کتاب داستان‌های بلکین

کتاب داستان‌های بلکین اثر خلاقانه و منحصربه‌فرد الکساندر پوشکین، نویسنده‌ی شهیر روسی است که پنج داستان کوتاه را در دل خود جای داده است. پوشکین در این اثر طی اقدامی جالب و خلاقانه، نویسنده‌ای خیالی به اسم ایوان بلکین می‌آفریند و داستان‌های کتاب را به او منتسب می‌کند. داستان‌هایی ماندگار در ادبیات روسیه که اگرچه از نظر فرم و محتوا با یکدیگر تفاوت‌هایی دارند اما هر کدام به شکلی با نویسنده‌ی خیالی پیوند خورده‌اند.

درباره‌ی کتاب داستان‌های بلکین

آیا تابه‌حال داستانی خوانده‌اید که نویسنده‌ی آن با وجود آوازه‌اش در شاعری و نویسندگی، خودش و قلمش را در پس شخصیتی روستایی و عامی پنهان کند؟ این دقیقاً همان کاری است که الکساندر پوشکین (Alexander Pushkin) در کتاب داستان‌های بلکین (Tales of Belkin) انجام داده است. او یک نویسنده‌ی خیالی به اسم ایوان پتروویچ بلکین خلق می‌کند و در عین آشکار کردن خلاقیت خود، سبکی نوآورانه و سرشار از طنز و آیرونی را رقم می‌زند. حتی یک مقدمه‌ی خیالی نیز می‌نویسد و از بلکین شخصیتی رازآلود می‌سازد که تنها وارثش هم از او شناختی ندارد و تنها کسی که اطلاعاتی درباره‌ی او ارائه می‌دهد، یک دوست قدیمی است.

در حقیقت الکساندر پوشکین برای خلق داستان اصلی، یک زمینه‌ی داستانی می‌چیند و مخاطبش را به جهانی دعوت می‌کند که تمام و کمال ساخته‌ی ذهن و خلاقیت خودش است. او بلکین را شخصیتی معرفی می‌کند که به شنیدن و گردآوری داستان‌های دیگران علاقه‌مند بوده و حالا پوشکین به طرز شیطنت‌آمیزی اذعان می‌کند با کتاب داستان‌های بلکین، دست‌نوشته‌های ایوان بلکینِ فقید را به دست دوست‌داران ادبیات رسانده است.

داستان‌های بلکین، روایت‌هایی آمیخته به غم، طنز و رمانتیسم

کتاب داستان‌های بلکین، شامل پنج داستان کوتاه است که زندگی شخصیت‌های مختلفی نظیر افسر نظامی، افراد ثروتمند و زنان روستایی را به تصویر می‌کشد. الکساندر پوشکین در این داستان‌ها، تصویری زنده از جامعه‌ی روسیه در قرن نوزدهم ارائه می‌دهد. در اولین داستان کتاب که تحت عنوان «شلیک» ارائه شده، یک سرهنگ داستانی را برای بلکین تعریف می‌کند و از ماجرایی تأثیرگذار در یک پایگاه نظامی می‌گوید. نویسنده در خلال داستان به مفاهیمی نظیر انتقام، شرافت و مرگ می‌پردازد و آن را در سطح جامعه‌ی روسیه تسری می‌بخشد. داستانی که به تنهایی تأثیری شگرف بر ادبیات روسیه نهاد و برای مخاطبان معاصر نیز همچنان جذاب است.

بوران، دومین داستان کتاب داستان‌های بلکین، اثری طنزآمیز و دراماتیک است که ماجرای عشق پر فراز و نشیب ماریا و ستوان ولادیمیر را بازگو می‌کند؛ زوجی که علی‌رغم مخالفت والدین ماریا تصمیم به ازدواج مخفیانه می‌گیرند، بی‌خبر از آنکه سرنوشت، نقشه‌های عجیبی برایشان دارد. داستان تابوت‌ساز را یک مغازه‌دار برای بلکین تعریف می‌کند. داستان درباره‌ی تابوت‌سازی به اسم آدریان است که محل کارش را به مکانی تازه منتقل کرده است. همسایه‌ی جدیدش او را به یک مهمانی دعوت می‌کند که کابوسی ترسناک را برای آدریان به ارمغان می‌آورد.

تصویری از جامعه‌ی روسیه‌ی قرن نوزدهم به سبک پوشکین

در داستان «متصدی چاپارخانه» راوی داستانی اندوهناک درباره‌ی متصدی دلسوز یک چاپارخانه تعریف می‌کند که یک سواره‌نظام روسی دخترش را از او می‌رباید و این رنج بزرگ او را از پا درمی‌آورد. آخرین داستان کتاب، «دوشیزه‌خانم روستایی» از ماجرای عاشقانه‌ای می‌گوید که در آن لیزا، دختر اشراف‌زاده‌ی داستان، به دلایلی تظاهر می‌کند یک دختر بی‌سواد روستایی است تا با پسر محبوبش، آلکسی آشنا شود اما مسئله این است که آیا این حربه او را به مطلوب دلش می‌رساند یا نه؟

الکساندر پوشکین با این داستان‌های اجتماعی به گوشه و کنار زندگی افراد مختلف جامعه‌ی روسیه‌ی قرن نوزدهم می‌رود و با قدرت داستان‌گویی خود، جذابیت روایت‌های نهفته در زندگی مردمان عادی را عیان می‌سازد. او در کتاب داستان‌های بلکین، قلم شاعرانه‌اش را کنار می‌گذارد و با سبکی تازه، نثری روان و به دور از احساسات‌گرایی را به مخاطب عرضه می‌کند. سبکی که در آن راوی خیالی و غیر قابل اعتماد، داستان‌ها، نوآوری و خلاقیت اعجاب‌آور پوشکین را عیان می‌کند و با شگفت‌زده کردن خواننده، نگاه تازه‌ای نسبت به داستان به او می‌بخشد.

ناگفته نماند که کتاب داستان‌های بلکین این اثر گیرا و جالب توجه را بابک شهاب به فارسی برگردانده و نشر بیدگل برای چاپ و نشر آن همت ورزیده است.

نکوداشت‌های کتاب داستان‌های بلکین

• داستان‌هایی کوتاه به مثابه‌ی شگفتی‌های کوچک. (تایم اوت لندن)
• کتابی درجه یک. داستان‌ها به دقت انتخاب و گردآوری شده‌اند و بی‌تردید آثار بزرگی‌اند. (آدام بگلی، نشریه‌ی نیویورک آبزرور)

کتاب داستان‌های بلکین برای شما مناسب است اگر

• از طرفداران ادبیات روسیه هستید.
• به خواندن داستان‌های کوتاه خارجی علاقه دارید.
• دلتان می‌خواهد اثری متفاوت از الکساندر پوشکین بخوانید.
• می‌خواهید در خلال خواندن داستان‌هایی سرگرم‌کننده، تصویری از جامعه‌ی قرن نوزدهم روسیه به دست آورید.

در بخشی از کتاب داستان‌های بلکین می‌خوانیم

در اواخر سال 1811، در آن روزهای خاطره‌انگیز، مردی مهربان به ‌نام گاوریلا گاوریلویچ ر *** در روستای ننارودوا می‌زیست که در سراسر منطقه به مهمان‌نوازی و گشاده‌رویی شهره بود و همسایه‌ها مدام برای صرف غذا و نوشیدنی به خانۀ او می‌رفتند؛ یا برای اینکه با همسرش سر پنج کوپک بوستون بازی کنند ‌و بعضی‌ها هم می‌رفتند برای تماشای دخترشان، ماریا گاوریلونا، که دخترکی هفده‌ساله، خوش‌اندام و سفیدرو بود. ماریا دختر دم‌بخت ثروتمندی بود که بسیاری از اطرافیان او را برای همسری خود یا پسرشان در نظر داشتند.

ماریا گاوریلونا با رمان‌های فرانسوی بزرگ شده بود، در نتیجه دختری عاشق‌پیشه بود. مرد محبوبش نیز افسری فقیر و دون‌پایه بود که برای گذراندن مرخصی به روستایشان رفته بود. واضح است که مرد جوان نیز عشقی به همان اندازه آتشین در دل داشت، ‌اما والدین ماریا، پس از آنکه از علاقۀ آن دو به‌هم بو بردند، دخترشان را از این عشق منع کرده و خواسته بودند که حتی به او فکر هم نکند. معتقد بودند حتی یک نظامی بازنشسته به این افسر دون‌پایه می‌ارزد.

عشاق، که با نامه باهم در ارتباط بودند، هر روز در جنگل صنوبر یا نزدیک کلیسای قدیمی خلوت می‌کردند و آنجا به ابدی‌ بودنِ عشقشان سوگند می‌خوردند، از سرنوشت گلایه می‌کردند و راه‌وچاه را باهم در میان می‌گذاشتند. در پی این مکاتبات و گفت‌وگوها آنها (طبیعتاً) به این نتیجه رسیدند که وقتی بدون هم حتی نمی‌توانند نفس بکشند و ارادۀ والدین سنگدلشان راه را بر نیک‌بختی‌شان بسته، چرا نباید برخلاف ارادۀ آنها عمل کنند؟ طبیعی است که این فکرِ بکر ابتدا به ذهن مرد جوان خطور کرد و در نظر ماریا گاوریلونای عاشق‌پیشه نیز مقبول افتاد.