کتاب میان بازی‌ها

مجموعه‌ای از سروده‌های سوررئالیستی واسکو پوپا در کتاب میان بازی‌ها گرد هم آمده‌اند تا کلکسیونی بی‌نظیر از شعرهای خیال‌انگیز را در اختیارتان قرار دهند. ساده‌ترین پدیده‌های روزمره با تخیل شگفت‌انگیز و تصاویر بدیع شاعر ترکیب شده‌اند و انسان و رنج‌هایش موضوع اصلی این دفتر شعر هستند. صراحت و سادگی از ویژگی‌های بارز این اشعار به حساب می‌آیند. دریافت جایزه‌ی ترجمه‌ی PEN در سال 1980 از افتخارات این مجموعه‌ی شعر به شمار می‌رود.

درباره‌ی کتاب میان بازی‌ها

آیا در جهانی که خشونت و جنگ، عناصر جدایی‌ناپذیر آن هستند، می‌توان از زیبایی و شکوه و شادی شعر سرود؟ آیا اصولاً در دنیایی که انسان‌هایش به‌راحتی طعمه‌ی مرگ و نیستی می‌شوند، می‌توان از امید و روشنایی فردا‌های نیامده، حرفی زد؟ واسکو پوپا (Vasko Popa) در کتاب میان بازی‌ها (Homage to the lame wolf) به زیبایی هرچه تمام‌تر نشان می‌دهد که بله، می‌توان با زبان شعر از انسان رنج‌دیده و رنج‌هایش گفت، درعین‌حال، رو به سوی فرداهایی بهتر حرکت کرد.

واسکو پوپا همچون بسیاری از معاصرانش، جنگ و مصائب آن را با تمام وجود لمس کرده بود و سروده‌های قاطع و صریحش را می‌توان فریادی برای جنگ‌ستیزی دانست. در این اثر از لفاظی خبری نیست. شاعر در بیان موجز خود کوشیده تا صدای انسان‌هایی باشد که مرگ و درد اجازه نداد صدای اعتراضشان در هیچ گوشه‌ای از جهان بپیچد.

در اشعار کتاب میان بازی‌ها، از طرفی با شعرهای مدرنی مواجه هستیم که حاصل گریز شاعر از سنت‌های دست‌وپاگیر ادبی بوده‌اند و از سوی دیگر به‌وضوح تأثیرپذیری او را از ادبیات فولکلور سرزمینش می‌بینیم. از یک سو برای نمایش واقعیت‌ها از رئالیسم کمک می‌گیرد و از سوی دیگر به ظرافت‌های جهان سوررئالیسم پناه می‌برد.

از دیدگاه تد هیوز، واسکو پوپا را باید شاعری حماسی‌سرا دانست و چارلز سیمیک نیز معتقد است که از او باید به‌عنوان یکی از اسطوره‌نگارهای معاصر یاد کرد. صلابت کلام و لطافت خیال‌پردازی شاعر، گواه این مدعا هستند. پوپا در حقیقت نقطه‌ی عطف و شروعی جدید برای ادبیات صربستان به شمار می‌آید. تنها اوست که اصالت گذشتگان و خلاقیت نوآوران را یک‌جا در آثار خود به کار گرفته و به مخاطبانش عرضه می‌کند. نه پیش از پوپا و نه پس از او، شعر و ادب صربستان شاهد جمع سنت و مدرنیته نبوده است.

... و اما سری بزنیم به سروده‌های این دفتر. بیش از هفتاد شعر در این مجموعه گنجانده شده. نگاهی سطحی به فهرست اشعار نشان می‌دهد، طبیعت و پدیده‌هایش مورد توجه ویژه‌ی شاعر بوده‌اند. از نگاه شاعر، طبیعتی که او را احاطه کرده، گنجینه‌ای‌ست غنی از درس‌های زندگی. اردک‌ها و اسب‌ها برای شاعر معلمانی هستند که هر یک جلوه‌ای از زندگی را نشان می‌دهند. در این شعرها نه خوب معنایی دارد و نه بد، نه اشتباهی وجود دارد و نه چیزی مطلقاً درست است. شاعر تنها آینه‌ای از آنچه که هست در برابرتان قرار داده. در این آینه هم یأس موج می‌زند و هم شادی. انتخاب با شماست: ناامیدی را ببینید یا شادی را.

کتاب میان بازی‌ها مملو از شعرهایی‌ست که برای انسان مردد، حیرت‌زده و بی‌اعتماد امروزی سروده شده‌اند. انسان‌هایی که شاعر باور دارد با تمام شکست‌هایی که تجربه کرده‌اند، همچنان روح ارزشمندی را در وجود خود به یدک می‌کشند. تا وقتی روح بشری زنده‌ست، می‌توان از میان بوی باروت و صدای انفجار زندگی، به فکر گل‌ها و خنده و بازی‌های کودکانه هم بود.

اثر حاضر را با برگردان سینا کمال‌‌آبادی و فرامرز الهی می‌خوانید. نشر چشمه چاپ و انتشار این اثر را برای علاقه‌مندان ادبیات جهان و شعرهای ضدجنگ به انجام رسانده است.

درباره‌ی مجموعه کتاب‌های شعر جهان

آنا آخماتوا، غاده السمان، پیر پائولو پازولینی، سرگون بولص، پرسی بیش شلی و... شاعرانی هستند که سروده‌هایشان در مجلدهای گوناگون مجموعه‌ی شعر جهان گردآوری شده. در هر یک از آثار این مجموعه یکی از شاعران مطرح جهان و اشعارش را خواهیم شناخت.

«شعری ناتمام بر زندگی»، «مجمع‌الجزایر رویا»، «سراشیب شرق»، «سنگ و دایره»، «راستی چرا؟...» و... از جمله کتاب‌های این مجموعه هستند. سری کتاب‌های شعر جهان به کوشش نشر چشمه، در اختیار ادب‌دوستان و اهالی شعر قرار گرفته است.

کتاب میان بازی‌ها برای چه کسانی مناسب است؟

تمامی علاقه‌مندان و مخاطبان دنیای شعر را به خواندن کتاب میان بازی‌ها دعوت می‌کنیم. سروده‌های این مجموعه از بهترین شعرهای ادبیات صربستان هستند که به‌نوعی مضامین اجتماعی و واقعیت‌های جنگ را برایتان ترسیم می‌کنند.

با واسکو پوپا بیشتر آشنا شویم

واسکو پوپا، زاده‌ی 29 ژوئن 1922، شاعر صربستانی-رومانیایی بود که به زعم منتقدان، بهترین شعرهای مدرن ادبیات صربستان را آفریده. او که به‌عنوان پارتیزان در سال‌های جنگ جهانی دوم فعالیت می‌کرد، طعم اسارت نازی‌ها را نیز چشید.

واسکو پوپا مدرک دکتری ادبیات خود را در سال 1949، از دانشگاه بلگراد دریافت کرده بود و در طول عمر شصت‌و‌هشت‌ساله‌‌اش، 47 جلد کتاب را به نگارش درآورد. سروده‌های این شاعر نامدار، تاکنون به بیست زبان ترجمه شده‌اند. هنگامی که پوپا دهه‌ی هفتم زندگی‌اش را می‌گذراند، در پنجم ژانویه‌ی 1991، در یکی از بیمارستان‌های بلگراد، به سبب ابتلا به سرطان درگذشت.

علاقه‌مندان آثار پوپا می‌توانند کتاب‌های «گزیده‌های شعر واسکو پوپا» و «میان بازی‌ها» را که هر دو نیز به فارسی ترجمه شده‌اند، تهیه کنند.

در بخشی از کتاب میان بازی‌ها می‌خوانیم

همین که به خیالم بیایی
فکرم می‌خراشد صورتت را.

همین که به چشمم بیایی
چشمانم رو به تو غرش می‌کند

همین که دهانت را باز کنی
سکوتم درهم می‌شکند آرواره‌ات را.

همین که به یادم بیاوری که چه بودی
چگونه خاطره‌ام زمین را از زیر پایت می‌کشد.

این است آن‌چه میان من ‌و ‌توست.