کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن

لیبرالیسم جریان مهمی در تاریخ فلسفه‌ی انگلستان است. از جمله مهم‌ترین مفاهیمی که لیبرالیسم در پی بازیابی آن بوده، آزادی است. کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن نوشته‌ی مایکل سندل مباحثی مفید برای آشنایی با تاریخ لیبرالیسم ارائه کرده و زمینه‌های نظری گوناگون در پیدایش این جریان فکری را بررسی می‌کند.

درباره‌ی کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن

مفهوم آزادی و آزادی‌خواهی در بسیاری از جریان‌های فکری که مواضع انتقادی را در پیش داشته‌اند، تکرار شده است. این موضوع مهم در قرون گذشته به نظریات اصلی اندیشمندان حوزه‌های جامعه‌شناسی و فلسفه تبدیل گشته و نوشته‌های مفصلی در این زمینه وجود دارند. اگرچه پیشرفت علوم سیاسی و اجتماعی در قرن بیستم و جایگزینی رویکردهای نوین و ادغام برخی از جریان‌های اجتماعی باعث فراموشی خواسته‌های طرفداران لیبرالیسم شده، اما بررسی ایده‌های موجود در این حوزه‌ی نظری برای کارشناسان جامعه‌شناسی و دانشجویان فلسفه همواره ضروری جلوه می‌کند. مایکل سندل (Michael J. Sandel) در کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن (Liberalism and Its Critics) با در نظر گرفتن این ضرورت به بررسی ابعاد مختلف جریان لیبرالیسم پرداخته و با تشریح دقیق مباحث، اطلاعات مهمی را در اختیار مخاطب قرار می‌دهد.

یکی از موضوعات مهم در فلسفه‌ی قرن هفدهم و هجدهم انگلستان لیبرالیسم بوده و نه تنها فیلسوفان این کشور بلکه بسیاری از متفکرین اروپا و آمریکا را نیز به نظریه‌پردازی در این حوزه وا داشته است. البته از همان فصل‌های آغازین پیدایش این جریان در انگلستان مخالفین و موافقین بسیاری پدیدار شده و مبانی فکری لیبرالیسم‌ها را مورد قضاوت قرار داده‌اند. با این وجود، لیبرالیسم با ارائه‌ی اساسی‌ترین خواسته‌های افراد جامعه در قرون هفده و هجده، موفق شد توجه عموم مردم را به خود جلب کند. نویسنده‌ی کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن این موضوع را به خوبی مورد بررسی قرار داده و چالش‌های پیش روی لیبرالیسم‌ها را معرفی می‌کند. مایکل سندل در کتاب حاضر با بیان نمونه‌های تاریخی و رویدادهای مهم سیاسی در انگلستان به فهم مطالب از سوی خواننده کمک می‌کند.

کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن علاوه بر تشریح نظریات مهم درخصوص معرفی لیبرالیسم به تفاوت دیدگاه‌ها در مورد آزادی نیز اشاره دارد. مایکل سندل با استفاده از بیانی دقیق و توضیح مطالب به روش تطبیقی، عناصر متضاد موجود در مفهوم آزادی را مورد بررسی قرار داده و نظریات مختلفی را در این راستا بازخوانی می‌کند. از این رو کتاب حاضر نه تنها موضوعی جامعه‌شناسانه را پی می‌گیرد، بلکه مطالبی کاربردی برای دانشجویان و افراد علاقه‌مند به آشنایی با جریان‌های مهم فکری پیرامون لیبرالیسم در انگلستان، ارائه می‌کند.

کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن شامل بخش‌های مختلف تحلیلی بوده و نویسنده با شرح دقیق موضوع لیبرالیسم ابعاد ناشناخته‌ای از این جریان را ارزیابی می‌کند. مایکل سندل در این کتاب به مواردی همچون بررسی تعابیر رایج از آزادی، رویارویی حق با خیر، محدودیت‌های اخلاقی و عدالت توزیعی، رفاه، عضویت و نیاز، بررسی عدالت و خیر، آموزش سیاسی و سنت انقلابی و گنجینه‌ی بربادرفته‌ی آن، می‌پردازد. اگرچه نویسنده در این کتاب از زبانی تخصصی برای مطرح ساختن مباحث استفاده کرده، اما بررسی موضوعات طی مراحلی صورت گرفته که با مطالعه‌ی دقیق فصل‌های آغازین، مخاطب می‌تواند با جنبه‌های مختلف هر نظریه آشنا شود.

کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن نوشته‌ی مایکل سندل با ترجمه‌ی احمد تدین توسط انتشارات علمی و فرهنگی منتشر شده است.

کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب برای علاقه‌مندان به موضوعات فلسفی و به‌خصوص لیبرالیسم مناسب است.

در بخشی از کتاب لیبرالیسم و منتقدان آن می‌خوانیم

هیچ دلیل روشنی در دست نداریم که چرا تلاش‌های مشترک اعضای گروهی خاص در تضمین و حفظ نظم و قانون و سازمان‌دهی نظارت بر خدماتی معین باید به اعضای گروه، حق سهمی مشخص از ثروت این گروه را بدهد. از چنان ادعاهایی به دشواری می‌توان دفاع کرد؛ زیرا مدعیانی از این قماش، چنین حقی را برای افرادی که عضو آن گروه، جامعه یا ملت نیستند، قائل نمی‌شوند. به‌رسمیت‌شناختن چنان ادعایی در سطح ملی، ایجاد نوع جدیدی از حقوق مالکیت جمعی (اما به همان اندازه انحصاری) بر منابع ملی است که با مبانی مالکیت فردی توجیه‌پذیر نیست. کسانی که چنین تقاضاهایی را در سطح جهانی عادلانه می‌دانند، معدودند. این حقیقت آشکار و عریان که در چارچوب کشوری خاص اکثریتی وجود دارد که اجرای چنان تقاضاهایی را خواهان‌اند، اما در سطح جهانی هنوز چنان اکثریتی فراهم نشده است، این تقاضاها را عادلانه‌تر نمی‌سازد.

دلایل فراوانی وجود دارند که استفادۀ ما از سازمان‌های سیاسی موجود به هر شکل را در کمک به ناتوانان و تهی‌دستان و قربانیان فاجعه‌ها توجیه می‌کند. شاید این نیز درست باشد که مؤثرترین شیوۀ حفظ شهروندان در برابر مخاطراتی که مردم یک کشور را تهدید می‌کند، آن است که تک‌تک شهروندان را در برابر آن مخاطرات حفاظت کنیم. سطح چنان حفاظتی در برابر خطرها لزوماً به میزان ثروت جامعه بستگی دارد.

اما اینکه بگوییم تهی‌دستان هر جامعه به صرف وجود ثروتمندانی در همان جامعه، سزاوار دریافت سهمی از ثروت این افرادند یا به‌دنیاآمدن در گروهی که به سطحی از تمدن و آسایش رسیده است، برای شخص حقی از این تمدن و آسایش را تضمین می‌کند، مطلب دیگری است. اینکه همۀ شهروندان به استفاده از خدمات ارائه‌شده مایل‌اند، حقی را برای فرد در سهیم‌شدن در همۀ منافع ایجاد نمی‌کند. شاید برای افرادی که مایل‌اند سهمی از امتیازات خود را به نادارها بدهند معیاری ارائه کند، اما نمی‌تواند معیاری برای مطالبه‌های فرد به شمار آید.