معرفی و دانلود کتاب هنر در حلقه کندوکاو: طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان

معرفی کتاب هنر در حلقه کندوکاو: طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان

کتاب هنر در حلقه کندوکاو نوشته‌ی محمدرضا واعظ شهرستانی و سمانه سیمره، اثری راهبردی در پیوند میان آموزش هنر و برنامه‌ی فلسفه برای کودکان است که با هدف ارتقای تفکر زیبایی‌شناختی، نقادانه، خلاقانه و تفکر مراقبتی در کودکان و نوجوانان ده سال به بالا نوشته شده است. این کتاب برخلاف رویکردهای متداول آموزش هنر که اغلب بر انتقال مستقیم اطلاعات یا مهارت‌های تکنیکی متمرکزند، هنر را به‌مثابه‌ی میدان پرسش، گفت‌وگو و کندوکاو فلسفی در نظر می‌گیرد و یادگیری را در بستر مشارکت فعال دانش‌آموزان سامان می‌دهد.

درباره‌ی کتاب هنر در حلقه کندوکاو

در فصل‌های آغازین کتاب هنر در حلقه کندوکاو، محمدرضا واعظ شهرستانی و سمانه سیمره، با اتکا بر مبانی فلسفه‌ی هنر، به چیستی هنر، زیبایی‌شناسی و دشواری تعریف جامع از هنر می‌پردازند و دیدگاه‌های کلاسیک و معاصر را مرور می‌کنند؛ از تقلید و بازنمایی در اندیشه‌ی افلاطون تا بیان احساسات در نظریات تولستوی، کروچه و کالینگوود، و همچنین نگاه‌های نوین که بر نوآوری، زمینه‌های اجتماعی و نقش تفسیر تأکید دارند.

این چارچوب نظری، زمینه‌ی لازم برای ورود به آموزش عملی هنر را فراهم می‌سازد؛ آموزشی که نه با پاسخ‌های ازپیش‌تعیین‌شده، بلکه با پرسشگری و گفت‌وگو پیش می‌رود. نویسندگان این اثر تلاش می‌کنند تا پیش‌فرض‌های خواننده را هم به چالش بکشند و هم تلاش کنند تعریفی بنیادی و اصولی از آن ارائه دهند تا این مفاهیم پایه، این‌بار به درستی در ذهن خواننده، بنشیند. مفاهیمی مثل چیستی هنر، کیستی هنرمند، جایگاه مخاطب و شکل مواجهه و تفکر نقادانه‌ای که مخاطب اثر هنری می‌بایست در نسبت با ابژه‌ی هنری داشته باشد.

هنر به‌مثابه‌ی پرسش، نه پاسخ

ساختار کتاب شامل ده طرح‌درس منسجم است که هرکدام با مقدمه، فعالیت‌های کلاسی، پرسش‌های احتمالی دانش‌آموزان و تمرین‌های خانگی طراحی شده‌اند. نویسندگان کتاب هنر در حلقه کندوکاو تلاش کرده‌اند که مفاهیم بنیادین هنر را به زبان قابل‌فهم برای کودکان و نوجوانان مطرح کنند. در جلسات پایانی، کتاب با تمرکز بر تجزیه‌وتحلیل نمونه‌های شاخص هنری، از جمله دیوارنگاره‌ی شام آخر اثر لئوناردو داوینچی، نقاشی گرنیکا اثر پابلو پیکاسو و عکس‌هایی از کاوه گلستان و آگوست ساندر، نشان می‌دهد چگونه می‌توان آثار هنری را به محرک‌هایی برای گفت‌وگوی فلسفی و رشد فهم زیبایی‌شناسانه تبدیل کرد.

رویکرد آموزشی کتاب بر روش حلقه‌ی کندوکاو فلسفی استوار است؛ روشی که در آن دانش‌آموزان با نشستن در دایره، مواجهه با یک محرک هنری و طرح پرسش‌های برخاسته از کنجکاوی خود، به گفت‌وگویی مشارکتی وارد می‌شوند. این شیوه، مطابق با اهداف برنامه‌ی فلسفه برای کودکان، به تقویت تفکر نقادانه، خلاق، مراقبتی و مشارکتی می‌انجامد.

نشر لگا اقدام به چاپ و نشر کتاب هنر در حلقه کندوکاو کرده است.

کتاب هنر در حلقه کندوکاو برای شما مناسب است اگر

• به‌عنوان مربی آموزشی هنر و فلسفه‌ی هنر قصد تدریس به کودکان و نوجوانان دارید.
• به‌دنبال کتاب آموزشی مناسب و جمع‌وجوری در حوزه‌ی زیبایی‌شناسی و فلسفه‌ی هنر برای کودکان و نوجوانان هستید.
• دوست دارید به‌طور فشرده و مقدماتی با سبک‌های هنری مختلف و پرسش‌های بنیادین فلسفه‌ی هنر بیشتر آشنا شوید.

در بخشی از کتاب هنر در حلقه کندوکاو: طرح درس و فعالیت‌هایی در آموزش هنر برای کودکان و نوجوانان می‌خوانیم

در زبان فارسی، پسوند «مند» به نشانۀ دارندگی در کنار واژۀ هنر استفاده می‌شود و به فرد صاحب هنر، هنرمند گفته می‌شود. به سبب تفاوت مفهوم هنرمند و موقعیت اجتماعی هنرمندان در دوره‌های مختلف تاریخ بشر، ارائۀ تعریف جامع از هنرمند دشوار است.

در برخی جوامع، هنرمند همچون صنعتگرِ متخصص به‌شمار می‌رفت و تحت حمایت یک صنف پیشه‌ور قرار می‌گرفت و یا اعتباری در حد کاهن داشت. در یونان باستان، نقاش و پیکره‌ساز جزو صنعتگران محسوب می‌شدند. در جامعه‌ای مبتنی‌بر اصول اشرافیت _ که کار انسانی را خوار می‌شمرد_ هنرمندان جز در موارد نادر، موقعیتِ اجتماعی و اقتصادی خوبی نداشتند. این وضع در سراسر دوران باستان ادامه یافت. در قرون وسطی، هنرمندان عضو اصناف پیشه‌ور (کسی که دارای کار و هنر است) بودند. تغییر در مفهوم هنرمند در دوران رنسانس و به هنگامی تحقق یافت که مفهوم هنرمند در مقام دانش‌پژوه یا دانشمند مطرح شد.

درحالی‌که در گذشته تنها در فرهنگ چینی، هنرمند به رسمیت شناخته می‌شد و پرداختن به هنر از فعالیت‌های معمول یک فرد فرهیخته بود، در فرانسۀ سدۀ نوزدهم، مفهوم جدیدی از هنرمند ارائه شد؛ نابغه‌ای خلاق که علیه سنت و قرارداد‌های‌ جامعه می‌شورد و درعین‌حال، قربانی ابتذال ذوق بورژوایی است.

در سدۀ بیستم، باز هم مفهوم تازه‌ای از هنرمند در ذهن صاحب‌نظران تعلیم و تربیت و فیلسوفان اجتماعی پدید آمد:

هنرمند کسی است که قابلیت‌های ادراکی و حسی را پرورش می‌دهد و یا کسی است که امکان بازیِ با قاعده و بی‌ضرر برای وجه عاطفیِ سرشتِ بشر فراهم می‌کند و بدین‌سان، وسیله‌ای ارزشمند برای مقابله با تمایل عقلی و علمی _ که گویا موجب کژروی نظام‌های آموزشی در جامعه صنعتی شده است_ عرضه می‌دارد.

فهرست مطالب کتاب

پیشگفتار
جلسه اول: هنر چیست؟
جلسه دوم: اثر هنری چیست؟
جلسه سوم: احساسات چیست؟
جلسه چهارم: هنرمند کیست؟
جلسه پنجم: سبک هنری چیست؟
جلسه ششم: تجزیه‌وتحلیل آثار هنری چیست؟
جلسه هفتم: تجزیه‌وتحلیل دیوارنگاره شام آخر
جلسه هشتم: تجزیه‌وتحلیل نقاشی گرنیکا
جلسه نهم: تجزیه‌وتحلیل عکس لحظه شهادت
جلسه دهم: تجزیه و تحلیل عکس دختری در کاروان نمایش
کتابنامه