کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن

معرفی کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن

کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن اثر کارل پوپر از مهم‌ترین کتاب‌های قرن بیستم است که با نگاهی ویژه به آینده‌ی انسان و مقوله‌های آزادی و سیاست می‌پردازد. این کتاب که جایزه‌ی بنجامین ای. لیپینکات انجمن علوم سیاسی آمریکا را از آن خود کرده، به‌مثابه‌ی بیانیه‌ای قدرتمند به دفاع از تفکر انتقادی، آزادی فردی و دموکراسی می‌پردازد تا به یکی از دشوارترین پرسش‌های تاریخ بشریت پاسخ دهد؛ اینکه چرا رؤیای ساخت یک آرمان‌شهر اغلب اوقات به حکومت‌های تمامیت‌خواه ختم شده است؟

درباره‌ی کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن

بی‌تردید کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن (The Open Society and its Enemies) جایگاهی منحصربه‌فرد در تاریخ فلسفه سیاسی دارد. اثری که کارل پوپر (Karl Popper) آن را در میانه‌ی جنگ جهانی دوم نوشت، در حالی که وجودش به رنج تبعید آلوده بود. در دورانی که هیولای نازیسم و فاشیسم در حال تسخیر اروپا بود و ایدئولوژی‌ها ادعا می‌کردند، مسیر قطعی تاریخ را در دست دارند، بی‌آنکه متوجه پیامدهای ویرانگر ایده‌هایشان باشند.

با این کتاب شنیداری و روایت تایماز رضوانی و فریاد موسویان همراه شوید تا از دریچه‌ی نگاه کارل پوپر، نظام‌های اقتدارگرا را واکاوی کنید و با ریشه‌های فکری و سیاسی اندیشه‌هایی آشنا شوید که مسیر تاریخ را دگرگون کرده‌اند. اثری که اولین بار در قالب دو جلد و تحت عناوین «افسون افلاطون» و «اوج پیشگویی و پیام‌آوری» به انتشار رسید.

جامعه باز و جامعه بسته در اندیشه پوپر

ممکن است با گوش سپردن به کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن بپرسید منظور کارل پوپر از جامعه باز چیست و در مقابل آن چه شکل از جامعه‌ای قرار دارد؟ ایده‌ی محوری این اندیشمندْ ساده و در عین حال عمیق است؛ او توضیح می‌دهد که جامعه باز، جامعه‌ای است که در آن اندیشه، رهبر یا نظامِ غیرقابل نقد وجود ندارد و باورها، قوانین و تصمیمات سیاسی قابل اصلاحند.

در مقابل این تعریف، جامعه بسته قرار دارد که سردمداران آن یقین دارند حقیقت نهایی تاریخ و سیاست در دستان آن‌هاست و آن را در قالب قوانین و آرمان‌ها به مردم حقنه می‌کنند. کارل پوپر در کتاب جامعه باز و دشمنان آن خوارزمی، بر این باور که تاریخ مسیری از پیش تعیین شده دارد و با استفاده از فرمول‌های خاصی قابل پیش‌بینی است، خط بطلان می‌کشد.

از نقد افلاطون تا نقد مارکسیسم

کارل پوپر جسورانه اذعان می‌کند باورمندی افراد به فرمول‌بندی کردن روند تاریخ باعث می‌شود خود را صاحب قطعی تاریخ و جامعه بدانند و بعید نیست برای رسیدن به آرمان‌شهر ذهنی خود، دست به قربانی کردن انسان‌ها بزنند. این اندیشمند در کتاب جامعه باز و دشمنان آن نشر خوارزمی، با به نقد کشیدن افلاطون نیز مبحثی بحث‌برانگیز را در کتاب خود شکل می‌دهد و بر این باور است که برخی از اندیشه‌های افلاطون می‌تواند به شکل‌گیری جامعه بسته بینجامد.

در کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن از نشر صوتی آوانامه، با روایت شیوا و دقیق تایماز رضوانی و فریاد موسویان، به بخش دوم این اثر ماندگار و تأثیرگذار قدم می‌گذارید؛ جایی که کارل پوپر اندیشه‌های هگل و کارل مارکس را نیز از تیغ انتقاد خود در امان نگه نمی‌دارد. او معتقد است برخی از برداشت‌های تاریخی این دو فیلسوف که بر قطعیت روند تاریخی تأکید می‌کند، زمینه‌ی توجیه را برای ادامه‌ی حکومت‌های توتالیتر و ایدئولوژیک فراهم می‌آورد.

حکومت آرمان‌شهری یا جامعه اصلاح‌پذیر؟

اگرچه از زمانی که جوهر نقد کارل پوپر بر صفحات کتاب جامعه باز و دشمنان آن جاری شد، دهه‌ها می‌گذرد اما نظریات او همچنان موضوع بحث مجامع علوم سیاسی و فلسفه سیاسی است. با اینکه برخی فیلسوفان و پژوهشگران با نظریات او در باب نقد افلاطون، هگل و مارکس مخالفت ورزیده‌اند و او را به ساده‌سازی افکار این اندیشمندان متهم کرده‌اند اما هیچ یک نمی‌توانند اهمیت پرسش‌های او را انکار کنند؛ پرسش‌هایی در باب چگونگی محافظت از آزادی، بهترین راه محدود کردن قدرت و ساخت جامعه‌ای اصلاح‌پذیر.

در حقیقت کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن کارل پوپر بیش از آنکه در باب سیاست باشد، در باب شیوه‌ی تفکر است. اثری که به ما یادآور می‌شود که گاهی اطمینان بیش از حد به خودمان، باورهایمان و آرمان‌هایمان برای ساخت جهانی رؤیایی می‌تواند به بزرگ‌ترین خطر و دشمن برای آزادی و دموکراسی بدل شود.

پس اگر می‌خواهید با اندیشه‌های کارل پوپر آشنا شوید و با تفکر انتقادی به تاریخ فلسفه سیاسی بنگرید، خرید کتاب صوتی جامعه‌ی باز و دشمنان آن بهترین فرصت را در اختیارتان قرار می‌دهد تا به جهان فکری این اندیشمند نقب بزنید و به پرسش‌های بنیادین و اثرگذاری بیندیشید.

نکوداشت‌های کتاب جامعه باز و دشمنان آن

• اثری اندیشمندانه، با استدلالی ظریف و نگارشی سرشار از شور و تعهد. (سیدنی هوک، فیلسوف آمریکایی)
• یکی از بزرگ‌ترین کتاب‌های قرن. (تایم)
• درخشان... این کتاب همچنان بهترین دفاع فکری از لیبرال دموکراسی محسوب می‌شود. (اکونومیست)

کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن برای شما مناسب است اگر

• دانشجو یا پژوهشگر حوزه‌های فلسفه سیاسی یا علوم سیاسی هستید.
• به تفکر در باب تاریخ اندیشه، لیبرال دموکراسی، آزادی و ارتباط میان ایده‌ها و قدرت علاقه دارید.
• از شنیدن بهترین کتاب‌های فلسفه سیاسی و علوم سیاسی استقبال می‌کنید.
• به مطالعه‌ی کتاب‌های کارل پوپر علاقه‌مندید.

در بخشی از کتاب صوتی جامعه باز و دشمنان آن می‌شنویم

در نظریه افلاطون چند عامل وجود دارد که به اغلب احتمال، ناشی از نفوذ و تأثیر سقراط است. من بر این باورم که یکی از اصول بنیادی در مورد سقراط خردورزی وی در زمینه اخلاق بود. مفهومی که من از این اصطلاح اراده می‌کنم، چنین است:

الف) سقراط نیکی و فرزانگی را یکی می‌دانست و قائل به این نظریه بود که هیچ‌کس اگر شناخت بهتر داشته باشد، برخلاف آن عمل نمی‌کند و تمام خطاهای اخلاقی ناشی از نادانی است.

ب) او همچنین پیرو این نظریه بود که فضل و برتری اخلاقی را می‌توان تعلیم داد و این امر نیازمند هیچ گونه قوه‌ی اخلاقی خاصی به جز شعور عمومی انسان نیست.

سقراط حکیمی اخلاقی و ملهم از عالم غیب بود و از آن گونه مردانی بود که از هر شکلی از حکومت به جهت کمبودهایش انتقاد می‌کنند و چنین انتقاد البته برای هر نوع حکومتی سودمند و لازم است. هرچند تنها در یک دموکراسی صورت امکان می‌پذیرید. مع‌هذا، او به اهمیت وفاداری به قوانین دولت نیز آگاه بود، اتفاقاً بیشتر عمر خویش را تحت حکومتی دموکراتیک گذرانید و چون فردی به راستی دموکرات‌منش بود وظیفه خود می‌دانست که بی‌لیاقتی و لاف و گزاف‌های برخی از رهبران دموکرات زمان را برملا کند.

در عین حال با جبر و زور به هر شکل مخالفت می‌ورزید و اگر رفتار دلیرانه‌اش را در عصر سی تن جبار در نظر بگیریم هیچ دلیلی نخواهیم داشت که فرض کنیم انتقاد او از رهبران دموکرات ملهم از گرایش‌های ضد دموکراتیک بود.

فهرست مطالب کتاب صوتی