کتاب رهنامه عملیات ضد شورش

کتاب رهنامه عملیات ضد شورش نوشته‌ی ایان الکساندر و نیل میدن، در ابتدا مفهوم شورش و ضد شورش را تشریح می‌کند و سپس محیط پیچیده عملیاتی، فعالان و عوامل مهم اثرگذار بر آن را شرح می‌دهد.

موضوع کتاب رهنامه عملیات ضد شورش چیست؟

ایان الکساندر (Ian Alexander) و نیل میدن (Neil Maiden) در کتاب رهنامه عملیات ضد شورش (NATO standard AJP-3. 4. 4: allied joint doctorine for counter - insurgency (coin)) نشان می‌دهند که نشریۀ مشترک شماره 3. 4. 4 ویژه عملیات ضد شورش، رهنامه مشترک ناتو را برای هدایت فرماندهان، ستادها و نیروهای درگیر در طراحی و انجام عملیات فراهم می‌کند. این رهنامه همچنین فعالان محلی درگیر در عملیات ثبات و امنیتی را درباره محدوده وسیعی از توانمندی‌هایی که یک نیروی نظامی می‌تواند برای وحدت تلاش‌های مورد نیاز برای مهار یک شورش و یا پشتیبانی و حل و فصل مشکلات پیچیده، کمک کند را مطلع می‌سازد.

با درس‌های زیادی که از عملیات اخیر فرا گرفته شده است، نشریه مشترک نیروهای ائتلاف بیشتر قصد دارد تا استفاده کنندگان از این رهنامه را در سطوح عملیاتی هدایت کند. در ابتدا مفهوم شورش و ضد شورش را تشریح می‌کند و سپس محیط پیچیده عملیاتی، فعالان آن و عوامل مهم اثرگذار بر آن را شرح می‌دهد. اگرچه مناطق آسیب‌پذیر حساسیت بیشتری نسبت به ضد شورش دارند، ولی این پدیده به هیچ عنوان به این مناطق محدود نمی‌شود و در آخر قواعد عملیات ضد شورش و ملاحظات طراحی برای عملیات بالقوه را برمی‌شمارد.

عملیات ضد شورش چیست؟

عملیات ضد شورش عبارت است از تلاش‌های جامع نظامی و غیرنظامی صورت گرفته برای شکست یک شورش و هدف قرار دادن هسته نارضایتی‌ها.

طی قرن‌های اخیر چارچوب سازمان‌های بین‌المللی اصولاً بر روی مواجهه با مناقشات درون ایالتی طراحی شده که در آن شاخص‌های سنتی حاکمیت دولت از اولویت ویژه‌ای برخوردار هستند. با این حال پس از 1945 جامعه بین‌الملل به شکل فزاینده‌ای در تلاش برای مواجهه و انطباق با پیچیدگی‌های مربوط به خشونت و بی‌ثباتی‌های داخلی است.

در محیط راهبردی کنونی، جامعه بین‌الملل با بسیاری از خطرات و تهدیدات مربوط به جوامعی که به‌ طور بالقوه آسیب‌پذیر و شکننده هستند روبه‌رو است. ویژگی یک کشور شکننده ناتوانی دولت آن در فراهم کردن خدمات اولیه‌ای می‌باشد که مردم انتظار تأمین آن‌ها را دارند. ناامنی و بی‌ثباتی از بی‌تفاوتی‌های دولت نسبت به نارضایتی‌های خاص حاصل می‌شود و فرصت‌طلبانی که مشتاق هستند تا از این خلأ قدرت، نهایت استفاده را ببرند.

در بخشی از کتاب رهنامه عملیات ضد شورش می‌خوانیم:

ابزار نظامی قدرت به عنوان بخشی از رویکرد جامع. عملیات ضد شورش باید در حالت جامع توسط نهادهای نظامی و غیر‌نظامی صورت گیرد تا شورش را شکست داده و بازگشت به یک فرآیند سیاسی قانونی را با ایجاد فضایی پایدار و امن تسهیل کند. بنا‌براین، این چالشی سیاسی است که شامل محدوده وسیعی از فعالیت‌ها با مشارکت دولت قانونی است که تأمین امنیت یکی از این‌ها است اگرچه مهم‌ترین و اساسی‌ترین آن‌ها است.

وحدت رویه بین دولت قانونی و شرکای چند ملیتی، برای کسب موفقیت در عملیات ضد شورش ضروری است. در برخی شرایط محیط امنیتی، توانایی اقدام عاملان بومی محدود می‌شود و باید راهکارهای پیش ‌کنشگرانه پیدا شود تا آن‌ها و کارکنانشان را قادر کند تا بیشترین حد ممکن به جلو اعزام شوند و آن‌ها را قادر به طراحی و اجرای عملیات ضد شورش در سطوح راهکنشی کند. این امر نیازمند اعزام مشترک نیروهای غیر‌نظامی و مؤسسه‌ها به همراه یک ترکیب نظامی امن است. استفاده از ابزارهای نظامی برای توانایی جنبش‌های غیرنظامی و گاهی تعیین وظایف مدیران غیر‌نظامی برای هدایت پشتیبانی (و نه فرماندهی) به وسیله ابزار نظامی ممکن می‌شود.