی‌زد و خیلی زود رفقایم با عجله‌ و سبقت‌جویان در سکوت به کوچه‌ پس‌کوچه‌های کم‌رفت‌و‌آمد و زمین‌های خالی می‌رفتند تا خودشان را راحت کنند. من از این رقابت مستثنا بودم، در کنار حجره‌ها مستراحی اختصاصی داشتم.