کتاب تسلیم

کتاب تسلیم نوشته‌ی آدام فیلیپس مجموعه‌ای از جستارهای روانکاوانه و فلسفی را در دل خود جای داده است و نویسنده در هر جستار، وجوهِ متفاوت مفهوم تسلیم شدن و رها کردن را می‌کاود. این کتاب که منتقدان نیویورک تایمز، آن را به‌عنوان اثر برگزیده‌ی سال انتخاب کرده‌اند، با شفاف‌سازی تضادها و روابطی که میان روش‌های مختلف تسلیم شدن وجود دارد به مخاطب کمک می‌کند تا دریابد برای پویایی زندگی لازم است از چه چیزهایی دست بکشد.

درباره‌ی کتاب تسلیم

در دنیای امروز که رسانه‌ها از هر سو، افراد را به ادامه دادن و تسلیم نشدن تشویق می‌کنند و «دست کشیدن» به مفهومی مذموم بدل شده است، صحبت کردن درباره‌ی ضرورت تسلیم شدن، می‌تواند برای بسیاری از افراد ناگوار باشد. با این وجود، آدام فیلیپس (Adam Phillips) روانکاو برجسته و تحسین‌شده، برخلاف این جریان حرکت می‌کند و با نگارش و انتشار کتاب تسلیم (On Giving Up) در باب مزایای رها کردن سخن به میان می‌آورد. او تلاش می‌کند با بهره‌گیری از مبانی روانشناسی، روانکاوی، فلسفه و ادبیات به پرسش‌های بنیادین بشری در باب تسلیم شدن پاسخ بدهد. چراکه این تصمیم به مثابه‌ی یک نقطه‌ی عطف می‌تواند تحولی در جهتِ ساختن آینده‌ای متفاوت باشد.

آدام فیلیپس بر دانش روانکاوی و ادبی خود تکیه می‌زند و در طی هفت جستار، از زوایای مختلفی به مفهوم رها کردن، تسلیم شدن و عبور از افراد و اشیاء می‌پردازد. او جسورانه، رها کردن را ابزاری برای رشد معرفی می‌کند و از این طریق به بازتعریف مفهومی دست می‌زند که سرشار از پیچیدگی‌های اخلاقی و روانشناختی است.

در باب هنرِ دست کشیدن از خودِ همیشگی‌مان

در کتاب روانشناسی تسلیم، نویسنده در هر جستار، اشکال متنوع تسلیم شدن را مورد بررسی قرار می‌دهد و در خلال آن، رفتار و شیوه‌های اندیشه‌ورزی بشر در این باب را نیز وامی‌کاود. آدام فیلیپس در این مسیر مانند سایر آثار خود، به سراغ تحلیل شخصیت‌های ادبیات داستانی نظیر اتللو، شاه لیر، هملت و... نیز می‌رود و عدم توانایی آن‌ها در تسلیم شدن را به خواننده‌اش نشان می‌دهد. او استدلال می‌کند که قهرمانان بزرگ ازآنجاکه از هنر دست کشیدن بی‌بهره‌اند، فرجامی به جز سقوط عایدشان نمی‌شود. البته نویسنده قصد ندارد که با پرداختن به مزایای مفهوم تسلیم، در ستایش بی‌عملی بنویسد، بلکه در تلاش است تا این نکته‌ی مهم و طلایی را آشکار کند که اگر قادر نباشیم از نسخه‌ی همیشگی‌مان دست بکشیم، هرگز نسخه‌ی نوین خود را کشف نخواهیم کرد.

گفتنی‌ست که کتاب تسلیم، این اثر شایسته‌ی تأمل و توجه را نشر خوب با ترجمه‌ی امیر قاجارگر و ذیل مجموعه‌ی «درنگ» به چاپ رسانده است.

نکوداشت‌های کتاب تسلیم

• کتابی سرشار از خرد و سخاوت. آدام فیلیپس به شکلی روان و گسترده، دیدگاه‌هایی روانکاوانه در باب دغدغه‌های روزمره‌ی ما ارائه می‌دهد و با نگاهی اجمالی، به اشکال متفاوت این دغدغه‌ها نظر می‌اندازد و مسائل پنهان‌شده در پس آن‌ها را عیان می‌کند. (واشنگتن پست)
• کتاب تسلیم یک مراقبه‌ی فکری برانگیزاننده است. (کرکوس ریویوز)
• فیلیپس، همچون مشعلی است که پرتوهای روشنگرانه‌اش، آگاهی‌ام را نسبت به تاریکی‌های جهان افزایش می‌دهد. من کلماتش را مانند داروی تقویت‌کننده نوشیدم. (دن پیپنبرینگ، نویسنده و ویراستار آمریکایی)

کتاب تسلیم برای شما مناسب است اگر

• به مطالعه‌ی آثار روانکاوانه علاقه دارید.
• طرفدار آدام فیلیپس و نظریات جسورانه‌اش هستید.
• می‌خواهید از منظری متفاوت به مقوله‌ی تسلیم شدن نگاه کنید.
• از تلفیق مباحث روانشناسی، فلسفی و ادبی لذت می‌برید و در پی به‌کارگیری این مباحث برای بهبود زندگی خود هستید.

در بخشی از کتاب تسلیم می‌خوانیم

داستان مکبث نشان می‌دهد اگر خودکشی نمونۀ اعلای تسلیم شدن نباشد، خواب می‌تواند چنین جایگاهی داشته باشد. هر شب با به خواب رفتن تسلیم می‌شویم، به این معنی که از آگاهی دست می‌کشیم، فکر کردن را رها می‌کنیم، هشیاری و بیداری و مقاومت در برابر تغییر را به سویی می‌نهیم و زندگی در بیداری را کنار می‌گذاریم. به‌قول جانسون دست از مقاومت برمی‌داریم (می‌توانیم از واژه‌های دیگری نیز استفاده کنیم، مثلاً دست کشیدن، ول کردن، در واقع خود را به ناخودآگاه واگذار می‌کنیم). می‌توانیم خواب را نسخۀ بی‌خطر، سودمند و ترمیم‌کنندۀ تسلیم شدن بدانیم؛ تصویری از تسلیم شدن که به نسبت آنچه خودکشی ارائه می‌دهد دلگرم‌کننده‌تر و البته روح‌بخش‌تر است. خواب می‌تواند مفهوم وسیع‌تری از تسلیم شدن را برایمان روشن کند. به خاطر بیاوریم مکبث مردی است که خوابش نمی‌برد، همان‌طور که پس از مطرح کردن نقشۀ قتل و تصاحب جایگاه دانکن نمی‌تواند آن را از سر بیرون کند. پس از قتل دانکن نیز از خوابیدن عاجز است و نمی‌تواند شهوت شاه شدن را از سر بیرون کند. و البته که این دو، خوابیدن و تسلیم شدن، لازم و ملزوم یکدیگرند.

مکبث خیلی زود به «نقطۀ مدنظر» کافکا می‌رسد، یعنی نقطه‌ای که بازگشتی از آن قابل‌تصور نیست و پس از آن تسلیم شدن معنایی ندارد. یکی از ویژگی‌های تکان‌دهندۀ او میل شدیدش برای تحقق سریع مقاصد جاه‌طلبانه است. میکائیل لانگ ، منتقد ادبی، می‌نویسد: «عجول بودن و قاطعیت خصلت‌های ذاتی مکبث هستند.» گویی نباید حتی لحظه‌ای را صرف مکث و تردید و بازنگری کند. گویی این خطر وجود دارد که سرعتش در رسیدن به خواسته‌ها کم شود. نباید به تغییر عقیده یا حتی احتمال رها کردن نقشۀ تصاحب تاج و تخت دانکن فکر کند. فقط همان اوایل نمایش مکبث لحظه‌ای به بازگشت و رها کردن نقشه فکر می‌کند و به لیدی مکبث می‌گوید: «در این کار بیش از این پیش نخواهیم رفت.» و لیدی مکبث چنین پاسخ می‌دهد: «کجا شد آن ردای امیدی که خود را در آن پیچیده بودی؟ نکند امیدت از سرمستی به خواب فرورفته است؟... تو را چه بیمی است از آنکه در کردار و دل به دریا زدن همان باشی که در آرزو کردن؟»