کتاب صوتی همیشه شوهر

کتاب صوتی همیشه شوهر اثر فئودور داستایوفسکی روایت‌گر مردی است که جز نقش شوهری برای همسرش کارکرد دیگری ندارد.

داستان رمان همیشه شوهر (The Eternal Husband) از این قرار است که پاول واولوویچ مردی است که ظاهراً زندگی خوب و همسر فرمانبرداری دارد. پاول این زن یعنی ناتالیا را حسابی دوست دارد و در زمره زن ذلیلان عالم است اما رفتار ناتالیا، پاول، دیگران و حتی خودش را متقاعد می‌کند که زنی مطیع و آرام است اما بعد از مرگ ناتالیا، شوهر با یادداشت‌هایی مواجه می‌شود که تمام محاسبات و تفکرات او را به هم می‌ریزد.

فئودور داستایوفسکی (Fyodor Dostoyevsky) در کتاب همیشه شوهر به موضوع زوال اخلاق و فروپاشی ارزش‌های خانوادگی می‌پردازد. او داستان زنان و مردانی را بیان می‌کند که با وجود داشتن همسر و خانواده، دل در گرو دیگری دارند و پایبندی‌های سنتی به اصول خانواده را زیر پا گذاشته‌اند. داستان سرشار است از نکات و حوادثی که ما را با خلق و خوی مردم روسیه در سده نوزدهم آشنا می‌کند و نویسنده نیز با اشرافی که به جامعه زمان خودش دارد، در ترسیم این حالات رفتاری با مهارت عمل کرده است.

مسأله‌ای که در کتاب همیشه شوهر طرح شده است، واقعیت دارد و در اطراف ما زیاد وقوع می‌یابد و در ادبیات کنونی منعکس می‌شود، برای زن و شوهر و «مثلث»های آینده از لحاظ نتیجه‌ای که در بردارد بی‌اندازه پرمعنی و سنگین است. بعد از چند ده سال دیگر، شاید از مفهوم قدیمی عشق (دوطرفه) و خیانت (سه‌طرفه) هیچ اثری باقی نماند.

داستایوفسکی این دگرگونی‌ها را از پیش حدس زده بود. پیچیدگی روابط بین آدمیان، داستایوفسکی را به شوق و شور می‌آورد و او پیش‌بینی می‌کرده است که قرن بیستم انسان را در برابر مشکلات اصیل و اساسی قرار می‌دهد که شاید حتی به قیمت زندگی‌اش لازم باشد به آن‌ها جواب بدهد، این است آن‌چه که این اثر را این‌قدر به ما نزدیک می‌سازد.

رمان همیشه شوهر در حزن‌انگیزترین دوران زندگی داستایوفسکی نوشته شد. وی که دچار بیماری صرع شده بود، بیماری‌اش هر روز تشدید پیدا می‌کرد؛ داستایوفسکی کاملاً بی‌پول بود و تا گلو در قرض فرورفته بود. میل شدید به قمار بر او حکم‌فرمائی می‌کرد. گاهی در سوئیس، گاهی در ساکس و گاهی در ایتالیا زندگی می‌کرد و به‌قدری از طلبکاران می‌ترسید که جرأت نداشت به روسیه برگردد. مرگ اولین فرزند و این‌که زنش حامله بود، او را در نومیدی بی‌اندازه‌ای فرو برده برد.

رمان‌هاى داستایوفسکى سرشار از هیجان بوده و در عین‌حال که رمان هستند، انباشته از افکار و اندیشه‌اند.

در قسمتی از کتاب صوتی همیشه شوهر می‌شنویم:

پاول پاولوویچ شوی زنی که ولچانینف فاسق اوست و پس از مرگ همسر با خواندن نامه‌ای قدیمی پی می‌برد که لیزا دختر بیمارش، دختر کسی نیست جز ولچانینف، بلافاصله پس از خاک سپاری زنش به پترزبورگ می‌رود تا از حال دوست قدیمی‌اش ولچانینف باخبر شود. مست می‌کند و در میانه گفت و گو به فاسق زنش می‌گوید: زود باش مرا ببوس…

در قسمت دیگری از کتاب صوتی همیشه شوهر می‌شنویم:

ناتالیا (همسر دوست ِ ولچانینف) از این زن هاییست که به نظر می‌آید برای بی‌وفا بودن زاییده شده‌اند. این گونه زن‌ها قبل از ازدواج به این راه نمی‌افتند. طبیعتشان به طور کلی تقاضا می‌کند که برای این کار ازدواج کنند. شوهرشان اولین عاشق  آن‌هاست، اما فقط بعد از ازدواج. هیچکس به این آسانی و به این مهارت ازدواج نمی‌کند و شوهر همیشه مسئولیت و جور اولین عاشق را به گردن می‌گیرد. بعد همه چیز، تا حد امکان با صداقت می‌گذرد. این زن‌ها همه چیز را کاملاً حق خود تصور می‌کنند و طبیعتنا کاملاً خودشان را پاک و بی‌آلایش می‌دانند. یک دسته شوهرانی هم که طرف مقابل آن‌ها هستند یافت می‌شوند که تنها ماموریتشان این است که با این جور زن‌ها به سر ببرند. به عبارت دیگر وظیفهٔ اساسی این طور مردها این است که؛ همیشه شوهر؛ باشند یا واضح‌تر بگویم، در همهٔ زندگیشان فقط شوهر باشند و نه چیز دیگر!